Koelkast zonder vloeistof mogelijk dankzij beter 'geheugenmetaal'
Nieuw geheugenmetaal kan meer dan 10 miljoen keer 'terugbuigen'. Dit maakt een nieuw soort koelkast zonder vloeistof mogelijk.
Een geheugenmetaal is een legering van metalen die je kan vervormen en na opwarming weer terugkeren naar hun oorspronkelijke vorm. Een geheugenmetaal is anders dan een metalen veer die door het verwijderen van druk- of trekvervorming weer terugkeert naar zijn eerdere vorm.
In de medische wereld worden geheugenmetalen al langer toegepast. Denk dan aan hartkleppen of een geheugenmetalen stent die opgevouwen in een ader worden aangebracht en door de warmte van het bloed openvouwen en de ader openen. Alleen zijn de huidige geheugenmetalen snel 'vermoeid' en zijn ze na een paar duizend maal terugbuigen 'uitgeput' en kapot.
10 miljoen keer vervormen
Amerikaanse onderzoekers hebben deze technische impasse weten te doorbreken. Hun nieuwe geheugenmetaal kan met gemak meer dan 10 miljoen keer vervormd worden en terugkeren naar de oorspronkelijke vorm, zonder metaalvermoeidheidsverschijnselen. Nog opmerkelijker is dat dit geheugenmetaal ook terugkeert naar zijn oorspronkelijk vorm door de spanning van het metaal te halen (niet alleen door verwarming).
Het is voor het eerst dat een geheugenmetaal zoveel vervormingen zonder vermoeidheid kan ondergaan. Dat maakt het ondermeer mogelijk om de legering bijvoorbeeld in te zetten om zelfuitvouwende zonnepanelen voor ruimtevaartuigen te ontwikkelen.
Koelkasten
De onderzoekers zijn echter het meest gefascineerd door koelkasten. Het geheugen van het metaal is namelijk mogelijk de zogeheten 'faseverschuiving', waarbij het ene soort metaalkristal overgaat in een ander metaalkristal. Een dergelijke faseverschuiving vindt ook plaats als een vloeistof overgaat in een gas.
En dat is precies het natuurverschijnsel waar de compressor in je koelkast gebruik van maakt om je koelkast te koelen. Een vloeistof wordt 'gedwongen' om te vergassen en trekt daarbij energie oftewel warmte uit de koelkast waardoor het interieur afkoelt.
Volgens de wetenschappers zou het geheugenmetaal de vloeistof die ook miljoenen keren van fase verandert kunnen vervangen. Net zoals er een solid state disk (flashgeheugen) zonder draaiende onderdelen (oude harde schijven) is, krijg je dus straks ook een 'solid state-koelkast'. Eentje zonder de vloeistoffen, leidingen en compressor van de huidige ijskast.
Lees ook: