03 :: De Zin van Sin City

Filmmaker Robert Rodriguez haalt met zijn speelfilm – beter gezegd speelfile - Sin City, eigenhandig en gelijktijdig filmgenres, media en een hele industrie ondersteboven. ‘I don't know about you, but I'm havin' a ball.’

door Adam Eeuwens

Sin City speelt zich af in een verdorven stad waar niks dan onheil regeert. Gevangen in een nacht waarin het voortdurend regent vliegen de kogels in het rond, verliest menig man op afgrijselijke maar welverdiende wijze zijn geslacht, en eet de bisschop (in een charmante, oh zo lugubere cameo van een kale Rutger Hauer) zorgvuldig afgehakte ledematen van nog levende, toekijkende vrouwen. De cast bestaat uit foute agenten (Benicio del Toro), getikte slechteriken (Elijah ‘Frodo’ Woods), machteloze slachtoffers (Jessica Alba), scheurende jarenvijftigkarren (’55 Spider Convertible, ’59 Cadillac Convertible), zwaarbewapende dames van lichte zeden (Rosario Dawson, Devon Aoki), en stoere helden. Of liever, van die romantische, vergeefs tegen het kwaad strijdende antihelden, op wraak (Mickey Rourke) of verlossing (Bruce Willis) uit, die tragisch maar met opgeheven hoofd het onderspit delven, of de tot het uiterste getergde overwinnaar zijn (Clive Owen).

Solo por adulti
Sin City is ontsprongen uit de pen en zwarte inkt van comicgenie Frank Miller, tekenaar en schrijver, de vader van Elektra, de killer van Loïs Lane en de reanimator van een oudere en bittere Batman. Gedwongen om in de jaren zeventig en tachtig alleen maar onmogelijke mannen in strakke maillots van verhalen en beelden te voorzien voor grote uitgevers die alle rechten van zijn creaties kaapten, maakte hij van 1991 tot 2000 in koppig eigen beheer de grafische novelleserie van Sin City. Hij tekende in nietsontziend zwart en wit (met af en toe één monochromatische kleur toegevoegd), waarbij geen enkele gruwel werd geschuwd. Maar achter elke bloedspat schuilt een liefdesverhaal in de diep romantische traditie van film noir, compleet met alwetende voice-over. Een strip ‘solo por adulti’ waar dingen gebeuren die alleen op papier in Mickey Spillane- detectives mogen voorkomen, en buiten pulpromans en comics nooit echt zouden kunnen zijn. Tot ene filmmaker Robert Rodriquez (36) zijn entree deed, die zich nog nooit door een grens heeft laten tegenhouden.

Creatieve hotspot
Voor zevenduizend dollar maakte de jonge Rodriguez in 1992 El Mariachi, een film die hij schreef, regisseerde, schoot, knipte, en zelfs financierde door zijn lichaam een maand te verkopen aan een medisch experiment. Het leverde hem zijn eerste miljoenen op. Vanuit Austin, Texas, met zijn vrouw Elizabeth Avellan – moeder van zijn drie kinderen en producer van zijn films – runt hij Troublemaker Studios, ook wel te vinden op Loshooligans.com. Samen maakten zij films als Desperado, From Dusk Till Dawn, de Spy Kids-trilogie en Once Upon a Time in Mexico. Zij lanceerden de Amerikaanse carrières van onder anderen Antonio Banderas en Salma Hayek.
Tevens zijn zij met Troublemaker Studios verantwoordelijk voor een bloeiende filmindustrie in Austin, de hoofdstad van Texas, een creatieve hotspot temidden van fundamentalistische cowboys, en ver weg van het traditionele en strikt gereguleerde Hollywood, waar hij als kassucces geliefd is, maar ook een spoor van angst en walging trekt. Rodriguez schrijft namelijk zijn eigen regels. Zijn crew is geen lid van de vakbond. Dikwijls maakt hij zijn miljoenenbudgetten niet op. En toen de Directors Guild weigerde Frank Miller een ‘co-director’-credit te geven op Sin City zei Rodriquez zijn lidmaatschap op, wat hem een regisseurstoel kostte van een big budget Hollywood-film, die verplicht zijn alleen met Guild-leden te werken. Wat de gevestigde orde echter werkelijk doet trillen, is het feit dat Rodriguez louter digitaal werkt, en daardoor geheel onafhankelijk en in volledige artistieke controle peperdure processen goedkoper, sneller en makkelijker voor elkaar krijgt.

Geen film maar file
Nadat Rodriguez Spy Kids 3D had gemaakt, in de titels brutaal voorzien van de regel ‘A Robert Rodriguez Digital File’ in plaats van ‘A Film by’, speelde hij met het idee een futuristische noir te maken. Hij pielde wat met zijn computers en veranderde de klassieker Blade Runner in zwart-wit. Als fan van de Sin City-novelles besefte hij dat digitale technologie het eindelijk mogelijk maakt het stilistische spel met licht en schaduw van Millers stad en inwoners tot leven te brengen. Daarnaast realiseerde hij zich dat de comics van Miller al complete storyboards waren; het enige wat hij hoefde te doen was zo natuurgetrouw mogelijk – frame voor frame - de scènes letterlijk vertalen van de pagina naar het scherm. De laatste horde was de medewerking van Frank Miller, die, alhoewel de studio’s bij hem in de rij stonden, het uit zijn hoofd had gezet dat Hollywood ooit in staat zou zijn een film van zijn levenswerk te maken zonder zijn hyperrealistische geweld te verkrachten.
Rodriguez nodigde Miller uit naar Austin te komen en een dag bij Troublemaker proefopnamen (mee) te maken. Tegen een achtergrond van een tien meter hoog groen scherm schoten zij een drie minuten durende scène op digitale video. De beelden werden in de Avid editsuite ingevoerd en aan het eind van de middag stonden de acteurs in de regen op een balkon tegen een uitzicht van een kosmopolitische stad te zoenen, terwijl hij haar doodschiet. Miller was verkocht en meteen verknocht aan de machtige mix van live action en animatie die Rodriguez naar voren toverde, waarbij alle sets pas in de postproductie werden toegevoegd.

Prangende tepels
Samen schreven zij een script waarbij zij drie Sin City-boeken tot één verhaal van speelfilmlengte smeedden. Rodriguez had een verlanglijstje met acteurs: Bruce Willis, als Hartigan, de oude politiedetective met de slechte tikker, die ‘ja’ zei halverwege een screening van de drie minuten durende proefopname. Miller twijfelde over Mickey Rourke als Marv, waarop Rodriguez de twee een middag samen opsloot, waar Miller ‘Mickey is Marv! Mickey is Marv’ stamelend uit te voorschijn kwam. De bijrol van Rutger Hauer als bisschop Roarke is een knipoog naar die eerdere inspiratie voor de andere futuristische noir, Blade Runner.
Vooral veel lol hadden de heren bij de auditie voor de dames van Olde Towne, de wijk waar de prostituees hun eigen meester zijn, gekleed in elke mogelijke fantasie. Rijenlang meisjes in sm-outfitjes in de lobby in het chique Four Seasons-hotel, wat moesten de gasten wel denken? De vrouwen van Sin City zijn stuk voor stuk oogstrelend, al is hier in de vertaling van comic naar film wel een belangrijk detail gemist. Waar de prangende geprononceerde tepels op papier hun hele eigen rol spelen, zijn de actrices weliswaar uiterst strak gekleed maar is er voor de tepel geen plek meer (behalve dan in een adembenemend optreden van Carla Gugino). Censuur of clausules in contracten?

Ook Tanantino is om
De Sin City van Rodriguez en Miller is een schoolvoorbeeld van ‘cross-disciplinary media’. Moeiteloos doorkruist de film media (van film noir naar comic naar animatie), technische disciplines (van wetware naar hardware naar software), en wijst hij de filmindustrie de weg naar een tot wasdom groeiende digitale werkmethode.
Vriend Quentin Tarantino, een notoire budgetoverschrijder doordat hij altijd op film schiet, was door Rodriguez uitgenodigd een dag gastregisseur te zijn, mits hij het digitaal zou doen. Na afloop kraaide Tarantino dat zijn volgende film digitaal zal zijn.
In de Extra Features-sectie van Rodriguez film-dvd’s is vaak zijn ‘10-minute Film School’ inbegrepen. Zijn belangrijkste les aan dromende filmmakers is om naast het creatieve vooral ook de techniek te leren beheersen. Want daar kan je je eigen mogelijkheden creëren. ‘Stop met dromen, begin met doen, en doe het zelf’, is het motto van Rodriguez. Om daar aan als finale statement toe te voegen: ‘High tech means low stress.’