04 :: De Trip van je Leven

Richard Branson, Burt Rutan en Paul Allen zijn de schavuiten achter Virgin Galactic: ruimtevaart voor iedereen. Branson heeft de ideeën, Rutan de techniek en Allen het geld. Meer hebben ze niet nodig om geschiedenis te schrijven. Nou ja, klanten natuurlijk.

door Govert Schilling

Kwajongens zijn het. Pietje Bell en de bende van de Zwarte Hand, maar dan op leeftijd, met een zak vol geld en met buitenaardse ambities. De zeepkistenrace op het schoolplein zijn ze ontgroeid. Een reis om de wereld in een ballon is geen uitdaging meer. Nu is de ruimte aan de beurt, en iedereen mag mee. Tegen betaling.
Tweehonderdduizend dollar voor een kikkersprong en hooguit zes minuten gewichtloosheid is niet niks. Maar de eerste honderd passagiers hebben al een cheque uitgeschreven, en er staan dertigduizend mensen op de wachtlijst. Voorjaar 2008 vinden de eerste vluchten plaats; rond 2020 mogen vijftigduizend mensen zich astronaut noemen.

Voor de fun
‘Joyrijden voor biljonairs’ is het al genoemd. Pleziervaart voor geldzwemmers. Niks mis mee, vindt Rutan, die eerlijk toegeeft dat het allemaal gewoon voor de fun is. ‘We weten niet waar het goed voor is om de ruimte in te gaan, en het interesseert ons geen ruk’, zei hij eind mei op een ruimtevaartconferentie waar hij de Wernher von Braun Memorial Award van de Amerikaanse National Space Society kreeg uitgereikt. Leren jack, kolossale bakkebaarden, gebruinde kop en bepaald geen blad voor de mond – bij Rutan weet je precies waar je aan toe bent.
Burt Rutan (62) is de oudste van het trio. Hij ontwierp het ruimteschip waarmee Virgin Galactic straks de hemel gaat bestormen. Ontwikkeld en gebouwd met het kapitaal van Paul Allen (52), schoolkameraadje van Bill Gates en medeoprichter van Microsoft. SpaceShipOne sleepte eind 2004 de Ansari X Prize in de wacht – tien miljoen dollar voor de eerste commerciële bemande ruimtevlucht. Op de International Space Development Conference in Washington D.C. had Rutan ook geen goed woord over voor NASA. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie blijft hangen in uitgekauwde technieken, vindt hij. De spaceshuttle heeft de beloftes van een kwart eeuw geleden nooit waargemaakt; NASA keert terug naar draagraketten die maar één keer gebruikt kunnen worden, en het toekomstige Crew Exploration Vehicle heeft bedroevend veel weg van de Apollocapsules uit de jaren zestig van de vorige eeuw. Zo wordt het natuurlijk nooit wat met bemande ruimtevaart.

Mikpunt
Nee, dan SpaceShipOne. Een futuristisch ogend toestel dat door een rank gebouwd ‘moederschip’ naar vijftien kilometer hoogte wordt getild, daar zijn revolutionaire motor ontsteekt (op een mengsel van lachgas en rubber), en na een paraboolvlucht tot ruim honderd kilometer hoogte weer terugkeert als een vliegtuig. Even bijtanken, en de volgende vlucht kan plaatsvinden.
Een paar honderd bemande vluchten per jaar, met vijf tot tien betalende passagiers aan boord, dat is waar Virgin Galactic op mikt. Ter vergelijking: sinds de eerste ruimtevlucht van Joeri Gagarin in april 1961 zijn er gemiddeld niet meer dan zes bemande vluchten per jaar uitgevoerd. Het aantal mensen dat in de ruimte is geweest komt niet boven de 450. Peanuts.
Virgin Galactic werd halverwege de jaren negentig al opgericht. In alle stilte, als de zoveelste werkmaatschappij van het zakenimperium van Sir Richard Branson (54). Ruim dertig jaar geleden maakte de Britse wonderboy (grote grijns, grote bos haar, groot ego) al furore met de oprichting van Virgin Records, die onder andere de Rolling Stones en Janet Jakcson binnenhaalde. De naam Virgin was heel toepasselijk: Branson had geen enkele ervaring in de platenindustrie. Midden jaren tachtig zag Virgin Atlantic Airways het licht. Daarna volgden onder andere Virgin Books, Virgin Credit Cards, Virgin Mobile, Virgin Megastores en Virgin Business Solutions.
Lekker geld verdienen natuurlijk, maar Bransons hart ligt bij extreme vormen van transport. Iets doen wat nog nooit eerder is gedaan. Zonder tussenlanding met een vliegtuig de wereld rond. Zo snel mogelijk per boot de Atlantische Oceaan oversteken. Non-stop in een heliumballon rond de aarde. Niet alle recordpogingen waren succesvol, maar die niet waagt, die niet wint. En nu dan een opwaartse duikvlucht de ruimte in. Want reken maar dat hij zelf aan boord is, tijdens de ‘maiden flight’ van Virgin Galactic. Samen met zijn ouders en kinderen trouwens. Weer eens wat anders voor moeder Eve Branson, die vroeger zweefvliegster en stewardess was.

Virginauten
Zelf een bemand ruimteschip ontwikkelen en bouwen – dat leek wat te hoog gegrepen. Geen nood: in 1996 werd de X Prize uitgeloofd, en Branson hoefde alleen maar af te wachten tot de winnaar zich aandiende. Op 27 september 2004, twee dagen voordat Rutans SpaceShipOne de eerste X Prize-vlucht zou maken, werd Virgin Galactic officieel gelanceerd als de eerste levensvatbare ‘ruimtevaartmaatschappij’ in de geschiedenis. Een paar weken later noteerde de website van het kersverse bedrijf de tienmiljoenste bezoeker.
Aan gevoel voor pr heeft het Branson nooit ontbroken. Het eerste Virgin Space Ship wordt de VSS Enterprise genoemd, en Star Trek-kapitein James Kirk (acteur William Shatner) hoort bij de eerste lichting ruimtetoeristen. Het moederschip waarmee de Enterprise omhooggetild wordt, heet natuurlijk Eve, naar Sir Richards eigen moeder. De passagiers worden gekscherend ‘virginauten’ genoemd. Het enthousiasme werkt aanstekelijk. Behalve Shatner hebben ook reclamegoeroe Trevor Beattie, raceauto-ontwerper Adrian Reynard, actrice Victoria Principal en Kiss-bassist Gen en Kiss-bassist Gene Simmons al een kaartje gekocht. Simmons is niet de eerste popster met astronautambities. John ‘Rocky Mountain High’ Denver wilde in 1988 al tien miljoen dollar aan de Russen betalen voor een retourtje ruimtestation Mir. Lance Bass, zanger van *NSYNC, had drie jaar geleden het dubbele over voor een bezoek aan het internationale ruimtestation ISS. Ook supermodel Cindy Crawford schijnt belangstelling gehad te hebben.
Het ISS, waar Nederlands tweede astronaut André Kuipers vorig jaar een dikke week bivakkeerde, heeft inmiddels twee keer een toerist op visite gehad. Eerder waren er al eens ruimtevluchten gemaakt door een Arabische sjeik, een Amerikaanse onderwijzeres en een Japanse journalist, maar die hoefden hun reis niet zelf te betalen. De Amerikaanse rocket scientist en zakenman Dennis Tito en de Zuid-Afrikaanse IT-miljonair Mark Shuttleworth tastten in 2001 en 2002 wél zelf in de buidel; business tycoon en wetenschapper Greg Olsen is in Rusland in training.

Slijk der aarde
Dat er een grote markt is voor commerciële bemande ruimtevaart blijkt uit tal van onderzoeken, zowel in de Verenigde Staten als in Europa. Zestig procent van de bevolking zou best een ruimtereis willen maken; drie procent daarvan heeft er drie jaarsalarissen voor over. Als de prijs van een ticket daalt tot maximaal vijfentwintigduizend dollar (volgens Branson en Rutan gebeurt dat binnen een jaartje of twaalf), is er een potentiële markt van honderd miljoen klanten.
Het blijft natuurlijk een smak geld, maar dan heb je ook wat. Een eersteklasticket op de Titanic kostte (omgerekend naar het huidige prijsniveau) ook een slordige vijftigduizend dollar, en voor een cruise naar Antarctica wordt tegenwoordig probleemloos twintigduizend dollar neergeteld. De passagiers van de VSS Enterprise zijn straks veel korter van huis, maar aan luxe zal het ze niet ontbreken. Een helikoptervlucht naar de ruimtehaven, een groot persoonlijk venster op de aarde, stoelen waar een business class-passagier jaloers op zou zijn, vrij zweven tijdens de paar minuten gewichtloosheid, een galadiner met celebrity’s na afloop, en als souvenir een dvd waarop de hele vlucht is vastgelegd. Kortom: een once in a lifetime experience.

Eén ding lijkt zeker: biljonair Paul Allen (die met bril en maatpak nogal saai oogt naast Rutan en Branson) zal zijn investering in de ontwikkeling van SpaceShipOne binnen de kortste keren hebben terugverdiend. Bij Mojave Aerospace Ventures in Californië, het bedrijf dat hij samen met Rutan oprichtte, wordt momenteel hard gewerkt aan SpaceShipTwo, het prototype van de VSS Enterprise. Voorlopig is het de bedoeling dat er vijf gebouwd worden (nummer twee gaat de VSS Voyager heten); in de toekomst worden het er waarschijnlijk meer. En daarna: grotere ruimteschepen, die echt in een baan rond de aarde draaien. Ruimtevliegtuigen waarmee je in drie kwartier naar de andere kant van de wereld reist. Chartervluchten naar een ruimtehotel. Prijsvechters die space holidays aanbieden. Even een weekje ertussenuit. Online boeken, maximaal twee stuks handbagage. Richard, Burt en Paul kunnen tevreden zijn. Het moet wel heel raar lopen willen ze straks niet de geschiedenis in gaan als de ontsluiters van de kosmos. Maar de avonturiers in hart en nieren hebben natuurlijk wel één probleem. Want waar moet je heen als je de final frontier hebt bereikt?