Special: van truck tot Freitag-tas

Freitag maakt tassen van afgedankt vrachtwagenzeil. Bright was bij de opening van hun nieuwe duurzame fabriek.

1993: de broers Markus (zie foto links) en Daniel Freitag - beiden grafisch ontwerper - zoeken naar een robuuste waterdichte tas om hun ontwerpen in te vervoeren. Uit hun appartement in Zürich kijken de broers uit over een belangrijke verkeersroute voor vrachtverkeer naar Italië. Geïnspireerd door de kleurige sliert aan vrachtwagens die dag in dag uit voorbij trok, komen ze op het idee om oude vrachtwagenzeilen te gebruiken als materiaal. Aan de keukentafel ontwerpen ze de eerste Freitag-tas: de Messenger Bag, handig voor op de fiets. Naast het vrachtwagenzeil vergaren ze ook het overige benodigde materiaal uit hergebruik: afgekeurde binnenbanden en - voornamelijk uit Nederland - autogordels.

2011: Freitag opent een nieuwe, grotere fabriek waar duurzaamheid nog belangrijker wordt. Tussen 1993 en 2011 is Freitag succesvol gegroeid. De twee oprichters hebben inmiddels 130 man personeel, de collectie is uitgebreid tot wel vijftig modellen (waaronder ook iPad-sleeves, agenda's en portemonnees) en wordt wereldwijd via honderden verkooppunten verkocht. Er zijn acht Freitag flagschip stores en in oktober opent de negende, in Tokio.

Voor we in de nieuwe fabriek terecht kunnen voor een rondleiding neemt onze gastheer ons mee naar het gebied in Zürich waar Freitag de afgelopen jaren groeide. (Met de trein natuurlijk, want de auto is niet 'groen' genoeg voor het bedrijf waarbij het voornamelijk draait om recycling.) Een oud industrieel terrein waar de oude stenen gebouwen en loodsen worden afgebroken en creatieve bedrijven plaats moeten maken voor nieuwe spiegelpaleizen en kantoortorens. Vlak bij de voormalige Freitag-fabriek vind je de uit oude containers opgebouwde flagship store die meerdere architectuurprijzen won. In alle Freitag-winkels vind je trouwens hetzelfde displaysysteem: de tassen zitten in kartonnen dozen die als laatjes in een simpel rek zitten. Op de voorkant van iedere doos staat een foto van de tas die erin zit. Want dat is ook bijzonder aan Freitag - en te danken aan het hergebruik van materiaal: elke tas is uniek.

De Freitag store vlak bij de oude Freitag-fabriek, binnenkort omringd door kantoortorens.

Het was niet eenvoudig om 7500 vierkante meter fabrieksruimte te vinden en toch binnen de stadsgrenzen te blijven. Maar het is gelukt, en wel op zo'n manier dat Freitag het gebouw zelf kon ontwikkelen. Het resultaat is een duurzamere fabriek in het tot NOERD (spreek uit: Nerd) omgedoopte gebouw.

Eén van de grootste duurzame winsten komt uit de ondergrondse regenwatertank met een capaciteit van 350.000 liter die regenwater van het dak opvangt. Met dit regenwater worden de vrachtwagenzeilen gewassen. Dit gebeurt in een reuzenwasmachine in verschillende wasbeurten (de zeilen zijn vaak beschimmeld). Het relatief schone spoelwater van de laatste wasbeurten wordt hergebruikt als waswater voor de eerste rondes van de vieze zeilen. Ook wordt de warmte van dit afvalwater teruggewonnen om het regenwater op te warmen.

Al deze groene investeringen leveren trouwens niet direct geld op, zegt CEO Monica. 'Met wat we besparen op energie en water kunnen we deze investering in 18 jaar terugverdienen. Het gaat dan ook niet om winst, maar om minder verspilling en behoud van het milieu.'

Na de wasbeurt worden de zeilen gedroogd door ze aan een rail door de droogkamer met veel ventilatie te verplaatsen. In de oude fabriek gingen de zeilen in een droger. De nieuwe manier kost én minder energie én er kunnen meer zeilen tegelijkertijd drogen.

Stukken zeil worden in twee machines gewassen, een wasbeurt duurt een klein uur. Daarna worden de zeilen via een rail door de droogruimte getransporteerd.

In de grote centrale hal komt per jaar 390.000 kilo gebruikt vrachtwagenzeil binnen. In de hal worden de stukken zeil met ringen en banden afgesneden en daarna opgesplitst voor recycling. De resten zeil worden in Italië verwerkt tot pvc-korrels waarvan bijvoorbeeld regenpijpen worden gemaakt.

De zeilen worden uitgelegd op tafels en ontdaan van ringen, banden en andere ongewenste details. De werknemers moeten nog steeds wennen, in de oude fabriek deden ze dat gewoon op de grond. Foei!

Bijna de complete keten van werkzaamheden van zeil tot tas gebeurt in Zürich. Het inzamelen van het zeil, het wassen, het op maat snijden van de delen van een tas, het inpakken en verschepen. Dat maakt dat er weinig transportkosten zijn maar ook dat de prijs hoger is dan als ze dat aan lagelonenlanden zouden uitbesteden. Het enige wat niet hier gebeurt is het naaien van de tassen, dat gebeurt in Frankrijk, Tsjechië en Portugal. Naar eigen zeggen omdat er in Zwitserland niet genoeg ervaring is met het naaien van zeil, en er niet genoeg capaciteit is om de jaarlijkse productie van 300.000 tassen te halen. Nadat de tassen in elkaar zijn gezet komen ze terug naar de fabriek voor een kwaliteitscheck en wordt er een foto van de tas gemaakt voor het label op de doos.

De ladenkasten van kartonnen dozen waarin de tassen worden verkocht. Op elke doos een label met foto van de unieke tas.

Als je in Zürich rondloopt zie je overal Freitag-tassen. Niet alleen jongeren dragen er een om hun schouder op de fiets, ook mannen in pak hebben een van de vele modellen bij zich. Naast de serie Fundamentals waarmee het tassenmerk bekend is geworden, is vorig jaar de lijn Reference geïntroduceerd. Sjiekere tassen in één kleur (dit seizoen grijs of rood) die qua model en uitstraling op leren tassen lijken (sportsbag, weekendtas, handtas) maar natuurlijk ook van vrachtwagenzeil zijn. In Nederland zie je minder vaak een Freitag op straat, maar ze zijn er zeker. 290 Square Meters in Amsterdam heeft de grootste collectie in Nederland. En natuurlijk is er ook de online store van Freitag.

De voorraad van de online store wordt in de fabriek beheerd. Elke tas wordt in 360 graden gefotografeerd voor op de site en genummerd bewaard op een paar rekken.

Freitag is een merk met het hart op de juiste plek. Dat blijkt niet alleen uit de herkomst van het idee en het verhaal bij de rondleiding, je voelt het als je met de medewerkers praat en ziet het terug in kleine creatieve en grappige details. Bij de flagship store kun je gratis fietsen lenen om de stad te bekijken, op het dak van de store staat een verrekijker met tableau wat er zoal te zien is: het huis van Markus en Daniel natuurlijk. In de nieuwe fabriek vond ik vooral de zelf ontworpen bureaus geweldig. Er is een stuk glasplaat in het blad verwerkt precies boven het laatje. Zo kun je zonder het te openen toch zien wat er in zit.

Zelfs de vuilnisbakken zijn van vrachtwagenzeil.