Real Dutch Design

Vrijdag werd het nieuwe jaarboek Dutch Design gepresenteerd. Nederlands ontwerp is wereldberoemd maar hier worstelen we nog steeds met een definitie.

De designdames waren voor de gelegenheid in een kleurconcept gestoken.

Afgelopen vrijdag vierden de Beroepsvereniging Nederlandse Ontwerpers (BNO) en BIS Publishers, uitgeverij van designboeken en -tijdschriften, hun respectievelijk 10- en 20-jarig bestaan. Mooie getallen voor twee organisaties die zich verdienstelijk hebben gemaakt voor ontwerpend Nederland. Op het feest, dat plaatsvond op twee boten achter Amsterdam CS en waar ruim 1000 mensen uit de creatieve industrie op af waren gekomen, werd ook het boek Real Dutch Design 0607 uitgereikt aan burgemeesters en wethouders van de grote Nederlandse steden. De jaaruitgave toont het actuele werk van ruim 300 Nederlandse bureaus en ontwerpers.

De nieuwe editie met portfolios van Nederlandse ontwerpers.

Overigens mag je tegenwoordig gewoon 'design' zeggen als verzamelnaam voor alles wat ontworpen is. Of beter nog: Dutch Design. Want dat doet het goed in het buitenland. De laatste jaren zelfs beter dan ooit.

Dat is ook doorgedrongen tot beleidsmakers die moeiteloos citeren uit Richard Florida’s boek 'The Rise of the Creative Class'. Hierin stelt de schrijver en socioloog dat de creatieve klasse de nieuwe motor is van de economische groei en welvaart. En die zetelt vooral in de progressieve grote steden. Daarom werd voorafgaand aan de boekpresentatie aan de burgemeesters en wethouders gevraagd wat zij de komende jaren gaan doen voor de creatieve industrie in Nederland.

V.l.n.r.: de wethouders uit Rotterdam (dhr. Kaya) en Arnhem (mevr. Weeda), de burgemeesters van Amsterdam (dhr. Cohen) en Eindhoven (dhr. Sakkers) en de wethouder uit Utrecht (mevr. Spit).

Door de vragen uit de zaal klonk de bezorgdheid ten aanzien van een gefundeerde toekomstvisie hierop. Moeten steden bijvoorbeeld niet meer gaan samenwerken in plaats van als afzonderlijke eilandjes elkaar beconcureren om de titel 'designstad'. En wat vindt burgemeester Cohen er eigenlijk van dat Amsterdam de Nederlandse Designprijzen is kwijtgeraakt aan Eindhoven? Diana Krabbendam, hoofdredactrice van designtijdschrift Items, vraagt zich af waarom de overheid als opdrachtgever geen eisen meer stelt ten aanzien van design. Dat kan bevorderend werken. Waarom zit die eis bijvoorbeeld niet meer verpakt in de opdracht?

De Eindhovense burgemeester Sakkers is het meest uitgesproken in zijn wens om burgers meer te laten genieten van design. Iedereen vindt dat design een belangrijke plaats inneemt binnen het Nederlands cultuurgoed. Cohen stelt echter dat de overheden slechts een faciliterende rol hebben. Wel zouden de gemeentes sterker als ambassadeur kunnen optreden, maar ontwerpers en hun organisaties moeten vooral zelf de bruggen slaan. Wethouder Weeda uit Arnhem merkt op dat er aan design natuurlijk wel een prijskaartje hangt. Die opmerking schiet de zaal in het verkeerde keelgat. 'Een goed ontwerp hoeft helemaal niet duur te zijn.'

Uitreiking van de loodzware editie.

Ontwerpbureau ..,staat verzorgde de vormgeving van het boek en worstelde met de vraag wat Real Dutch Design nou eigenlijk inhoudt. Is er sprake van een herkenbare stroming met een cultureel bepaalde manier van denken en werken, of beperkt de term zich slechts tot dat wat uit Nederland komt? De antwoorden van designliefhebbers uit binnen- en buitenland staan afgedrukt in het boek en lopen behoorlijk uiteen. Wim Crouwel vindt de term 'een middenstandsbegrip' en een voortbrengsel van onze hedendaagse oneliner-hypecultuur. Crouwel: 'Het voorbeeldige opdrachtgeverschap van de Nederlandse overheid heeft plaatsgemaakt voor een door de markt gedicteerd ontwerpmechanisme. Het huidige Nederlandse ontwerpen onderscheidt zich in niets van dat wat in andere landen met een zekere ontwerptraditie wordt voortgebracht.'

Real Dutch Design. Wat is dat eigenlijk?

Marcus Fairs van het Britse Icon Magazine vindt het 'een glorieus antwoord op de vele sombere opvattingen over de toestand in de wereld'. Daarin bespeurt hij 'de trend om de homogenisering van de wereldcultuur en de teloorgang van de locale identiteit te beklagen [...] evenals design ervan te beschuldigen dat het zijn ziel aan marketingmensen verkoopt.' Volgens Fairs is Dutch Design 'een fenomeen dat zijn oorsprong duidelijk op een bepaalde plaats heeft, nauw verbonden is met geschiedenis en traditie en persoonlijkheid en individualiteit bewierrookt'. Hij noemt het zelfs 'moderne huisnijverheid die niet perse technofobisch is, maar wel ambivalent staat tegenover technologie'. En tot slot: 'Dutch Design is vaak abusievelijk omschreven als zijnde "ironisch", maar misschien is de enige echte ironie dat Dutch Design met succes over de hele wereld wordt afgezet met alle geraffineerdheid van dezelfde grote merken waar het een groot tegenstander van is.'

Leuk die discussie, maar het ging vooral om het feest.

Het zijn slechts een paar fragmenten uit het meest vermakelijke deel van het boek. Dat is verder hoofdzakelijk gevuld met portfolios die zijn bedoeld om opdrachtgevers een betere keus te laten maken uit het aanbod van Nederlandse ontwerpers. En omdat Dutch Design tot ver buiten de eigen grenzen reikt is in de uitgave, naast een Engels deel, voor het eerst een Duitse vertaling opgenomen voor Oost-Europese landen. Bij het boek hoort ook een website. Wie wil meeschrijven aan de definitie over Dutch Design kan dat doen op de Wikipedia.