Hoe slinkse Polen de 3D-printermarkt veroverden
In de strijd om de markt van 3D-printers hanteerde een inmiddels bekend Pools bedrijf bedenkelijke methodes. Het begon met een deal die nooit heeft bestaan, mogelijk gemaakt met uw belastinggeld, schrijft journalist Jannes van Roermund, correspondent in Oost-Europa, in ons webmagazine Bright Ideas.
Wilgo Feliksdal, oprichter van FELIXprinters uit IJsselstein, dacht aanvankelijk dat Polen een aardige afzetmarkt kon zijn. Af en toe stuurde hij enkele 3D-printers naar de Poolse reseller OMNI3D, die ze verkocht in het Oostblokland. Dat OMNI3D heimelijk een dubbele agenda had, kon hij niet bevroeden. "Ze hebben onze printer gewoon gekopieerd. Eerst hadden ze een amateuristische, maar vervolgens hebben ze die van ons nagemaakt", zegt Feliksdal. "Nota bene met subsidie van de overheid."Zo kon OMNI3D een namaakversie van de FELIXprinter op de binnenlandse markt brengen. En daar kom je niet meer tussen, merkte Feliksdal. "De Poolse markt is redelijk gesloten. Ze zijn daar protectionistisch, nationalistisch", zegt de ondernemer, die geen patenten heeft en dus juridisch geen potten kan breken. Natuurlijk heeft hij 'in niet mis te verstane bewoordingen' laten weten wat hij ervan vond. "Maar er is niets aan te doen."
De Poolse 3D-printer-industrie is de afgelopen jaren opgebloeid. Afgelopen juni was de M300 van Zortrax nog een "hoogtepunt" op de Amsterdamse 3D-printbeurs. Dat is gek: tot een paar jaar geleden had niemand van Poolse 3D-printers gehoord. Wat is er gebeurd? Journalist Michael Molitch-Hou kwam er na veel graafwerk achter. Hij schrijft al jaren over 3D-printers. Pasgeleden liep hij rond op een Amerikaanse beurs. "Overal waren grote bedrijven uit Noord-Amerika", vertelt hij aan de telefoon. "En ineens zag ik een kleine Poolse start-up". Fuck, dacht hij, wat doen zíj hier?Molitch-Hou duikt in de Poolse markt en gaat op zoek naar de kiemen van het succes. Al snel komt hij uit bij Zortrax, de fabrikant van de M300 die in Amsterdam bewierookt werd. Dat bedrijf is jarenlang een nietszeggende start-up totdat het in 2014 plots een megadeal sluit met Dell. Het mag 5000 printers leveren; een verkoop ter waarde van miljoenen. Ineens zijn alle ogen op Polen gericht. Waarom kiest Dell, een gigantische multinational, voor een doorsnee kleinbedrijf uit Polen?
Na de deal druppelen de eerste positieve recensies over de M200 binnen. De complete Poolse 3D-industrie wordt ondergedompeld in internationale aandacht, terwijl het land anders nooit op de radar zou zijn gekomen, concludeert Molitch-Hou.De persvoorlichter van Zortrax heeft vakantie, dus we gaan langs in de showroom. In hartje Warschau bevestigt Piotr Kalinowski het belang van de Dell-deal: “Voorheen konden we alleen zeggen: hey, we hebben een mooie printer. Nu wordt je anders behandeld. En inderdaad: ook andere bedrijven hadden er baat bij. Het was goeie PR voor Polen.” Desgevraagd bevestigen twee kleinere bedrijven, die niet bij naam willen worden genoemd, dat de Dell-deal voor hen een belangrijk moment was. Maar, beweert Kalinowksi, er zijn ook fundamentelere oorzaken voor het Poolse succes. Hij heeft een verrassende uitleg: “We zijn dankzij het communisme groot geworden. Vroeger waren er grote tekorten aan allerlei spullen. Als iets stuk is, repareerde je het zelf. Knutselen zit in ons bloed”, zegt hij, in dat argument gesteund door anderen.
Hij vertelt hoe talloze fanatici in hun garages aan de gang gingen. Al snel begonnen de meesten hun eigen bedrijf, waarbij open-source de norm was. Op die regel is Zortrax een uitzondering: oprichter Rafał Tomasiak is juist protectionistisch. "Hij behaalde een master in China en deed daar nuttige contacten op. In ons land was hij de eerste die groot dacht", aldus Kalinowski, die graag rondleidingen geeft maar duidelijk veel uren maakt.