Special: Becoming TransNatural
Een tentoonstelling met speculatief design. Bijen die drugs opsporen en een lamp die zijn elektriciteit uit algen haalt.
Technologie en natuur lijken tegenpolen. Bij natuur draait het om een proces van langzaam groeien, om de invloed van omstandigheden als klimaat en gebeuren veranderingen langzaam, als evolutie. Bij technologie is vrijwel alles naar onze hand te zetten, zijn we niet afhankelijk van omstandigheden en gaan veranderingen met de snelheid van een revolutie. Wat zou er kunnen gebeuren als je technologie en natuur laat samensmelten? Op de expositie Becoming TransNatural laten wetenschappers, kunstenaars en ontwerpers prikkelende mogelijkheden zien.
Voor een deel gaat het bij de tentoonstelling om producten en oplossingen, en voor een deel over speculatief design, oftewel mogelijke toekomstscenario's. Om in te komen eerst maar een aantal grijpbare voorbeelden.
Je kunt technologie en natuur laten samenwerken om problemen op te lossen en om dingen mogelijk te maken die anders niet zouden kunnen. Mooi voorbeeld zijn de Windowfarms van de Amerikaanse Britta Riley. De New Yorkse wil graag haar eigen groenten verbouwen, maar woont in een appartementencomplex zonder tuin. Met veelal gerecycled materiaal bedacht ze de windowfarm: een kleine verticale moestuin achter het raam. Het idee sloeg zo aan dat er nu complete DIY-kits verkocht worden over de hele wereld. Veel technologie komt er niet eens aan te pas: een pomp om de plantjes te kunnen bewateren.
<object width="405" height="334" data="http://www.youtube.com/v/PkCuPrsPn_I&feature" type="application/x-shockwave-flash"><param name="data" value="http://www.youtube.com/v/PkCuPrsPn_I&feature"><param name="src" value="http://www.youtube.com/v/PkCuPrsPn_I&feature"></object>
De Fransman Mathieu Lehanneur ontwierp de Andrea Air Purifier. Een prettig vormgegeven plastic box waarin je een kamerplant kunt plaatsen. Planten zuiveren de lucht, ook als ze niet in een plastic box staan. Door lucht actief aan te zuigen zegt Lehanneur dat luchtzuiverende vermogen beter te benutten. Ook krijgt de plant door de box een technologische esthetiek, 'waarmee de perceptie van bijvoorbeeld een sanseveria verandert in die van een fijnzinnige instrumentele machine'.
Nog een mooi voorbeeld is de Latro lamp van de Brit Mike Thompson (zie beeld links bovenaan). De lamp voorziet in zijn eigen elektriciteit door algen. De Latro is een levend, ademend product waarin algen, zonlicht, kooldioxide (je kunt CO2 toevoeren door in een pijpje in de lamp te blazen) en water de ingrediënten zijn voor de nodige energie opwekken.
Naast deze tot product verworden ideeën zijn er ook ingewikkeldere toekomstscenario's te zien. Arne Hendriks onderzoekt in zijn project The Incredible Shrinking Man wat voor effecten en mogelijkheden het zou opleveren als de mens maar 50 cm groot zou zijn. We worden steeds maar langer, en hebben daardoor meer energie, voedsel en ruimte nodig. Wat zou er gebeuren als we die trend konden omdraaien en als de mens zou krimpen? Als de gemiddelde lengte naar 50 centimeter gaat hebben we minder voedsel en energie nodig en belasten we de natuur minder.
Nog een revolutionaire gedachte: Growth Assembly. Kunstenaar Sacha Pohflepp schetst een toekomst waarin planten kleine fabriekjes worden en onderdelen kunnen voortbrengen. In het DNA van een plant wordt vastgelegd welk product een plant kan laten groeien. Je plant ze als een zaadje, en als de vruchten rijp zijn haal je je volgroeide product eruit. Natuurlijk nog sciencefiction, maar wat als het zou kunnen? Dan zou in ieder geval grootschalig transport overbodig zijn. Je verstuurt alleen de zaadjes, en de onderdelen worden op locatie 'gemaakt' door de plant.
Pohflepp is een van de deelnemers aan het Synthetic Aesthetics project van de Universiteit van Edinburg. Daarin worden synthetisch biologen samengebracht met ontwerpers, kunstenaars en sociale wetenschappers.
<object width="400" height="225" data="http://vimeo.com/moogaloop.swf?clip_id=7009032&server=vimeo.com&show_title=1&show_byline=1&show_portrait=1&color=&fullscreen=1&autoplay=0&loop=0" type="application/x-shockwave-flash"><param name="data" value="http://vimeo.com/moogaloop.swf?clip_id=7009032&server=vimeo.com&show_title=1&show_byline=1&show_portrait=1&color=&fullscreen=1&autoplay=0&loop=0"><param name="allowfullscreen" value="true"><param name="allowscriptaccess" value="always"><param name="src" value="http://vimeo.com/moogaloop.swf?clip_id=7009032&server=vimeo.com&show_title=1&show_byline=1&show_portrait=1&color=&fullscreen=1&autoplay=0&loop=0"></object>
Policing genes gebruikt technologie om de burger te controleren, met bijen. De gedachte is dat farmaceutische bedrijven genetisch gemodificeerde planten kweken om medicijnen en drugs te produceren, zoals tomatenplanten die een vaccin voor Alzheimer produceren. Deze techniek kan ook door amateurs en criminelen worden gebruikt waardoor illegaal planten te kweken zijn bijvoorbeeld drugs produceren. Om dit op te sporen beheert de politie straks een aantal bijenkorven in de stad en neemt daar monsters van het stuifmeel dat door de bijen is verzameld. Worden er modificaties gevonden, dan kan de politie achterhalen waar de plant vandaan komt door de bewegingen van de bij te analyseren, zoals de video hieronder uitlegt.
<object width="400" height="225" data="http://vimeo.com/moogaloop.swf?clip_id=11323803&server=vimeo.com&show_title=1&show_byline=1&show_portrait=1&color=00ADEF&fullscreen=1&autoplay=0&loop=0" type="application/x-shockwave-flash"><param name="data" value="http://vimeo.com/moogaloop.swf?clip_id=11323803&server=vimeo.com&show_title=1&show_byline=1&show_portrait=1&color=00ADEF&fullscreen=1&autoplay=0&loop=0"><param name="allowfullscreen" value="true"><param name="allowscriptaccess" value="always"><param name="src" value="http://vimeo.com/moogaloop.swf?clip_id=11323803&server=vimeo.com&show_title=1&show_byline=1&show_portrait=1&color=00ADEF&fullscreen=1&autoplay=0&loop=0"></object>
De tentoonstelling prikkelt je na te denken over mogelijkheden en de toekomst, maar laat je bij ingewikkelde concepten als Growth Assembly ook een beetje dobberen. Graag zou je er de uitleg van de bedenker bij horen, of zelfs van gedachten wisselen. Op zaterdag 12 maart kan dat, dan wordt het symposium Becoming TransNatural georganiseerd, met 's morgens lezingen en presentaties van de deelnemers aan de tentoonstelling en 's middags workshops (programma).
De bijbehorende tentoonstelling Becoming TransNatural is tot 1 april te zien in De Verdieping in Amsterdam. De expositie maakt deel uit van een serie van vier tentoonstellingen en symposia. Vorig jaar maakte Florine een videoreportage over de eerste TransNatural.