27 :: Bekijk het maar

Iedereen zijn eigen omroep was een slogan van de digitale revolutie. En verdomd, het is vele jaren later opgepikt, al pakt het wel anders uit.

Iedereen zijn eigen omroep was een van de slogans van de digitale revolutie. En verdomd, het is vele jaren later opgepikt, al pakt het wel anders uit dan de digerati bedoelden. Maar dat zie je vaker bij revoluties, dat de verwerkelijking minder utopisch is dan gedacht.

Begin dit jaar meldden zich maar liefst 11 nieuwe omroepen, van Piep tot PopNed, van Afro-omroep SME tot Zenit, en dan nog de twee omroepen van het Telegraaf-concern: Wakker Nederland en PowNed. Inderdaad, iedereen zijn eigen omroep. Nooit eerder was er zoveel belangstelling voor. De leden werden zelfs met geld in de vorm van idiote kortingen gelokt.

Vreemd is het natuurlijk wel, want het tijdperk van concepten als tv-zender en verenigingen lijkt nou net op z'n laatste benen te lopen. Alles kan overal op elk moment gezien worden en in de wereld van sociale netwerken waar loyaliteit een nogal vloeibaar verschijnsel is, komt een betaald lidmaatschap dat een jaar duurt ook niet echt natuurlijk over. De enige andere vrije tijdsfaciliteit waar je zo'n gedwongen relatie nog opgedrongen krijgt is bij de sportclub. Maar misschien willen omroepen zichzelf ook wel graag zo zien: als fitnessclubs voor de geest.

Ondertussen is Philips met een tv op de markt gekomen die het begrip omroep probeert te herdefinieren tot een button op een Symbaloo-achtige startpagina. Niks geen zenders maar een overzicht van een on-demand aanbod. Klik en je ziet het streaming programma. Bright staat er ook tussen heb ik begrepen.
Leuk idee zo'n startpagina maar het wordt pas interessant als je hem zelf aanpast aan de eigen wensen. Of liever nog: laat aanpassen. Ik wil een startpagina op mijn tv die mede is gebaseerd op wat mijn vrienden kijken. Met eigen kijkcijfers. Zit er een button met The Wire, dan wil ik met een cijfertje zien hoeveel van mijn contacten daar naar kijken of hebben gekeken. Gewoon om te zien wat populair is, maar ook om te weten of ik in mijn omgeving de enige ben die naar Bananasplit kijkt of dat er in alle stilte meer kijken. Zoals ik op Last.fm al kan zien wie nog meer van de Pussycat Dolls houden. Want dat ze allemaal Mad Men kijken en naar Radiohead luisteren weet ik al.

Het probleem is dat zo'n netwerkfunctie de tv tot iets persoonlijks maakt en dat is het apparaat nu eenmaal niet. Het is een gezelschapsinstrument. Sterker nog, het is na speelkaarten het krachtigste gezelschapsmiddel dat ooit is uitgevonden. Je kunt met televisie net als met kaarten samen zijn zonder iets tegen elkaar te hoeven zeggen of ergens aan te denken. De vraag is: blijft dat zo? Of gaat televisie dezelfde weg als muziek. In de vorige eeuw luisterde je muziek door luidsprekers, nu voornamelijk met koptelefoon. Anderen laat je niet meeluisteren door het volume harder te zetten maar door een link te delen.

Gaat dat met tv ook gebeuren? Wordt het apparaat persoonlijk als een iPod?
Bij muziek heeft dat behalve een schrikbarende toename van doofheid er ook toe geleid dat mensen vaker concerten bezoeken. Hoe meer muziek je in je eentje luistert hoe meer behoefte je hebt aan samenkomsten kennelijk. Denk je eens in hoe dat zal uitpakken met televisie. Wat tot nu toe is voorbehouden aan trekkies, het elkaar opzoeken om over een tv-serie te praten, wordt dan ineens gemeengoed. We gaan tv-meetups houden waar we praten over wat we gezien hebben en nog moeten gaan zien.

Zo werkt het natuurlijk niet. Veel te utopisch. Want terwijl de ongeduldige vooruitstrevenden voortdurend het einde van de televisie verkondigen neemt in de harde praktijk de kijkduur van televisie alleen maar toe. Tv-kijkers hebben helemaal geen behoefte aan sociaal gedrag buiten de deur, daarom kijken ze juist tv. We like to watch.

Omroepen dus. Maar hoe dan? De oplossing is dat alle omroepen een plaats krijgen in het nieuwe on-demand tv-menu. Zelfs de afgewezen partijen. Geef vervolgens iedere kijker een virtueel bedrag dat hij zelf over de omroepen mag verdelen. Dat is pas een revolutie.

Tekst: Francisco van Jole  Beeld: Han Hoogerbrugge