Beeld © Getty
Beeld © Getty
Bright Business

Onderbuikgevoel onderbouwen met cijfers: big data voor mkb'ers

24 oktober 2019 12:11

Big data staat bij veel mkb'ers nauwelijks op de radar, toch beschikken ook zij over steeds meer digitale gegevens: van hun klanten of over hun verkoopcijfers. Daarmee kun je op z'n minst geld besparen en soms zelfs verdienen, zeggen ervaringsdeskundigen. "Maar de meeste ondernemers zitten nog in de verzamelfase."

Ze kijken de kat uit de boom. Vooral kleinere bedrijven zijn terughoudend als het gaat om het gebruik van (big) data. Ze zien kansen, maar hebben niet voldoende kennis en kunde in huis om er werk van te maken, zo blijkt uit rapporten van onder meer de Kamer van Koophandel en ABN Amro. Ook het CBS trok eerder al een dergelijke conclusie.

Van bedrijven tot 20 werknemers vindt 75 procent het niet relevant, peilde Kantar TNO vorig jaar in opdracht van de bank. Zonde, zeggen economen: het kan helpen bij het sneller nemen van beslissingen, inzicht geven in klantgedrag en productieprocessen verbeteren. Hoe groter een bedrijf, hoe meer er toegevoegde waarde wordt gezien in (big) data.

Miljoen Excelrijen

Big what? Een officiële definitie is er niet, maar duidelijk is dat het om heel veel digitale gegevens gaat. "Zoveel dat het op een serverpark moet worden opgeslagen, dat het eigenlijk te veel is om mee te werken. Meer dan een miljoen aan Excelrijen", beschrijven Ruud Sneep en Daan Kolkman het.

Sneep en Kolkman runnen het datalab van de Jheronimus Academy of Data Science (JADS) in Den Bosch, dat ondernemers met datavragen koppelt aan studenten.

Het is niet de jaaromzet van de bakkerij op de hoek, maar wel de informatie uit pintransacties die de bakker verzamelt, zeggen economen van ABN Amro over het fenomeen. De kleinere ondernemer heeft er dus ook mee van doen. "Het onderwerp leeft", zegt Sneep. "Het mkb wil ook bijblijven, niet worden ingehaald door concurrenten. Maar ze weten vaak niet waar ze moeten beginnen."

Moeite met nieuwe techniek

Ondernemers hebben moeite met het introduceren van nieuwe technieken en dat heeft effect op de productiviteit. Ondernemersorganisaties zoals VNO-NCW pleiten dan ook voor meer financiële steun vanuit de overheid. "Een club boeren verzamelt data over het besproeien van hun grond, ze willen het verwerken in een app. Maar dat kost bij een commercieel bureau al snel een ton. Dat is voor velen een te groot risico", zegt Kolkman.

Waarde halen uit data is ook niet iets wat je zomaar even doet, zeggen ze bij het MKB Datalab. "Je moet zorgen dat je data digitaal wordt opgeslagen. Het moet actueel zijn, accuraat en schoon", aldus Sneep. Dat laatste betekent zoveel als dat je consistent bent, zodat de gegevens goed kunnen worden uitgelezen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Big data voorspelt: in deze wijken is de kans op inbraak het grootst

Den Bosch of 's-Hertogenbosch?

Komt je klant uit Den Bosch of 's-Hertogenbosch? En logt je personeel in het kassasysteem in met een eigen of een algemeen account? Dat soort zaken zijn cruciaal om goed mee te nemen. Hoe meer consequent én specifiek, hoe beter de gegevens zijn. Als je een persoonlijk account hebt, kun je bijvoorbeeld zien wie welk product heeft verkocht", aldus Sneep.

Data die auto's, camera's of machines genereren zijn op zichzelf niks waard. Het is de informatie die er uit volgt die waardevol kan zijn. Voordat je daar bent, moet je een aantal stappen doorlopen: je moet organiseren, beheren, analyseren en er dan nog actie op nemen, zegt ABN. "De meeste ondernemers zitten nog in de verzamelfase", zegt Sneep.

Personeel afstemmen op het weer

Of gegevens bruikbaar zijn, hangt af van de ondernemer. "Het mkb is een enorme groep, die kun je niet generaliseren", zegt Kolkman. Bij het datalab klopt sinds vorig jaar een breed scala aan ondernemers aan: van orgelmaker tot textielfabrikant. Bigdatavraagstukken worden getackeld met hulp van studenten. De ondernemer betaalt hier 2500 euro voor.

"Geld verdienen aan data is een optie, maar tijd en geld besparen misschien nog wel meer", zeggen Sneep en Kolkman. Daar kan voor veel ondernemers de winst liggen. Bakker Jules Lauwerijssen van Royal hoopt bijvoorbeeld op zijn personeelskosten te besparen door de planning te koppelen aan de weersverwachting: net als McDonald's dat doet.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Woonhuisverzekeringen soms veel te hoog door bigdata-informatie'

'Je moet wel data-minded zijn'

Een student werkt nu aan een formulier dat verschillende data aan elkaar koppelt, vertelt Sneep. Uiteindelijk moet er een systeem staan dat, als je de weersverwachting invult, een schatting van de omzet voor Lauwerijssen maakt. Op basis van een vaste verhouding van personeelskosten ten opzichte van de omzet, weet de bakker hoeveel mensen hij moet inplannen.

Ook ondernemer en Erik van Erp ging aan de slag met de data van zijn reisplatform en blog Around the Globe. "Ik ben erg data-minded", vertelt hij. "Dat is ook wel een voorwaarde voor werken met data als ondernemer. De wil moet er zijn. Als je niet weet wat voor gegevens je hebt of hoe je die boven water kunt krijgen, hebben de analisten er niks aan."

Onderbuikgevoel onderbouwen

Van Erp verzamelde vanaf het begin in 2003 al veel data over zijn site, de bezoekers, artikelen en zoekopdrachten. Uiteindelijk wilde hij uit al die gegevens halen wat de succesfactor van een artikel is. "Wat is de gemeenschappelijke deler? Soms zit er veel research in een stuk en doet het niks bij de lezer."

Samen met studenten van onder meer de Avans Hogeschool is gepoogd om dat antwoord uit alle gegevens te halen. "We weten nu bijvoorbeeld hoe lang een stuk moet zijn en welke onderwerpen moeten worden gebruikt. Maar het is ook nog technisch: we willen nog een vertaalslag maken naar hoe de schrijver het makkelijk kan toepassen."

Boeiend, maar levert het ook iets op? "Ja", zegt Van Erp. "Want de onderbuikgevoelens die ik al had, kan ik nu onderbouwen met feiten. En dat maakt het krachtig. Data zijn sterker dan gevoel. Hoe meer en beter mijn bereik, hoe beter mijn inkomsten worden uit onder meer advertenties en samenwerkingen met bedrijven."

Picnic bezorgt niet meer alleen je dagelijkse boodschappen, maar ook maaltijdboxen.

Data voor ondernemers

Wat kun je uit big data halen voor je bedrijf, en hoe begin je eraan om data te verzamelen én analyseren? Welke goede voorbeelden zijn er al van projecten waar data succesvol toegepast zijn? In aanloop naar de Den Bosch Dataweek (van 28 oktober tot 2 november) duikt RTL Z in de wereld van data voor ondernemers. Je vindt alle verhalen en video's op onze bundelpagina. De inhoud van deze producties is redactioneel onafhankelijk gemaakt.