14 :: Wat eten we vandaag?

Userpica

Wat de boer niet kent, eet hij niet. Dat geldt ook voor consumenten in West-Europa ten aanzien van genetisch gemanipuleerd voedsel. We stoppen ons vol met vitaminen die we niet nodig hebben, maar o wee als er mogelijk een gentech-sojaboon via de koe in ons glas melk is beland. Is die argwaan terecht? En waar zijn we nou eigenlijk bang voor?

door Jacco de Boer


Boter, kaas en eieren... en spek. Al deze producten hebben twee zaken gemeen. Kippen, koeien en varkens in de industrie hebben vooral soja en maïs op hun menu staan. De kans is groot dat dat genetisch gemanipuleerde maïs en soja is. De vragen hoe en wanneer er genetische gemodificeerde organismen (ggo’s) in ons voedsel en op ons bord terechtkomen zijn daarom een gepasseerd station. Veel interessanter is om te weten of straks bijna al ons voedsel ggo’s als grondstof heeft. De Wereldvoedselorganisatie en arme boeren in Brazilië hopen van wel, Europa is voorzichtig en milieuorganisaties huiveren bij de gedachte.

Onvoorspelbaar, oncontroleerbaar, onomkeerbaar
Soja is het groene goud. In zestig procent van de producten die je eet zit op een of andere manier soja verwerkt. Voor de dieren in de intensieve veehouderij is de eiwitrijke sojaboon een essentieel onderdeel van het dieet. Door de soja genetisch aan te passen kan er sneller geproduceerd worden, blijft de plant ziektevrij en zijn de bonen groter en zwaarder. Het product wordt beter terwijl geld wordt bespaard. Toen men in Amerika en Argentinië en masse de gepimpte bonen ging kweken, kwam het tot een conflict met Europa. Eind jaren negentig hield Europa alle gentech-producten en grondstoffen nog tegen, nu liggen ze in de veevoederbakken en zitten ze dus in je glas melk, ei of stukje vlees. Verbod na verbod wordt opgeheven. Zelfs biologische producten mogen van de Europese ministers van landbouw voor 0,9 procent uit genetisch gemanipuleerd materiaal bestaan.
‘Dat is een zorgelijke ontwikkeling, maar in Europa valt het wat ons betreft nog mee. Er ligt nog geen genetisch gemanipuleerd voedsel op onze borden, behalve eieren, melk en vlees dan’, zegt Sandra Schalk van Greenpeace, die het dagelijks opneemt tegen de voorstanders en producenten van ggo’s. ‘Het is wel gevaarlijk dat Europa verdeeld is over gentech-voedsel. In dat geval beslist de Europese Commissie en die zal voorstander van het verder toelaten van ggo's en gentech zijn. In Spanje staan een paar velden en in Duitsland zijn nog tien- tot twintigduizend hectaren aan genetische gemanipuleerde gewassen geplant. Het grote gevaar zijn wat ons betreft de drie O's. Onvoorspelbaar, want het is allemaal nog in een experimentele fase. Men weet niet precies wat de manipulatie voor gevolgen heeft. Oncontroleerbaar, want een genetisch gemanipuleerd gewas kan zich voortplanten en voor je het weet zit het dwars door je ecosysteem. En onomkeerbaar, want als die geest uit de fles is, is ie weg en wat dat op lange termijn voor gevaren op kan leveren, weet men nog niet.’

Valse argwaan
Maar hoe groot is het onbekende gevaar? Tot nu toe hebben zich geen grote vergiftigingen voorgedaan en is er geen link te leggen tussen ziekte en gentech-voedsel. Uit angst of argwaan de poot stijf houden, is makkelijk als je in Europa woont. Praat je over het toepassen van biotechnologie en genetische manipulatie in de derde wereld dan is de Europese verontwaardiging nog groter. Het zou sociaal en economisch gezien een te grote impact hebben. Wellicht ontstaan er transgenetische gewassen die nieuw onkruid tot gevolg hebben: plantenzombies. Voor mensen van wie de kinderen nooit van de honger om zullen komen, is biotechnologie een probleem en geen oplossing.
Maar is dat beeld terecht als je kijkt naar de mogelijkheden? De techniek zou gewassen immuun kunnen maken voor plagen en ziektes en betere overlevingskansen geven in extreme weersomstandigheden. De voedingswaarde kan worden verhoogd en men kan de plant steviger maken, zodat tijdens de oogst en verwerking zo min mogelijk bruikbare grondstoffen verloren gaan. Als gewassen genetisch getraind zouden kunnen worden om zuiniger te doen met de grond waar ze op groeien, dan zal de enorme vraag naar en roofbouw op vruchtbare grond in de derde wereld afnemen. Met alle positieve ecologische gevolgen van dien.
‘Ja, wat er allemaal niet zou kunnen, maar dat zijn verkooppraatjes’, aldus Schalk van Greenpeace. ‘Leer mensen in de derde wereld nou eens gevarieerd eten, dat is gezond en doe wat aan de distributie van het voedsel. Bovendien, ze zullen dat soort gewassen, als die al mogelijk zijn, moeten betalen. Het is het Westen dat daar dus aan gaat verdienen.’
De mening van Greenpeace staat haaks op die van twee Nederlanders die zich wereldwijd hebben ingezet voor de acceptatie van het inzetten van ggo’s. Louise Fresco, hoogleraar in Amsterdam, heeft dat tijdens haar baan bij de voedselorganisatie van de Verenigde Naties luid en duidelijk laten weten. Zo zei zij eerder: ‘We hebben nieuwe technologie nodig voor een betere en duurzame wereld. Je moet per toepassing kijken of het nuttig en onschadelijk is. Er zijn geen wetenschappelijke bewijzen dat genetische modificatie de gezondheid schaadt.’ De rol die Greenpeace speelt laakt ze, het is een sympathieke club maar ze moeten oordelen op basis van feiten en niet van gevoel.

Rijst en koffie
Hoe zit het dan met de economische en sociale gevolgen? Een blik in het verleden is genoeg om hevig aan de doemscenario’s van uiteenvallende maatschappijen te twijfelen. Na de Tweede Wereldoorlog voerde de Rockerfeller Foundation een megaprogramma uit om sterkere rijst- en haversoorten in de derde wereld te introduceren. Daarbij werden wetenschap en technologie als uitgangspunt genomen en werd er lustig op los gekweekt en veredeld om de juiste soorten op de juiste plekken aan te planten. Het programma duurde tot eind jaren zestig en heeft onder de noemer Green Revolution miljoenen mensen eens en voor altijd van ondervoeding en hongerdood weten te redden en, belangrijker nog, landen hun voedselvoorziening in eigen handen weten te geven.
De Nederlandse landbouwambassadeur in Italië, Ewald Wermuth, in 2006 ook vicevoorzitter van het World Food Program van de VN, herkent een andere trend uit het verleden. Tot ver in de zeventiende eeuw stond koffie op de lijst van verboden producten in Engeland. Ook de rest van Europa was zeer wantrouwig over die rare boon. Men wist het niet zeker, maar naar horen zeggen was koffie slecht voor de seksualiteit. Nu is koffie het tweede landbouwproduct ter wereld. Op een lezing vorig jaar in Delft zei hij: ‘Ethiek is geen statische factor, maar een sociaal-maatschappelijke afweging. Biotech is niet per definitie slecht. Dat is afhankelijk van de manier waarop met gevaren wordt omgegaan.’

Braziliaanse sojaboeren
Bij elke revolutie vallen echter ook kostbare en leerzame spaanders. De Groene Revolutie heeft de pesticidenindustrie en massale ontbossing in gang gezet. En ook nu weer wordt de wetenschappelijke vooruitgang uitgebuit door lieden die enkel veel winst op een zo kort mogelijke termijn voor ogen hebben. Arme sojaboeren in Brazilië hebben de voordelige gensoja ontdekt en wedijveren met grootgrondbezitters om het groene goud. Beiden ontzien het regenwoud daarbij niet, met erosie tot gevolg. De Braziliaanse politiek durft daar vooralsnog geen stokje voor te steken, omdat de soja het wapen is om Amerika en buur Argentinië uit de markt te prijzen. Bovendien zullen de boeren beperkende maatregelen zien als directe aanval op hun nieuwe welvaart en massaal in opstand komen. Dat deden ze al eerder tegen hun eigen boerenvakbond, nadat die het aandurfde om vraagtekens te zetten bij de enorme opkomst van gentech-sojavelden. De indianen in Brazilië, die hun land verloren zien gaan en part noch deel hebben aan de industrie, zijn de enigen die met lege handen achter blijven. Slechts een handjevol mensen neemt het voor hen op.
Aan de onderzoek- en ontwikkelingskant zijn het alleen de multinationals die genoeg geld hebben om nieuwe soorten genmaïs of gengraan te ontwikkelen. Een niet geringe investering die ze dubbel en dwars zullen willen terugverdienen. Voor het eerst in de menselijke geschiedenis wisten deze bedrijven eigen ontwikkelde zaden te patenteren. Nog nooit eerder in de geschiedenis heeft een bedrijf een handelsmerk weten te winnen op een levensvorm.

Overwaaien
Ernstiger wordt het in de praktijk. Zoals in het geval van boer Percy Schmeisser. In de documentaire The Future of Food van Deborah Koons Garcia is te zien hoe Schmeissers land 'besmet' werd met zaad van een verderop gelegen gentech-graanveld. Het gentech-graan groeide vrolijk tussen zijn eigen gewone biologische graan. Toen Montesanto, de grootindustrieel met het patent, ‘zijn’ graan op Schmeissers land aantrof, kreeg boer Schmeisser een vette rekening gepresenteerd. Hij vocht het aan, maar de rechter oordeelde onverbiddelijk. U heeft graan staan van zaad dat van Montesanto komt, daar moet u voor betalen. Schmeisser kon niet aantonen dat het per ongeluk was overgewaaid. Dat uitwaaiende zaad, dat het sterkste gewas voortbrengt, zou als het voortwaait de biodiversiteit dus hartgrondig kunnen verstoren waarbij gewassen verloren dreigen te gaan.
‘Dat is onze eerste zorg, de biodiversiteit. En dat is een zorg die regeringen normaal ook hebben, maar bij gentech lijken ze opeens om te draaien. Als je naar Australië vliegt mag je nog geen sinaasappel meenemen. Dat is een exoot en wellicht een bedreiging. Nou, wat ons betreft is een ggo ook een exoot en moet die net zo hard geweerd worden’, houdt Schalk van Greenpeace vol.
Hoogleraar Fresco heeft Greenpeace meerdere keren op dat punt aangesproken. Keer op keer hamert ze op de overdreven aandacht voor die vermeende biodiversiteit: ‘Maar hoe belangrijk is biodiversiteit eigenlijk? Hoe erg is het als een vlindertje in Nederland uitsterft als het nog in Duitsland rondvliegt? Hoeveel geld hebben we voor biodiversiteit over en wat krijgen we ervoor terug? Ik maak me zorgen over die antitechnologiestemming, dat er uit een soort vage angst wordt gezegd: we hebben wel genoeg technologie, laten we er maar mee stoppen.’

Ethiek
De discussie tussen de milieuactivisten en beleidsmakers laat de ethische vraag onderbelicht. Mag dat eigenlijk allemaal wel, zo ingrijpen in de natuur? Of eigenlijk ingrijpen in de natuur van de natuur. Amerika als meest christelijke natie ter wereld heeft overduidelijk geen bezwaren, het katholieke Argentinië en Brazilië ook niet. Het genetisch manipuleren van planten en gewassen om die in te zetten in de strijd tegen de honger heeft zelfs een pauselijke zegen. Wijlen paus Johannes Paulus II liet in het rapport Dierlijke en voedselbiotechnologie weten dat de negatieve gevolgen van ggo’s op dit moment nog niet zijn aan te tonen, en het een misdaad zou zijn om ze te verbieden als er in hongerlanden een grote behoefte is aan bepaalde soorten voedsel.
Biotechnologie in voedsel veroordelen alleen vanwege potentiële gevaren en daardoor de ellende van honger en onnodige kindersterfte te laten voortduren, is even onethisch en onverstandig als een oogje dichtknijpen ten behoeve van een paar grote sprongen in de genetische manipulatie van onze grondstoffen. Niets doen is geen oplossing, moderne wetenschap alleen ook niet. Maar zonder die wetenschap en technologie zijn voedsel en duurzaam omgaan met onze grondstoffen in de toekomst überhaupt niet mogelijk.


Verkooppraatjes

Gentech-voedsel nog te eng? Probeer functional food, eten dat gepimpt is met allerlei extra’s die goed voor je zijn, of toch niet:
• Melk met extra calcium. Volwassenen hebben eigenlijk helemaal geen melk nodig, met deze toevoeging hebben uitgebluste bejaarden en mensen met een slecht eetpatroon er ook nog iets aan.
• Yakult, yoghurt gebrouwen met Japanse melkzuurbacterie. Ondanks veel wetenschappelijk onderzoek heeft de producent nog niet kunnen aantonen dat het helpt, waartegen of waarvoor dan maar ook. Dat geldt trouwens ook voor Vifit en Vitamel.
• Alles met extra vitame C. Vitamine C, prima, maar de meeste mensen krijgen sowieso al genoeg vitamine C binnen, wat je te veel krijgt, plas je gewoon weer uit. Blijkbaar zitten mensen toch zo in over hun eetpatroon dat de potjes met voedingssupplementen de winkel uit vliegen. Tegen een hogere prijs natuurlijk.
• Antioxidanten. Zijn zonder twijfel goed voor je. Als je genoeg groenten en fruit eet, krijg je ze wel binnen. Heb je een ongezonde levensstijl, dan kan het geen kwaad. Maar met een kopje groene thee per dag heb je je max al te pakken. Te veel antioxidanten maken het lichaam lui en maken vrije radicalen aan. Die zijn dan weer niet goed voor je.


Statistieken

Wie zijn de grootste producenten en exporteurs van sojabonen in de wereld, en hoeveel procent daarvan is gen-soja?
1. De Verenigde Staten zijn de absolute grootproducenten. Ruim 40% van de sojabonen komt uit de States en de VS zijn ook de grootste exporteurs. Zo’n 80% van de bonen uit Amerika zijn gentech-bonen.
2. Brazilië heeft 24% van de sojaproductie in handen en 33% van de export. Het duurt niet lang meer of nagenoeg alle soja is gentech-soja.
3. Argentinië heeft 12% van de productie in handen en 18% van de wereldhandel. Dat was veel en veel meer, maar buurland Brazilië heeft grote aandelen van de Argentijnen afgepakt nu ook daar gentech-maïs mag worden verbouwd. In Argentinië zijn nog weinig niet-gemanipuleerde gewassen te vinden.
Na deze grote drie volgen China en India. De verwachting is dat deze reuzen, met de gentechnologie in de hand de dominante spelers zullen worden en uiteindelijk Europa, uit economisch motief, over de streep zullen trekken.


Geschiedenis van ggo’s

1974: ontdekking van de techniek om planten genetisch te manipuleren.
1984: eerste succesvolle toepassing.
1994: eerste genetische gemanipuleerde tomaat komt op de markt. De Flavr Savr blijft langer goed en heeft meer smaak. Koop je tomatenpuree in Engeland of Amerika? Grote kans dat die van de Flavr Savr is gemaakt.
1996: de eerste ladingen gentech-sojabonen komen de Europese havens binnen.
1997: Europa blokkeert al het voedsel waarin ggo’s zijn verwerkt.
2003: Zuid-Amerika, Amerika en China vechten het Europese verbod aan bij de Wereldhandelsorganisatie. Europa beslist dat het duidelijk op het etiket moet staan als in een voedingsmiddel ggo’s zijn gebruikt. Dat is voor heel veel fabrikanten te duur en niet aantrekkelijk, Bush maakt zich boos.
2006: biologische producten mogen van de Europese landbouwministers voor 0,9% uit ggo’s bestaan. Het is echter onduidelijk waar de 100% uit bestaat, omdat we lastig kunnen achterhalen welke ggo’s niet worden toegelaten.
2007: De landbouwministers beslissen dit jaar over honderden aanvragen van fabrikanten om hun ggo-patent toe te laten op de Europese markt en uiteindelijk dus op ons bord.


door Erwin van der Zande, 31-01-2007 17:08 7 reacties, 31263 views

Jan Storms, 7 jaren geleden
afbeelding van Jan Storms
In het debat tussen voor- en tegenstanders van genetische manipulatie wordt vaak de indruk gewekt dat de argumenten van de voorstanders gebaseerd zijn op wetenschap en de bezwaren van het publiek op emotie. De wetenschappelijke argumenten pro zijn rationeel en degelijk. De bezwaren van het publiek, denkt men, zijn irrationeel en kunnen weggenomen worden als het publiek maar genoeg informatie van biotechnologen/wetenschapsmensen krijgt.

De meeste organisaties die zich bezighouden met het beoordelen van produkten die met behulp van genetische manipulatie geproduceerd zijn (gentechprodukten), zowel overheidsinstanties als maatschappelijke organisaties, nemen geen principieel standpunt in tegen genetische manipulatie. Men wil de gentechprodukten "geval per geval" beoordelen.

Het is echter noodzakelijk, vóór enige beschouwing van mogelijke voor- en nadelen van toepassingen van genetische manipulatie, een meer fundamentele vraag te beantwoorden: is genetische manipulatie een deugdelijke techniek, gebaseerd op wetenschappelijk verantwoorde kennis?

Het antwoord op deze vraag luidt: "nee". Genetische manipulatie is gebaseerd op genetisch reductionisme, het idee dat elke eigenschap van een organisme "gecodeerd" is in een (of enkele) stabiele genen. Op grond van dit idee gaat men er van uit dat het overbrengen van een gen van het ene organisme naar een ander organisme gelijkstaat aan het "toevoegen" van de ermee verbonden eigenschap aan dat andere organisme. Dertig jaar genetisch onderzoek hebben dit idee ontkracht. In de woorden van Stephen Gould, hoogleraar biologie aan de universiteit van Harvard (in Nederland vooral bekend door zijn deelname aan het VPRO-debat "Een schitterend ongeluk" van enkele jaren geleden): "Het instorten van het één-gen-voor-één-eiwit-idee en van het idee van één enkele richting voor de stroom oorzaak-gevolg vanuit fundamentele codes die het geheel opbouwen, markeert de mislukking van het reductionisme voor het complexe systeem dat we celbiologie noemen," [New York Times, 19 februari 2001].

Richard Strohman, hoogleraar (em.) aan het departement voor moleculaire- en celbiologie van de Universiteit van Californië te Berkeley, betoogt in dezelfde zin: "De complementariteit [van DNA en dynamische eiwitnetwerken] is niet reduceerbaar: hetgeen betekent dat DNA de wetmatigheden van dynamische netwerken evenmin bepaalt als de dynamische netwerken de codeervolgordes voor eiwitten [DNA] bepalen," [California Monthly, 4/2001]. Met andere woorden, de eigenschappen van een organisme kunnen niet gereduceerd worden tot DNA-sequenties (genen) en derhalve geeft genetische manipulatie geen controle over de eigenschappen van een organisme. Strohman wijst op schuldig verzuim van de gentechindustrie. Hij zegt: "Wij bevinden ons in een crisispositie, waarin we de zwakheden van het genetisch concept kennen, maar we weten niet hoe dit in te passen in een meer compleet begrijpen. Monsanto weet dit. DuPont weet dit. Novartis weet dit. Ze weten allemaal wat ik weet. Maar ze willen er niet naar kijken omdat het te gecompliceerd is en omdat het te veel gaat kosten om het allemaal uit te zoeken." Strohman verduidelijkt: "Genen bevinden zich in netwerken, in interactieve netwerken met een eigen logica. Genetische manipulatie houdt zich niet met die netwerken bezig. Het houdt zich alleen bezig met genen in afzondering, maar genen bestaan niet in afzondering," en Strohman concludeert: "het feit dat de industriemensen geen rekening houden met deze netwerken maakt hun wetenschap onvolledig en gevaarlijk," [http://www.mindfully.org/GE/Strohman-Safe-Food.htm].

Weinig wetenschapsmensen hebben het negeren van de ingewikkelde samenhangen van genen met alle organisatie-elementen binnen het organisme duidelijker uitgedrukt dan de biofysicus Rowlands: "We interpreteren het genoom zoals een kind in de lagere school woordjes leest - we weten nog weinig van de hogere integratieniveaus vergelijkbaar met zinnen, alinea's, hoofdstukken, het hele boek," [liber amicorum ter ere van de 80ste verjaardag van Herbert Fröhlich].

Ook professor John Hagelin, Grand Unified Theory-auteur, wijst op het volkomen achterhaalde karakter van het paradigma waarop genetische manipulatie is gebaseerd. In een verklaring voor de Environmental Protection Agency naar aanleiding van de Starlink-maïs-affaire in de VS gaf hij het volgende aan: "Ik ben diep bezorgd dat levenswetenschappers genetische-manipulatietechnieken toepassen terwijl zij de lessen van de natuurwetenschappen niet goed hebben begrepen. Een van de sleutelontdekkingen van de moderne natuurkunde is dat verschijnselen zich op een veel minder lineaire en voorspelbare wijze voordoen dan denkers uit de achttiende en negentiende eeuw aannamen. Heden weten we dat er inherente beperkingen zijn in ons vermogen om precieze voorspellingen te doen omtrent het gedrag van een systeem, in het bijzonder omtrent microscopische systemen en niet-lineaire systemen met een grote complexiteit. [...] Het is verbijsterend," vervolgt Hagelin, "dat zovele biologen een paradigma van precieze, lineaire, biljartbalachtige voorspelbaarheid trachten op te leggen aan het gedrag van het DNA, terwijl de natuurkunde reeds lang heeft aangetoond dat zulk een paradigma niet thuishoort in het microscopische domein en nu moleculair biologisch onderzoek in toenemende mate bevestigt dat het niet-toepasbaar is op de dynamiek van genomen."

Samengevat: een wetenschappelijke evaluatie van de fundamentele aannames die ten grondslag liggen aan genetische-manipulatiepraktijken brengt aan het licht dat genetische manipulatie gebaseerd is op sinds lang achterhaalde inzichten in het functioneren van levende wezens. Genetische manipulatie is gebaseerd op pseudowetenschap. Toepassing van deze achterhaalde kennis veroorzaakt met zekerheid ongewenste neveneffecten. Het is op grond van de huidige kennis niet mogelijk te zeggen welke de (neven)effecten van een bepaalde genetische manipulatie zullen zijn. De mogelijkheden en daarmee de risico's van consumptie van genetisch gemanipuleerd voedsel voor de volksgezondheid zijn onbegrensd.

Professor Richard Lacey, microbioloog, arts en hoogleraar in voedselveiligheid aan de universiteit van Leeds, heeft zich krachtig uitgesproken tegen de invoering van genetisch gemanipuleerde voedingsmiddelen, vanwege de "in wezen onbeperkte gezondheidsrisico's. Het is in feite vrijwel onmogelijk" aldus professor Lacey, "zich ook maar een voorstelling te vormen van een testprocedure om de effecten op de gezondheid van genetisch gemanipuleerde voedingsmiddelen te meten wanneer ze in de voedselketen worden geïntroduceerd. Er is ten andere geen enkele geldige reden voor hun introductie, niet op het vlak van de voeding zelf en evenmin vanuit het oogpunt van de verbruiker."

In de praktijk blijkt reeds dat de genetische manipulatie van voedingsgewassen leidt tot allerlei problemen. Tussen de één en twee derden van de genetisch gemanipuleerde planten, "transformanten" genoemd, vertonen in de eerste generaties ongewenste mutaties in hun zichtbare kenmerken. Deze planten gooit men weg. Ook bij gemanipuleerde gewassen die na vele generaties selecteren en terugkruisen met natuurlijke verwanten tot de markt zijn toegelaten, op grote arealen worden geteeld en zich in de voedselketen van mens en dier bevinden, zijn echter ongewenste afwijkingen in op het oog waarneembare en andere kenmerken vastgesteld. Deze leveren het praktisch bewijs van de ondeugdelijkheid van genetische manipulatie.

De wetenschappelijke evaluatie van haar grondslagen voert tot het besluit dat genetische manipulatie een inherent schadelijke praktijk is. Genetische manipulatie moet op grond van wetenschappelijke argumenten en observaties in de praktijk, en met het oog op de voedselveiligheid en de integriteit van organismen en ecosystemen, categorisch worden afgewezen.

bezoeker, 7 jaren geleden
afbeelding van bezoeker
Jan Storms houdt een vurig betoog tegen GMO's. Louise Fresco wijst op de angst voor technologie de wereld in iedere geval niet verder kan helpen. Strict genomen ontmoeten deze standpunten elkaar als de bekende schepen die elkaar 's nachts niet eens opmerken. Fresco heeft een algemeen punt te pakken dat naar mijn smaak niet afgewezen kan worden. Een anti-technologische houding betekent een rem op onze evolutie als soort. Het lijkt me zelfs bepaald niet overdreven te stellen dat technologie een oplossing kan betekenen voor vele duurzaamheidsoplossingen. Stroms heeft een even kapitaal punt te pakken: gentech is in onze handen als het laboratorium van de Tovernaarsleerling van Dukas.Een vrolijke bende, met schitterende leuke en aantrekkelijke resultaten, met mogelijk desastreuze gevolgen. Ik schreef zelf ooit dat alleen de Grote Tovernaar die terug kan draaien. Ons probleem is alleen dat die dood is en Tita Tovenaar niet bestaat. Zijn de gevolgen desastreus? We weten het niet. Gaat er een vlindertje dood in een gebied op aarde? Of putten we het evolutionair en adaptatief vermogen van met name de plantenwereld uit? We weten het niet. De vraag is nu: redeneert Fresco te makkelijk vanuit het optimisme van een betere wereld of Storms vanuit het pessismisme vanuit een wetenschapssceptische houding? Ik ben bang dat het een kwestie van smaak is. We kunnen ons nl. geen anti-technologische houding permitteren - daar zijn we als mensheid veel te ver voor ontwikkeld terwijl, geopolitiek gesproken, de VS door zullen gaan met GMO's. Tegelijk is duidelijk dat we geen onverantwoorde risico's mogen nemen. Beide posities houden elkaar in een houdgreep die nauwelijks rationeel te beslissen valt. De inzet is ernom. Ik zie evenwel 1 mogelijke uitweg: stel de vraag onder welke voorwaarden de technologie/kennis veilig kan worden ontwikkeld. Vermoedelijk werkt dat heel zuiverend. Is dat polderen of verstandig risico-mngt?
bezoeker, 7 jaren geleden
afbeelding van bezoeker
Onwetendheid veroorzaakt angst, dat is de kern van het verzet tegen GGO's. De golden rice kan 100duizenden gevallen van blindheid voorkomen, is zonder kwekersrechten beschikbaar, maar wordt actief tegengewerkt door de milieulobby. De natuur doet al miljoenen jaren zelf aan genetische manipulatie, dat is de kern van evolutie, het ontstaan van soorten. Ik hoef hier toch niet te wijzen op bizarre koeien-, honden- en andere rassen die allemaal zonder genetische manipulatie tot stand zijn gekomen. Het maken van een GGO is niet wezenlijk anders. "Samengevat: een wetenschappelijke evaluatie van de fundamentele aannames die ten grondslag liggen aan genetische-manipulatiepraktijken brengt aan het licht dat genetische manipulatie gebaseerd is op sinds lang achterhaalde inzichten in het functioneren van levende wezens. Genetische manipulatie is gebaseerd op pseudowetenschap. Toepassing van deze achterhaalde kennis veroorzaakt met zekerheid ongewenste neveneffecten." Dit is, ik kan het helaas niet anders zeggen, geraaskal.
Chris Hayes, 7 jaren geleden
afbeelding van Chris Hayes
(Dat instituut heet Rockefeller (niet Rockerfeller).)

Ik ben erg onder de indruk van een literatuuroverzicht dat het beeld dat genetische modificatie nauwkeurig is totaal achterhaald maakt: het gaat kennelijk altijd gepaard met tientallen onbedoelde wijzigingen in het DNA.

Dat betekent dat van de duizenden cellen die gemodificeerd worden er maar een paar zijn waarin het gen werkt. Van die paar planten selecteren ze dan die waarin je zo op het eerste gezicht geen afwijkingen vind.

Als je ziet wat er bijvoorbeeld ontdekt is over planten die al toegelaten zijn dan schrik je. Ze weten vaak dat er extra genfragmenten zitten, maar ze weigeren te onderzoeken wat die doen.

Echt een stuk dat je moet lezen. Details zijn wel moeilijk te begrijpen voor niet-biologen. Journal of Biomedicine and Biotechnology

Dan de stelling dat de vraag of we het willen een gepasseerd station is: dat lijkt me rijkelijk optimistisch gezien het percentage boeren dat nu gentech gebruikt, en het lage succes ervan. Het enige dat werkt, de Bt en de gifresistentie, boet aan succes in.
Links en rechts wordt de techniek ingehaald door klassieke veredeling: zouttolerantie, droogtetolerantie, vitamine A in rijst.
Chris, 7 jaren geleden
afbeelding van Chris
Een anonieme bezoeker stelt dat we niet antitechnologisch moeten zijn. Drie dingen daarover.

Elke probleem kent meerdere oplossingen en zo is het hier ook. Successen genoeg in de normale verdeling, we hoeven ons helemaal niet gedwongen te voelen te kiezen voor deze technologie. We kunnen wel de vruchten van de inspanningen plukken door bij klassieke veredeling de selectie te vereenvoudigen door te kijken welke lijnen kansrijk zijn (Marker Assisted Breeding).

Voedselproductie is niet de bottleneck qua honger en productie. Experts zijn het er over eens dat de verdeling en armoede het probleem zijn.

Het is echt wel een dooddoener vind je niet? Als iemand ergens tegen is zeggen dat die anti- dit en anti- dat is...
Debra Solomon van CULIBLOG.ORG, 7 jaren geleden
afbeelding van Debra Solomon van CULIBLOG.ORG
Het is interessant om te melden dat minder dan 2% van alle soja geproduceerd is bedoeld voor menselijk consumptie. DWZ de vervuiling en het negatieve effect van landbouw geassocieerd met soja productie is vooral te danken aan het vlees industrie en niet aan tahoe-etende hippies. Mocht je dus zorgen maken over het invloed van soja op het milieu, is het verstandigst om vegetariër te worden en niet zo zeer op te houden met edamame eten of slecht nieuws verspreideen over de soja boon. Juist conventioneel en intensieve landbouw bedoeld voor een globale distributie systeem is de schuldige.
Jan Storms, 7 jaren geleden
afbeelding van Jan Storms
Ik vind het grappig dat iemand denkt dat ik tegen wetenschap en technologie ben. Dat is allerminst het geval. Ik ben tegen nepwetenschap en de daarop gebaseerde onkunde die men probeert te slijten als de "technologie van de toekomst." Misschien had ik dat nog duidelijker moeten stellen. Onderzoek aan DNA- en eiwitnetwerken zoals gedaan wordt door bijvoorbeeld Gariaev, Sternheimer, Perez en anderen vind ik hoogst interessant en het kan mogelijk leiden tot toepassingen zonder de wezenlijke gebreken waarmee genetische manipulatie helaas behept is.


NB: Om te kunnen reageren dien je aangemeld en ingelogd te zijn op de Bright Bunch, het gratis lidmaatschap van Bright. Je bekijkt dan de site bovendien advertentie-vrij.

The Bright Bunch
inloggen aanmelden

Wie is nu Hier?

Er zijn momenteel 0 Bright Bunch leden en 41 bezoekers online.