DAG-column: Over 100 jaar

Op de voorgrond een grote houten kar en een man met twee kinderen, de achtergrond is vrijwel onbebouwd. Jacob Olie maakte deze foto in 1894, meer dan honderd jaar geleden. In een tijd waar ontwikkelingen zo snel gaan zou je bijna vergeten dat de mens fotografie alweer zo lang geleden uitvond. Op een andere foto van Olie zie je op de achtergrond het rijtje huizen waar ik nu woon. Ze zijn niet gesloopt sinds die foto uit 1896, wel herhaaldelijk gerenoveerd.

Bijzonder aan Olie is dat hij het dagelijkse stadsleven en de architectuur van de stad vastlegde waardoor je een mooi beeld krijgt van het leven in Amsterdam vanaf 1860. Dat van mijn buurt heel veel door Olie is geregistreerd komt door de techniek waarmee hij zijn opnames maakte. Fotografen gebruikten natte glasplaten om een beeld op vast te leggen. Deze platen moesten nog nat zijn om te kunnen ontwikkelen in een donkere kamer. Om te zorgen dat de platen niet uitdroogden was Olie dus gedwongen dicht bij huis te blijven. De westelijke eilanden, de havens en de grachten waren jarenlang zijn werkterrein.
Aan het eind van de eeuw werden de natte glasplaten vervangen door droge gelatine platen, die niet onmiddellijk ontwikkeld hoefden worden, daarmee vergrootte hij zijn werkterrein naar heel Amsterdam.

De zwartwit foto's van Olie vond ik niet na dagen zoeken in een stoffig archief, maar op internet. Steeds meer oude archieven worden gedigitaliseerd en via internet toegankelijk gemaakt, zoals het stadsarchief van Amsterdam dus. Je zoekt er op straatnaam of specifiek adres en vindt er bouwtekeningen van huizen en straatbeelden uit het verleden. Honderdvijftien jaar nadat Olie de foto van de Haarlemmerpoort maakte, is er een heel ander fotoarchief ontstaan. Het heet Flickr.com. Zoeken op Haarlemmerplein en Haarlemmerpoort levert bijna 500 foto's op deze fotosite op.

Niet van maar één man, maar van buurtbewoners en buitenlandse toeristen. Het plein in een sneeuwbui, in het donker of onder een regenboog. Op een luchtfoto of geschoten vanuit een auto. De variatie is veel groter dan destijds, toen je alleen fotografeerde als het je beroep was. De bewegingsvrijheid van fotografen is ook enorm toegenomen. We reizen ver buiten onze eigen buurt, en ontwikkelen hoeft ook niet meer.

Er is weinig nog hetzelfde als in de tijd van Olie. We maken nog steeds foto's van de Haarlemmerpoort, dat staat. Maar ik ben heel benieuwd of deze foto's over honderd jaar nog steeds bestaan. In de archieven van de fotografen zelf, of ergens op internet.