Special: Stemwijzers

Je kunt verkiezingsprogramma's uitpluizen, alle tweets volgen van politici, actief mee debatteren of stemmen wat je vorige keer deed: veel mensen raadplegen een stemwijzer om een keuze te maken voor de verkiezingen op woensdag 9 juni. De stemwijzers zijn dan ook een waar campagnemiddel voor veel partijen. Bright zet de beschikbare stemwijzers op een rij en test ze ook meteen uit.

Jaren gold StemWijzer van IPP als dé stemwijzer (zonder hoofdletter), inmiddels zijn er heel wat concurrenten bijgekomen. Volgens onderzoek van Discovery vindt een kwart van de mannen stemwijzers onbetrouwbaar (en daar kun je ook je vraagtekens bij zetten) en slechts 8 procent zegt er zijn keuze door te bepalen. Wellicht geldt bij stemwijzers vooral dat je zoekt naar bevestiging van de keuze die je al gemaakt hebt.

Niet alle stemwijzers worden netjes in samenwerking met partijen gemaakt. Met name bij de belangengroeperingen kan er nogal eens gekleurd naar het partijprogramma gekeken worden, om vervolgens een partij als 'tegen' weg te zetten. De stellingen bij KiesKompas en StemWijzer worden in elk geval uitgebreid voorgelegd aan de partijen zelf.

StemWijzer
Sinds de opkomst van andere stemwijzers wordt StemWijzer.nl minder vaak geraadpleegd. Toch zijn ze nog goed voor 150 duizend bezoeken per dag (en op 4 juni al 2,3 miljoen uitgebrachte adviezen). StemWijzer dwingt je scherp te kiezen door eens, oneens of geen van beiden te antwoorden op een aantal stellingen. StemWijzer is ook mobiel te raadplegen en via hun eigen iPhone app. De app werkt prima, maar is wel zo'n eenmalig ding dat ik de toegevoegde waarde van een app niet zo zie.

Kieskompas
Zelf raad ik mensen vaak aan om Kieskompas te proberen in tegenstelling tot StemWijzer, omdat deze meer nuance in de vraagstelling geeft. Kieskompas positioneert je in het politieke landschap en geeft dus minder direct een top drie van partijen. Na het beantwoorden van dertig stellingen, word je nog gevraagd hoe betrouwbaar je de lijsttrekkers vindt, en hoe waarschijnlijk het is dat je op bepaalde partijen zult stemmen. Aan het einde word je in een assenstelsel gezet van progressief versus conservatief en links versus rechts. Mooi is dat Kieskompas ook een versie heeft gemaakt voor analfabeten waar de vragen worden voorgelezen en de stemming wordt weergegeven met duim omhoog of naar beneden.

Stemmentracker
Van de makers van StemWijzer is er nu ook Stemmentracker, waarbij je je standpunten kunt vergelijken met het stemgedrag in de Tweede Kamer van de verschillende partijen. Er zitten best ingewikkelde vragen in de Stemmentracker, en deze lijkt daarom vooral voor mensen geschikt die al behoorlijk ingewijd zijn in de Nederlandse politiek.

Wereldstemwijzer
Ook van IPP is de Wereldstemwijzer waar je advies krijgt met een accent op de rol van Nederland in de wereld. Ze voegen tien extra vragen toe aan de gewone StemWijzer. De Wereldstemwijzer geeft je stellingen waar je het eigenlijk bijna niet mee oneens kunt zijn, omdat het 'of geen kwaad kan' of er eigenlijk geen oneens-richting bestaat. Na tien keer eens gezegd te hebben ging ik van GroenLinks in de gewone Stemwijzer naar de Partij voor de Dieren in de Wereldstemwijzer.

Kieswijzer en Stemadvies iPhone app
Naast Stemwijzer op de iPhone heb je ook twee andere stemadvies apps. Geen bekende afzender voor deze apps, waardoor je een minder betrouwbaar gevoel krijgt. Uit de peiling van Kieswijzer blijkt dat D66 met 25 procent van de stemmen gaat winnen, gevolgd door VVD met 18 procent. Zegt dat iets over iPhone-gebruikers?

Wiekiesjij.nl
Wil je vooral weten op welke kandidaat je moet stemmen, gebruik dan Wiekiesjij.nl. Eerst geef je aan op welke partijen je zou willen stemmen (eerst dus even een andere stemwijzer doen) en daarna geef je aan wat je belangrijk vindt bij een kandidaat. Geslacht, opleidingsniveau en hun specialisme bijvoorbeeld. Na te kiezen tussen PvdA en GroenLinks kwam ik met 98 procent uit op de nr 50. Nu is zij toevallig ook nog eens mijn zus :) maar niettemin vond ik het een opvallende uitkomst. Ik heb bewust twee partijen gekozen en in mijn beantwoording niet mijn zus voor ogen gehad. Wat jammer is bij Wiekiesjij is dat heel veel kandidaten niet de moeite (?) hebben genomen hun profiel in te vullen en zij dus niet meegenomen worden in het advies. Zonde, want het kan je wellicht wel wat extra voorkeurstemmen opleveren.

Nieuwe Nederlanders
Ben je een Nieuwe Nederlander, dan heb je ook je eigen stemwijzer opgezet door Maroc.nl De stellingen zijn samengesteld door een enquête (pdf) onder hun bezoekers.

Stemkijker
Geen zin om te lezen of stellingen in te vullen, op Stemkijker kun je de filmpjes van politici beoordelen. Je kiest een thema en dan een partij en kunt vervolgens bepalen of je het eens bent met het filmpje. Stemkijker is meer een andere manier om door de programma's heen te gaan dan echt een advies, want je krijgt niet lukraak filmpjes te zien. Zo beland je eigenlijk al snel bij de partij die je al aanspreekt en heb je na een paar filmpjes geen behoefte meer om verder te kijken.

Studentenkieswijzer
Voor studenten is er de Studentenkieswijzer. Veel vragen over de studiefinanciering, bijdrages voor bestuurswerk en huursubsidie voor kamers. Veel studenten vinden het inderdaad vooral belangrijk wat politieke partijen voor hen doen. Wat er zich buiten hun eigen studentenvereniging afspeelt is blijkbaar minder belangrijk, als je deze stemwijzer moet geloven.

3FM
3FM heeft een speciale jongeren stemwijzer gemaakt. Aan de hand van een aantal thema's kies je een antwoord. Geen eens of oneens of geen mening dus bij 3FM. Wel wat ingewikkeld - en dus niet echt op jongeren gericht - als je uit negen ingewikkelde stellingen moet kiezen over de hypotheekrenteaftrek of twaalf verschillende oplossingen moet doorspitten voor de AOW-leeftijd. Wel leuk is dat 3FM je de mogelijkheid geeft om je persoonlijke partijprogramma (je krijgt een persoonlijke link) te delen via Twitter, Hyves en Facebook. Over de stemwijzer zelf hadden ze wat langer na moeten denken.

Politieke matchmaker
Met de politieke matchmaker vergelijk je jezelf met BN'ers en politici in Nederland. Je kunt het schuifje gebruiken om aan te geven hoezeer je iets een goed of slecht idee vindt, maar ik merkte zelf dat ik voor extremen koos. Leuk dat je vervolgens advies krijgt welke BN'er bij je past; daar heb je in je partijkeuze natuurlijk minder aan. Gelukkig krijg je daarnaast ook een lijst van politici die bij je passen.

Stemhok
Stemhok.nl, een satirisch blog over politiek, heeft de enige 'satirische' stemwijzer gemaakt. Hij is grappig, maar doe hem vooral als je het al weet dus.

Stomwijzer
Zoals op de site van Stomwijzer staat: 'Te lui om alle partijprogramma's te lezen? Te dom voor de Stemwijzer of het Kieskompas?' Plaatjes kijken en geheel ongenuanceerd een keuze maken. Voor de mensen met nog minder tijd is er nu ook een 5-seconden-versie waar je antwoord geeft op waar je vanaf wilt.

Politiek met de billen bloot
Greenpeace zet politici in hun blote kont en laat ze zien hoe groen ze zijn. Dit keer geen stemwijzer, maar even alle blote konten afgaan om te zien wie het beste bij je past.

De Groene Kieswijzer
In tegenstelling tot die van Greenpeace wel gewoon een stemwijzer met 22 stellingen bij de Groene Kieswijzer. Net zoals bij de Studentenkieswijzer worden andere onderwerpen buiten beschouwing gelaten.

Kinderstemwijzer
Opgezet door de 9-jarige Wytze is Kinderstemwijzer. Hij stuurde acht partijen 32 vragen. Hij kreeg niet van iedereen antwoord, of veel te lange antwoorden. Na hulp van een journalist heeft hij nu een stemwijzer met dingen die kinderen belangrijk vinden.

Stepwijzer
Stemmen kan ook leuker, dachten de makers van Stepwijzer. En inderdaad: zo kun je ook stemwijzers invullen. Terwijl je aangeeft of je meer voor stelling a of b gaat, zie je de steppende partijen vooruit gaan. Best fijn om een aantal partijen waar je nooit op zou stemmen achteraan te zien raken. Maar daarnaast geeft het ook meteen inzicht per stelling waar de nuance ligt bij diverse partijen. Jammer van de kinderachtige stepjes, verder echt een verademing tussen alle andere saaie stemwijzers.

Brandvoting
Bij Brandvoting kun je op basis van je merkvoorkeur advies krijgen over welke partij je zou moeten stemmen. Eerder schreef ik al over dit onderzoek.

Wat stemt je portemonnee?
Gemaakt door Z24 Business-Nieuws is deze stemwijzer. Deze stemwijzer lijkt een soort formulier van de Belastingdienst waar je je doorheen moet werken met vragen over je inkomen, of je zorgtoeslag krijgt en of je een eigen auto hebt. Onduidelijk is welk advies ze je nu eigenlijk geven. Je krijgt een puntenoverzicht, waar ik waarschijnlijk uit moet opmaken dat degene met de hoogste punten het best voor mijn portemonnee zorgt. Als je niet met je portemonnee stemt, kun je niet zo veel met het advies. Gek is het overigens niet om in een stemwijzer je eigen persoonlijke situatie mee te nemen in de beoordeling. Dat zou mij een mooie aanvulling lijken op StemWijzer en KiesKompas.

Koppensneller
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat het voldoende is om het uiterlijk van kandidaten te beoordelen om je keuze te maken. In de Koppensneller kies je tussen twee foto's om stemadvies te krijgen. Het helpt hier wel als je niet teveel kamerleden kent, en dus niet automatisch mensen uitsluit omdat je weet van welke partij ze zijn.

Mijn uitkomst van alle stemwijzers
Stemwijzer: GroenLinks
Stemmentracker: GroenLinks
Kieskompas: GroenLinks
Wereldstemwijzer: Partij voor de Dieren
Kieswijzer iPhone: GroenLinks
Stemadvies iPhone: PvdA
Wiekiesjij: PvdA
Nieuwe Nederlanders: PvdA
Stemkijker: geen advies (geen geduld)
Studentenkieswijzer: PvdA/Trots op Nederland
3FM: GroenLinks
Politieke Matchmaker: Partij voor de Dieren
Stemhok: PvdA
Stomwijzer: GroenLinks (ook bij 5-seconden-versie)
Greenpeace: Geen keuze (laat die broek maar aan)
Groene Kieswijzer: GroenLinks
Kinderstemwijzer: PvdA
Stepwijzer: GroenLinks
Brandvoting: VVD
Wat stemt je portemonnee: GroenLinks
Koppensneller: GroenLinks

Conclusie
Na wat uren stemwijzers ingevuld te hebben, zie ik toch wel een lijn in het advies, en zou ik GroenLinks moeten gaan stemmen. Er zitten wat rare uitschieters bij Brandvoting en bij de StudentenKieswijzer, maar verder zit het aan de links progressieve kant met een vleugje dieren.

Ik heb me behoorlijk geërgerd aan de slechte usability van de meeste stemwijzers. Vaak kun je niet lekker doorklikken maar moet je op 'volgende' klikken om verder te gaan. Vooral de stemwijzers die in de vorm van een enquêteformulier zijn gegoten waarbij je precies in het bolletje moet klikken, werken erg vervelend.

Weinig hebben echt hun best gedaan om mensen te helpen bij het invullen door gericht extra info te geven. Veel van de moeilijke vragen zullen mensen toesturen naar 'geen mening'. Het zou helpen als er bij elke vraag een korte film is met wat achtergrondinformatie over dit onderwerp. De stemwijzers moeten mensen helpen, maar ik denk dat een groot deel van de bevolking er nog steeds niet veel van begrijpt.

Ondanks dat Stemwijzer en Kieskompas goed in elkaar zitten, blijf ik sommige vragen sturend vinden. Bij onderwerpen zoals hypotheekrenteaftrek, de AOW en het leenstelsel voor de studenten is het onderwerp te genuanceerd om in één stelling te vatten. Als je gevraagd wordt of je voor het behouden van de AOW-leeftijd op 65 bent, dan denken velen vast 'ja, prima toch?'. Niet wetende wat dat antwoord precies betekent en waarom je ervoor zou kunnen (of moeten) kiezen om het te veranderen. Het zou helpen bij dit soort grote thema's om het te verdelen in meer vragen, en dat je kunt kiezen voor een langere versie van de stemwijzers met meer nuance bij dit soort thema's. Het maakt de politiek te kort door de bocht.

Verrassend vind ik de Stepwijzer. Het gebruik van de stepjes is wat kinderachtig, maar ik vind hun visualisatie dat je jezelf ziet in het politieke landschap, terwijl je vragen beantwoordt, erg goed. Van 3FM vind ik het samenstellen van je programma en delen met je vrienden goed gevonden, de stemwijzer zelf zit niet goed in elkaar. Van de 'niche' stemwijzers zoals de Groene, Studenten of Brandvoting ben ik minder gecharmeerd. Het is een subtiele manier om stemadvies te geven (wat deze partijen normaal gesproken deden), maar ik zou het goed vinden als ze hun stemwijzers uitbreiden met andere thema's als aanvulling (zoals Werelstemwijzer doet).

De mobiele stemwijzers zijn, op die van Stemwijzer na, niet direct een aanvulling op de stemwijzers die al online staan. Ik zou niet goed weten waarom je een app zou downloaden voor eenmalig stemadvies. Jammer dat de makers niets hebben gedaan met het feit dat mensen de stemwijzer vanaf hun mobiel raadplegen (met alle mogelijkheden zoals camera en GPS bv), maar dat het een doorvertaling is van een online stemwijzer.

Jullie advies?
Mijn advies zit in de buurt van wat ik woensdag 9 juni ga stemmen. Ik ben benieuwd in hoeverre lezers van Bright erg verrast worden door het advies uit verschillende stemwijzers. En zijn er mensen die hun mening hebben aangepast na het doen van een stemwijzer?