Eerste indruk: LG Cinema 3D

Tot nu toe is 3d in de huiskamer nog geen groot succes. De eerste 3d-tv's - sinds vorig jaar te koop - maken allemaal gebruik van de active shutter-technologie. Bij die brillen sluiten de liquid crystal-glazen op de juiste maat zodat telkens de beelden bedoeld voor linker- en rechteroog zijn te zien. Door dat razendsnelle afwisselen ontstaat het 3d-effect. Het geknipperd is meestal niet zichtbaar, behalve bij veel omgevingslicht, zoals zonnestralen door een raam.

Een nadeel van shutterbrillen is dat ze relatief zwaar en duur zijn, 100 euro of meer. Dat komt door de elektronica en de accu bedoeld voor het zendertje dat draadloos met de tv communiceert. Bij 100 euro per bril is een 3d-film kijken met vier vrienden dus een prijzige hobby.

Passieve 3d gebruikt geen knipperend brilletje, maar een licht gepolariseerd exemplaar

LG komt met een oplossing en brengt enkele tv-modellen met de passieve 3d-techniek FPR op de markt. FPR staat voor Film Patterned Retarder en betekent dat de tv een speciale filmlaag heeft die voor elke beeldlijn de polarisatie van het licht afwisselt. Elk oog ontvangt dan de juiste beeldlijnen na het opzetten van een gepolariseerde 3d-bril, van hetzelfde soort als in de bioscoop wordt gebruikt. Gevolg is wel dat de verticale resolutie is gehalveerd.

De grote voordelen van 'passieve 3d' zijn minder flikkering in het beeld en minder crosstalk: dubbele of vage beelden doordat het ene oog nog beelden bedoeld voor het andere te zien krijgt. De kleuren zien er iets beter uit en de lichtintensiteit is hoger dan bij active shutter 3d. De kijkhoek is volgens LG ook erg groot: 178 graden.

<object width="390" height="249" data="http://www.youtube.com/v/vxXVp57j0Bs?fs=1&amp;hl=nl_NL&amp;rel=0" type="application/x-shockwave-flash"><param name="data" value="http://www.youtube.com/v/vxXVp57j0Bs?fs=1&amp;hl=nl_NL&amp;rel=0"><param name="allowFullScreen" value="true"><param name="allowscriptaccess" value="always"><param name="src" value="http://www.youtube.com/v/vxXVp57j0Bs?fs=1&amp;hl=nl_NL&amp;rel=0"><param name="allowfullscreen" value="true"></object>

Klinkt mooi, maar maakt het de belofte waar? We testten de Cinema 3d-tv's eind vorige week tijdens de demonstratie door LG in Parijs en de eerste ervaringen zijn positief. De genoemde voordelen lijken er inderdaad te zijn. Het 3d-effect is van alle kanten, maar ook veraf of binnen een meter afstand, goed te zien. Het beeld flikkert inderdaad niet, ook niet in omgevingen met veel lampen, zoals LG opstelde bij de presentatie 's middags en tijdens een cocktailparty voorafgaand aan een filmpremière 's avonds.

De gordijnen hoeven dus niet meer dicht om thuis goed naar 3d te kunnen kijken, zoals bij de huidige 3d-tv's. Passieve 3d voelt rustiger aan de ogen dan de 3d-tv's die we tot nu toe zagen. Je kunt gerust wat bewegen met je hoofd zonder meteen crosstalk te zien. De kleinere verticale resolutie valt weinig op.

Het belangrijkste pluspunt is misschien wel de lage prijs van de passieve 3d-brillen: maar een paar euro's per stuk. LG levert per 3d-tv twee gewone brillen mee en vijf gekleurde in een 'partypack'. Voor brildragers heeft LG ook een opzetbrilletje voor bovenop de eigen glazen: lekker retro. De brillen zijn erg licht en prettig om te dragen, dit in tegenstelling tot de zware active shutterglasses met hun elektronica en batterij. Je hoeft je ook geen zorgen te maken dat de accu halverwege een film leeg is. De passieve brillen werken ook gewoon in de bios.

<object width="390" height="249" data="http://www.youtube.com/v/z1iDnJjWWJU?fs=1&amp;hl=nl_NL&amp;rel=0" type="application/x-shockwave-flash"><param name="data" value="http://www.youtube.com/v/z1iDnJjWWJU?fs=1&amp;hl=nl_NL&amp;rel=0"><param name="allowFullScreen" value="true"><param name="allowscriptaccess" value="always"><param name="src" value="http://www.youtube.com/v/z1iDnJjWWJU?fs=1&amp;hl=nl_NL&amp;rel=0"><param name="allowfullscreen" value="true"></object>

Een ander voordeel ten opzichte van het gebruik van active shutter-brillen is dat je ook andere houdingen kan aannemen tijdens het kijken, maar helemaal schuin met het hoofd liggend op de bank is ook voor passive 3d nog een brug te ver. De ruimte tussen de pixels zou bij de 3d-schermen iets groter zijn - nodig voor de FPR-filmlaag - maar dat stoort in de praktijk niet echt, behalve als je erg dicht voor de tv zit. De nieuwe LG-tv's hebben ook 2d naar 3d conversie. Dat werkt nog redelijk goed bij de gedemonstreerde animatiefilm, waarbij het 3d-effect uiteraard wel iets minder is dan bij een 'echte' 3d-animatie.

Een probleem is de kleine verticale kijkhoek: je moet de tv dus niet te laag op een tafeltje zetten. Dat hebben we in Parijs niet kunnen testen, want LG had (heel slim) alle schermen netjes aan de muur hangen.

Passieve 3d wordt ook in de bioscoop gebruikt. LG kreeg in Parijs een Guiness World Record voor de 3d-film met het grootste publiek (1500 man).

LG is nu nog even de eerste met passieve 3d, maar ook andere tv-merken waaronder Toshiba en Vizio stappen komende tijd over deze 3d-vorm. Philips heeft ook al aangekondigd dat twee van zijn tv's met dezelfde soort 3d zullen uitkomen. LG's aartsrivaal Samsung houdt vooralsnog vast aan actieve 3d. Volgens Samsung zou er weinig technologisch voordeel zijn van passieve 3d, maar het bedrijf geeft wel toe dat de markt uiteindelijk bepaalt wat een succes wordt. Tot nu toe heeft Samsung de helft van de 3d-markt in handen.

De strijd tussen de twee Koreaanse merken is hevig, zeker op tv-gebied. Tijdens de persreis naar Parijs waren in het hotel door LG alle tv's van andere merken afgeplakt. LG-medewerkers merkten direct op dat ondergetekende voor de lol een Samsung-tas had meegebracht. Het lijkt Ajax en Feyenoord wel, die twee. De concurrentiestrijd kan gunstig uitpakken voor de consument. Fabrikanten als Samsung en Sony gaan nu misschien de prijzen van shutterbrillen verlagen.

Twee LG-tv's met passieve 3d zijn vanaf deze week in Nederland te koop: de 42LW4500 (42 inch) voor 1099 euro en de 42LW650S (42 inch) voor 1299 euro.

De lichtste 3d-bril ter wereld, ontworpen door Alain Mikli. (foto door Ron Smeets)

Wil je per se 3d zien helemaal zonder brilletje, dan is het nog een paar jaar geduld hebben. Toshiba heeft weliswaar in Japan al de eerste brilloze 3d-tv's op de markt gebracht, de kijkhoeken zijn nog klein, de prijs nog hoog en de schermen nog klein. Pas over enkele jaren is de techniek zonder bril volwassen. Passieve 3d is dat al, maar dat wil niet meteen zeggen dat de 3d-doorbraak al dit jaar volgt. De drie 3d-soorten kunnen voor verwarring zorgen bij consumenten die vervolgens de hand op de knip houden.

De 3d-ervaring van LG's Cinema 3D-tv's is op het eerste gezicht positief. Deze 3d-versie lijkt rijper voor de massa dan de actieve 3d-variant. Maar hoeveel mensen kiezen een nieuwe tv alleen vanwege zijn 3d-prestaties? Ongetwijfeld nu nog niet veel. De LG-modellen zijn voor 2d kijken overigens ook in orde.

Passieve 3d heeft een grotere kijkhoek

Het grootste probleem rond 3d is straks niet meer de techniek, maar het kleine 3d-aanbod aan films, games en tv-shows. Daar kan LG weinig aan doen, al werkt zijn automatisch 2d-naar-3d-conversie best aardig voor animaties. Wie voor de komende jaren goed wil zitten, doet met deze nieuwe passieve 3d-tv's al met al geen slechte zet. Zoals gezegd, diverse andere fabrikanten volgen later dit jaar ook met tv's met de passieve 3d-techniek.