Bright DNA-test: Motivaties

Op 1 maart trekken we de zeven winnaars van de Bright DNA-test. Samen met deze zeven vrijwilligers ondergaat de redactie van Bright een DNA-onderzoek bij 23andMe.com waar een genetisch profiel uitrolt. Wat levert zo'n experiment op aan gedachten, gevoelens en gegevens? Dat proces gaan we op Bright verslaan. Bright heeft inmiddels al meer dan honderd aanmeldingen gekregen. Wil je ook nog kans maken om mee te doen? Hier lees je hoe dat vandaag nog kan.

In ons onderzoek raadplegen we regelmatig Dr. Cecile Janssens die als onderzoeker op de afdeling Epidemiologie van het Erasmus MC onder andere onderzoek doet naar genetische testen. Nu ons onderzoek bijna echt van start gaat, leggen we haar een aantal motivaties voor van de mensen die zich bij ons hebben aangemeld om mee te doen.

Het gros van de aanmelders is over 't algemeen nieuwsgierig en wil zo veel mogelijk te weten komen over het eigen lichaam. Maar sommige aanmelders hebben een specifieke vraag waarbij ze hopen dat DNA-onderzoek uitsluitsel geeft. Kunnen hun vragen beantwoord worden door een DNA-test zoals het Amerikaanse 23andMe uitvoert? Cecile Janssens loopt ze voor ons na.

1. Mijn vader is net overleden aan huidkanker, mijn moeder en oom hebben allebei een hersentumor gehad, en ik zou graag weten of ik ook aanleg heb voor een van deze tumoren- en/of andere zaken.
Janssens: Ja en nee. Aanleg is een heel vaag begrip. 23andMe test voor een aantal vormen van kanker enkele DNA-variaties (single nucleotide polymorhpisms, oftewel SNPs ('snips')), maar die dragen nauwelijks bij aan het risico op kanker. Daar heb je dus niets aan. De erfelijke of familiaire vormen van kanker worden daar vrijwel niet getest. En als ze er wel voor testen, bijvoorbeeld voor erfelijke borstkanker, dan testen ze zo weinig mutaties (3 van de 1000-en die bekend zijn), dat je er niets aan hebt. Voor het vaststellen van een verhoogd risico op familiaire kanker moet je naar een klinisch genetisch centrum. Zij kunnen door het vergelijken van DNA van familieleden met en zonder de ziekte kijken welke mutatie in jouw familie de kanker veroorzaakt en daarop kan jij je dan laten testen.

2. Kun je in mijn genen karaktertrekken aflezen? Ben ik verslavingsgevoelig? Een heethoofd?
Nee. Verslavingsgevoeligheid wordt door heel veel genetische en niet-genetische factoren bepaald en vooral in de psychiatrie weten we nog weinig van de erfelijke aanleg.

3. Is het mogelijk om intellect af te leiden uit DNA?
Nee.

4. Kan ik uit mijn DNA aflezen of ik een gevoeligheid voor bepaalde ziektes doorgeef aan mijn toekomstig nageslacht?
Ja en nee. Alles wat in je DNA zit geef je met 50 procent kans door aan je nageslacht. Per definitie. Altijd. Maar hoe informatief is datgene wat je doorgeeft. Daar gaat het om. Dat kunnen we voor een groot aantal ziekten (monogene ziekten---ziekten die door één DNA variatie worden veroorzaakt) goed voorspellen. Maar die ziekten zijn doorgaans zeldzaam en 23andMe test maar een fractie van wat we weten.

5. Is een vorm van Autisme (Asperger) aantoonbaar in DNA?
Als je bedoeld dat je dat op basis van DNA met zekerheid kan aantonen: nee.

6. Ik ken mijn biologische vader niet en hoop uit de DNA-test op de maken of hij wel of geen Italiaan is.
Dit is een interessante vraag, maar ook hier is het antwoord nee. 23andMe geeft aan waar de maternal en paternal lijnen vandaan komen. Moederskant en vaderskant. Bij vrouwen kunnen ze alleen moederskant doen, en dat gaat niet per land. Maar ook vaderskant gaat niet per land. Uiteindelijk komen de meesten ergens uit in de buurt van de Balkan... richting Italië...

7. Heb in het verleden ruim geëxperimenteerd met allerlei geestverruimende middelen en overmatig veel gerookt en gedronken en ik ben eigenlijk heel benieuwd of dat veel schade heeft aangericht.
Ongetwijfeld :-) maar of het ook tot DNA-schade heeft geleid is maar de vraag. Het kan zeker niet door 23andMe worden aangetoond, omdat zij kijken naar specifieke DNA-variaties, een uiterste kleine selectie van het hele DNA.

Bovenstaande vragen kunnen grotendeels dus niet door een test van 23andMe worden beantwoord. In komende stukken gaan we erop in wat 23andMe wel voor antwoorden geeft. Zelf al nieuwsgierig? Op de site van 23andMe vind je een lijst van naar welke gezondheidaspecten 23andMe kijkt.