Kijken in de ruimte

Silhouette presenteerde in Milaan de lichtste bril in het universum. Daar moest Florine natuurlijk bij zijn.

De Titan Minimal Art Space edition. De lichtste bril in het universum.

De Volkskrant noemde hem vorig jaar in een overzicht van opmerkelijke producten uit 2005 in één adem met de iPod, het Amsterdamse College Hotel en de terugkeer van de jurk in het straatbeeld: de Titan Minimal Art van Silhouette. Voor de goede orde: we hebben het hier over een bril. Een met een behoorlijke reputatie. Zelfs Jan Peter Balkenende draagt er een. Sinds de introductie van het eerste model in 1992 is de bril een groot succes.

Het wachten was op een echte astronaut.

Bijzonder aan de Space Edition van de Titan Minimal Art is het frame van hyperFlex titanium dat slechts 1,8 gram weegt en waarvan de pootjes uit één stuk zijn gemaakt. Niet alleen is het de lichtste bril ter wereld, maar van het hele universum. De bril draagt namelijk het label 'space certified technology', een titel afkomstig van de NASA. De Titanium Minimal Art behoort sinds 2000 tot de standaarduitrusting van astronauten. Om dat gegeven te onderstrepen kwam een NASA afvaardiging persoonlijk toelichten welke aspecten van invloed zijn op het uitkiezen van de brillen die astronauten dragen op hun vlucht in de ruimte.

Astronaut Jim Wetherbee (midden) met de Oostenrijkse oprichter van Silhouette (rechts).

Het is een cliché dat astronauten goede ogen moeten hebben en geen brildragers mogen zijn. 'Vanwege de uitgebreide trainingsjaren is de gemiddelde leeftijd van een astronaut voordat hij of zij een eerste vlucht maakt 41,2 jaar', legt Keith Manuel, hoofd-oogarts bij de NASA, uit. Tegen die tijd draagt 70 procent een bril of contactlenzen. Een nog groter percentage draagt tijdens de vlucht een of andere vorm van optische ondersteuning omdat de omstandigheden in de ruimte extremer zijn dan op aarde. Gewichtloosheid verandert namelijk het gedrag van vloeistoffen en daarmee de vorm van het oog. Hierdoor ondervindt een op de drie astronauten een verandering in het gezichtsvermogen.

Een bril mag niet irriteren onder een zuurstofmasker.

Bovendien zijn de huid en ogen in de ruimte vele malen gevoeliger. Een voorwerp zoals een contactlens kan al snel een hinderlijke oogirritatie oproepen, die een ontsteking kan veroorzaken. Onder normale omstandigheden geen groot probleem, maar stel je voor dat je oogdruppels moet toedienen in de ruimte. Die schieten alle kanten op en ook de dosering van druppels is een bijna ondoenlijke taak.

Voorbeeld van een zwevende bril.

De Silhouette bril (en dan hebben we het voornamelijk over het frame) heeft eigenschappen die goed passen bij de omstandigheden waaronder astronauten moeten werken. Het lichte en flexibele, maar toch stevig zittende frame heeft als voordeel dat het minder snel van zijn plaatst schuift in gewichtloze toestand dan andere, zwaardere monturen. Bovendien bestaat het frame uit één stuk, dus geen overbodige hoeken en schroefjes.

Op aarde is dat vooral een estetische keuze, maar in de ruimte kan een loszittend schroefje het verschil betekenen tussen leven of dood. Zo'n rondzwevend schroefje kan worden ingeslikt, ingeademd of vast komen te zitten in het luchttoevoersysteem van een ruimtepak, wat verstikking tot gevolg kan hebben. Het zogenaamde TwinLock System waarmee de glazen aan het montuur vastzitten is zo stevig dat het - in combinatie met het flexibele materiaal – ervoor zorgt dat de bril ook tijdens het opstijgen en landen, waar doorgaans krachten van 8G optreden, niet zal breken.

Een los schroefje kan dodelijk zijn.

'Het aansturen op een ruimtestation is precisiewerk', vertelt NASA astronaut Jim Wetherbee, en laat door middel van dia's en videobeelden zien wat hij bedoeld. 'Dat moet op de milimeter nauwkeurig gebeuren en op dat moment ben je volledig afhankelijk van je ogen.' Wanneer de astronauten een wandeling buiten de ruimtecapsule maken is er door de uitrusting en de helm geen mogelijkheid om de bril nog eens goed op je neus te schuiven. En die situatie kan soms 10 uur achter elkaar duren. Daarom is het van het grootste belang om een bril te hebben die niet irriteert en goed op zijn plaats blijft.'

Contakt maken met het ruimtestation is precisiewerk.

In de ruimte kan je niks aan het toeval overlaten. Tot de standaarduitrusting voor een astronaut behoren daarom vijf corrigerende brillen en vijf zonnebrillen, eveneens van Silhouette. Voor een bril op sterkte wordt geen enkele aanpassing gedaan op het ontwerp, maar bij zonnebrillen die meegaan in de ruimte is dit wel het geval. Dat zit hem dan voornamelijk in de glazen. Die moeten een sterkere bescherming bieden tegen de zon. Op aarde beschermt de atmosfeer onze ogen tegen de straling van de zon, maar in de ruimte is die straling vele malen sterker. De ramen die in een ruimtecapsule zitten filteren niet tegen UV straling, omdat er vanuit de capsule foto's genomen moeten worden. Wanneer een crewmember met zijn gezicht voor het raam zit kan er al na 25 seconden een ernstige zonnebrand optreden en dat is een aanslag op de ogen. Daarom beschermen de zonnebrillen van astronauten honderd procent tegen UV-straling en laten ze slechts 5,5% licht door.

Na 25 seconden in de zon staat de bril al afgetekend in het gezicht van de astronaute.

Het was een mooi verhaal, maar zien is natuurlijk geloven. Daarom was er voor iedereen nog een zonnebril uit de nieuwste collectie, de Aviator. Ik zal deze zomer heel anders tegen de zon aankijken.