De concurrenten van Twitter

Welke kansen hebben Facebook en consorten om de concurrentie aan te gaan?

We wisten van niets, maar we misten iets: de statusupdate. Van het gesprek onder vier ogen aan de keukentafel tot de massacommunicatie van het NOS-journaal, van e-mail tot weblogs: het bestaande palet van off- en online communicatievormen bevatte een gapend gat. Het was binnen de omheining van een sociale netwerksite of een instant messaging-netwerkje al langer mogelijk om eenregelige oprispingen met sociale contacten te delen, maar de krachtige eenvoud van Twitter maakte pas daadwerkelijk nuttige toepassingen mogelijk. De statusupdate wordt zelfs 'de nieuwe e-mail' genoemd - en daarin schuilt niet eens zo heel veel overdrijving (wellicht een beetje). Dodebomencolumnisten kunnen dan ook sputteren wat ze willen (zo hier en daar en daar) Twitter gaat niet meer weg. Of vooruit: de statusupdate, de microblog, de lifestream, de mindcast in elk geval niet.

Want de wereld der lifestreaming wordt momenteel weliswaar nog gedomineerd door Twitter (waardoor al wordt gewaarschuwd voor de ongezonde monopoliepositie die zo ontstaat), er zijn meer deelnemers op het speelveld. Of het slagveld, zo je wil: dat wordt omschreven als bloedig, zonder doden. Wat zijn de belangrijkste spelers, diensten en applicaties in microblogland?

1. Facebook
Twitter mag dan vooralsnog heer en meester zijn in microblogland, de dienst kan nog niet in de schaduw staan van Facebook - dat onlangs nog vergeefs probeerde Twitter te kopen voor een kwart miljard. Twitter wil graag zelfstandig opgroeien. Facebook opereert echter zeer behendig voor de moloch die ze inmiddels is: al in 2007 maakte de introductie van de statusupdate op de homepage duidelijk dat het zag in welke richting de wind waaide. De meest recente layoutwijziging van de Facebookpagina is daarvan slechts een bevestiging - nu mist enkel nog een realtime-interface met ook goede zoek- en track-functies - maar daar wordt door Facebook zonder enige twijfel momenteel hard aan gewerkt. Facebook-fans kraaien alvast victorie en zien het einde van Twitter naken - maar dat is prematuur. Het is überhaupt onwenselijk (en bovendien onwaarschijnlijk) dat er één grote dienst zou zijn die het wint van de andere; het is logischer dat ze onderling uitwisselbaar en compatible worden. Gelet op de mate van openheid die Facebook en Twitter al aan de dag leggen gaat dat helemaal goed komen.

2. Identi.ca
Een van de belangrijkste kritiekpunten op Twitter is dat het te gesloten zou zijn. Wat daar precies mee wordt bedoeld is tamelijk onduidelijk - vanuit Twitter kun je bijvoorbeeld berichten overal naar toe sturen en vice versa - maar het kan altijd opener. Identi.ca lanceerde vorige zomer en is een veelbelovende open-source variant van Twitter. Qua auteursrechten zit het ook snor: Creative Commons zit ingebakken. De ondersteuning voor XMPP en Jabber zorgt voor mogelijkheden als een track-functie, die bij Twitter al geruime tijd ontbreekt en waarschijnlijk ook niet snel terugkomt. Er zijn al een aantal Twitter-varianten die op Identi.ca draaien, zoals laconi.ca en het Duitse Bleeper.de. Doordat er straks vele samenwerkende Twitter-kloons zijn wordt ook het schaalbaarheidsprobleem van Twitter opgelost.

3. Zakelijke Twitter-kloons
Een van de nadelen van Twitter is dat er geen ingebakken ondersteuning voor groepen in zit - je hebt een programma als Tweetdeck nodig voor een halfslachtige implementatie daarvan. Berichtjes sturen naar de ene groep maar niet naar de andere is dus niet mogelijk - en zeker zakelijke gebruikers die graag met collega's maar niet met de concurrentie overleggen zien zo'n functie wel zitten. Een kwestie van tijd voordat bedrijfstwitterdiensten als Presentlyapp en Yammer zich meldden - welke in korte tijd al enige mate van succes hebben geboekt. De vraag is voor hoe lang: zodra Twitter (of een op Twitter gebaseerde dienst) zoiets gaat aanbieden verdwijnt de onderscheidende waarde van deze nieuwkomers als sneeuw voor de zon.

4. Friendfeed
Friendfeed wordt door hardcore-lifestreamers al heel lang op handen gedragen - wegens de uitgebreidere featureset (je kunt linken naar gesprekken, en een bijdrage van iemand waarderen met een 'Like' is eenvoudiger en intuïtiever door het knullige 'retweeten' op Twitter) is de overwinning op Twitter al vele malen voorspeld. Vergeefs, want de eenvoud van laatstgenoemde is juist een belangrijk voordeel (ik snap nog steeds niet hoe Friendfeed nu precies werkt). Ook hier geldt: beide diensten kunnen prima naast elkaar bestaan. Friendfeed is hoe dan ook handig voor zware gebruikers.

5. Jaiku
Oh ja, Jaiku! Net als Friendfeed was Jaiku Twitter-on-steroids: je kon allerlei lifestreams erin integreren, en in 2007 leek het er zelfs even op dat Twitteraars (vanwege de grote hoeveelheid downtime) massaal naar Jaiku zouden migreren. De dienst werd gekocht door Google, die Jaiku vervolgens liet afsterven. Wellicht krijgt-ie een tweede leven, want ook deze dienst wordt een open source microblogplatform, JaikuEngine gedoopt.

6. AOL / Bebo / AIM
De groei van Facebook en Twitter blijft ook bij AOL niet onopgemerkt. Sociale netwerksite Bebo krijgt nu ook lifestreamingfunctionaliteiten. De populariteit ervan kan nog een flinke boost krijgen doordat de AIM-profielen daaraan worden gekoppeld. AOL, Bebo en AIM hebben in Nederland bij elkaar opgeteld ongeveer drie leden, dus voor ons niet zo interessant.

En verder nog
Genoeg leuke apps aan het lifestreamingfront om bij elkaar op te sommen. Blip.fm is Twitter voor muziek: iedereen kan optreden als DJ en zijn omgeving laten horen welke muziek wordt gedraaid. De dienst integreert met Twitter (waar soms al wordt geklaagd over de hoeveelheid blip.fm-tweets die voorbij komen). Natuurlijk zijn er zat initiatieven om al die nu nog concurrerende netwerken vanaf één plek te voeden - zoals het al iets langer bestaande Ping.fm. Een ogenschijnlijk handige app is Skimmer, die ook al de ambitie koestert om alle lifestreamingactiviteiten in één plek onder te brengen - een Adobe AIR-desktopprogrammaatje in dit geval. Er zijn ook diensten die meer het blogkarakter benadrukken: het erg handige Posterous bijvoorbeeld is een Tumblr-concurrent waarmee je razendsnel kunt bloggen - met Twitter- en Facebook-integratie uiteraard.