Heb ik dat niet eerder gezien?

tags:
Userpica

Mooie stoel. Maar is het een kopie of noemen we dit toch ook design?

Het komt geregeld voor dat ik in een designwinkel of op een beurs denk: dat heb ik eerder gezien. Wat moet je denken van zo'n deja vu? De eerste reactie is te denken dat de ontwerper die als eerste met een product in de schijnwerpers kwam, het origineel is en de nakomers een kopie. Maar dat is te snel gedacht, blijkt op de tentoonstelling Deja Vu op de beurs Interieur in Kortrijk, België.

De tentoonstelling Deja Vu loopt dwars door het beursgebouw van Kortrijk. Daarin worden voorwerpen die een deja vu ontlokken bewust naast elkaar gezet. Zo is er een serie "lampen gemaakt met flessen" met daarin de Milk bottle lamp van Tejo Remy, een heel bos aan kapstokken bestaand uit losse stokken en stoelen met grote oren ten behoeve van de privacy. Ik dacht dat de Oorstoel van Jurgen Bey in dat genre het origineel was, maar dat blijkt niet zo te zijn.

De vraag wordt gesteld hoe om te gaan met objecten die duidelijk verwantschap vertonen. Een wetenschappelijke uitleg van deja vu is een ervaring die wordt veroorzaakt door een foute perceptie. (Dat of het is een glitch in de The Matrix.) "Klopt het dat meer en meer designvoorwerpen er meer en meer hetzelfde uitzien of heeft dit ook met foute perceptie te maken? In de tentoonstelling maakt de fysieke nabijheid van voorwerpen het mogelijk vage indrukken te toetsen. Leidt dit tot fundamentele veranderingen in onze houding ten opzichte van originaliteit en vernieuwing? Laat het debat beginnen", aldus de curators.

Leuke aanvulling op dit thema is Do Pirate van Mathieu Maingourd. Hij maakt een zo goedkoop mogelijke knock-off van duur design, zoals de Chest of Drawers van Tejo Remy nagemaakt in kartonnen dozen en de Square vase van Ronen & erwan Bourroullec uit eierdozen. De Belgische makers van DAMn magazine (aanrader!) voelden dit steeds actueler wordende thema al in 2009 aan de tand. Zij schreven ook de gids voor de Interieurbeurs waarin Deja vu besproken wordt.

door Ingeborg van Lieshout, 26-10-2012 09:42 3 reacties, 3698 views

Sturkenbaum, 1 jaar geleden
afbeelding van Sturkenbaum

Ik denk dat de wereld beter zou af zijn als artiesten of designers ook gebruik maken van referenties en bronnen. Zo laten ze niet alleen zien dat ze echt onderzoek plegen maar dan kan ook eindelijk die tendens om uniek te zijn naar de eeuwige jachtvelden geschoten worden.

Good artists copy, great artists steal and everything's a remix. (Picasso, Ferguson)

Ernst-Jan Louwers, 1 jaar geleden
afbeelding van Ernst-Jan Louwers

Creatie is onlosmakelijk verbonden met inspiratie en déjà vu. Eerdere indrukken kun je nu eenmaal niet wegpoetsen en vormen de basis voor je eigen creatieve ingevingen. Maar waar houdt inspiratie op en is het simpelweg 'jatwerk' en namaak? Dat levert regelmatig juridisch interessante vragen op. Het artikel van Ingeborg van Lieshout op Bright en de links daarin laten pakkende voorbeelden zien.

Maatschappelijk is dit ook een hot issue vooral nu kopiëren steeds makkelijker wordt. Neem alleen al de ongekende mogelijkheden met online content en 3D printen. Sky is the limit.

Loopt het recht niet hijgend achter bij de maatschappelijke realiteit? Is een herijking van bescherming niet hoognodig? Hebben we behoefte aan 'fair use' bij remixen, redesignen etc.? Of voldoen de oude regels en moeten ontwerpers gewoon voldoende afstand nemen tot designerfgoed en wegblijven van eerdere vormgeving?

Leuke discussie maar feit is dat rechthebbenden kunnen optreden tegen design dat qua totaalindruk te dicht in de buurt komt van eerdere ontwerpen.
Als je als designer onder voorwaarden een kopie wilt toestaan, kun je kiezen voor Creative Commons licentie (www.creativecommons.nl). Daarmee kun je zelf bepalen welke mate en voorwaarden van bescherming en 'hergebruik' van je werk je kiest. Dat zou vaker toegepast kunnen worden.

Hoe dan ook de hoofdregel blijft: jatten mag niet. En dat is goed. Want waarom zou je niet toestemming (een licentie) vragen als je iets wilt kopiëren?

Enne... geloof niet in het fabeltje dat alles mag als je maar 7 verschillen aanbrengt. Dat is klinkklare onzin; een kopie met 20 verschillen kan nog steeds een inbreuk zijn als de totaalindruk overeenstemt.

Het laatste woord is hierover nog niet gezegd en de laatste procedure is er ook nog niet over gevoerd.

Lees ook: http://www.louwersadvocaten.nl/nl/actueel/....

Frotsel, 1 jaar geleden
afbeelding van Frotsel

Niet janken, gewoon lekker jatten van elkaar. Alles is toch al eens bedacht, accepteer dat nou gewoon. Onderzoek naar de vraag of jouw ontwerp origineel is of niet is onzinnig want zekerheid krijg je nooit. De sterkste overleeft, net zoals in de natuur. En als jij dat toevaliig niet bent heb je je werk gewoon niet goed genoeg voor elkaar.

Design is namelijk gewoon een business en dat gejammer over intellectueel eigendom is typisch iets van de vorige eeuw. Daarin konden artistieke lieden het nooit winnen van de commerciëlen. Nu zijn beide partijen gelijkwaardig en daarom geldt dat degene die een project het slimste vermarkt overwint, en daar is helemaal niks mis mee. Sterker nog, dat is het vak anno 2012.

Design is nu veel multidisciplinairder dan vroeger. Met de schraalste vorm van designen die je kunt bedenken, namelijk een leuk vormpje poepen en verder niks, kom je tegenwoordig niet meer weg. Dus zorg dat je de vormgeving, techniek, marketing en productbeleving van je product goed voor elkaar hebt. We leven nu in een tijd waarin het dogma artisticiteit=waarde vrijwel niet meer opgaat. Het gaat nu steeds meer om populariteit=waarde en dus om (social) media. De macht ligt daardoor ook heus niet meer uitsluitend bij grote producenten of degene met het meeste geld. Kortom, designers moeten gewoon op meer vlakken hun creativiteit laten gelden en een stuk harder voor zichzelf worden.


NB: Om te kunnen reageren dien je aangemeld en ingelogd te zijn op de Bright Bunch, het gratis lidmaatschap van Bright. Je bekijkt dan de site bovendien advertentie-vrij.

The Bright Bunch
inloggen aanmelden

Wie is nu Hier?

Er zijn momenteel 6 Bright Bunch leden en 122 bezoekers online.