Rouwen 2.0

<font size="1">Ik vertel het pas als ik dood ben.</font>

Soms stuit je op een website van een overledene. Mooi om te zien dat iemand de zorg op zich heeft genomen om die site ook jaren later in de lucht te houden. Wie zelf een blog heeft kan zich meteen afvragen hoe hij zijn eigen zaakjes heeft geregeld. Weet iemand je wachtwoord en wat moet er op je site komen te staan als je er niet meer bent?

Daarvoor kunnen sites als Watikjenogwildevertellen.nl een oplossing bieden. Daarop kan je alle belangrijke gegevens, zoals gebruikersnamen, wachtwoorden en pincodes opslaan, die pas na je overlijden aan de mensen die je zelf hebt ingevoerd worden gestuurd. Je levensverhaal blijft ook online met het Nederlandse Eternity4all. E-mailtjes versturen als je zelf dood bent is mogelijk met sites als Futureme en Mylastemail. En wat doe je met je Second Life-avatar? Die kan naar het virtuele crematorium, gebouwd door Nederlanders.

<font size="1">Crematorium in Second Life.</font>

Ook de niet virtuele uitvaartbusiness is booming. Denk aan de digizerk die onlangs op de begraafplaats De Larikshof in Rhenen voor het eerst werd geplaatst. De digizerk werkt met zonne-energie, een beeldscherm in de grafsteen toont foto's of filmpjes van de overledene. Zelfs geheel klimaatneutrale uitvaarten kunnen tegenwoordig, want ook six feet under kan het op allerlei manieren milieuvriendelijker.

Internet als medium voor rouw is niet nieuw meer. Bij elke overleden BN'er of slachtoffer van zinloos geweld stromen de duizenden reacties binnen op Condoleance.nl. Maar ook het online rouwen gaat de principes van Web 2.0 nu omarmen. Nabestaanden van overleden soldaten in Afghanistan verzamelden zich ook al in de Hyves-profielen die de militairen hadden aangemaakt. Maar het toppunt van rouwen 2.0 lijkt de nieuwe site Respectance, een soort sociale netwerksite rond overledenen. Met foto's, filmpjes en geschreven herinneringen aan hun leven.

<font size="1">De digizerk: een scherm in je graf met beelden van je leven.</font>

Gebruikers van Respectance maken zogeheten Tributes over de doden en voegen vrienden en familie toe die vervolgens hun beeldmateriaal of gedachten kunnen delen. Respectance.com is mede opgezet door de Nederlander Richard Derks, die in San Francisco woont. We interviewden hem.

Is Respectance een sociaal netwerk voor doden?
'Respectance gaat allereerst over het delen van herinneringen. Volgens ons is dat een van de belangrijkste dingen die mensen gelukkig maakt en bij elkaar houdt. Het is logisch dat onze gebruikers het vooral op zullen pakken als een sociaal netwerk om geliefden te herdenken. Als ze hier eenmaal mee bezig gaan, zullen ze veel meer mogelijkheden ontdekken.'

Waarom zijn jullie Respectance begonnen?
'Todd (medeoprichter, red.) en ik zijn het hart van het team. Todd is Canadees en toen zijn moeder een aantal jaren geleden overleed en hij in Amsterdam was, kon hij niet binnen drie dagen terugkeren. Erg bizar. Je hebt dan niet alleen met de factor tijd te maken, maar ook met gewoontes, emoties, en traditie. Tijd voor een nieuwe traditie dachten wij toen. Waarom zou online hier niet voor ingezet kunnen worden? Het gaat ook verder dan het moment zelf, je kan er altijd terugkeren. De behoefte aan een soort plaats waar je nog eens samen komt blijft bestaan.'

Wat voegt Respectance toe? Zijn er nog geen andere soortgelijke sites?
'Natuurlijk zijn er andere sites die zich met dit thema bezighouden. Het zijn bijna altijd archief-sites of platte 1.0 sites. De sites die dicht bij ons in de buurt komen gaan echter snel over de dood of combineren het met geboortes en zo. Lijkt ons niet zo'n prettige combi. Wij zijn echt bedoeld om het leven te vieren en de mooie herinneringen niet te vergeten.'

Denk je dat de gemiddelde familie behoefte heeft om jullie site te gebruiken?
'Ja. Zonder twijfel. We verwachten echt dat dit over twee jaar een vast onderdeel is geworden van onze belevingswereld. Het zou ook mooi zijn als er ook nog postuum tributes aangemaakt gaan worden. Iedereen verdient het uiteindelijk om mooi en persoonlijk in beeld gebracht te worden. Waarom zou alleen dat handjevol "beroemde" Nederlanders aan het eind van elk jaar weer herdacht moeten worden? Iedereen is beroemd in zijn cirkel van vrienden en met het internet kan je daar heel mooi op inspelen.'

Ik zie op de site ook herinneringen van mensen die nog leven. Is dat wel de bedoeling?
'We hebben nu al leden die de belangrijkste momenten van hun eigen leven in een tribute hebben vervat. Interessant, want dat was nooit onze insteek. Maar we beseffen dat dat juist heel logisch is. Je wilt jezelf ook al vastleggen voor je kinderen of je vrienden. Waarom moet het altijd vluchtig zijn? Je kan het gerust inzetten om juist die herinneringen in foto, schrift of video te delen die jou hebben gemaakt tot wie je nu bent.

Blijft alles gratis?
'Het is gratis een Tribute te maken. Bovendien zullen wij betaalde extra diensten gaan leveren. Het printen van foto's of een heel album waarin jouw Tribute wordt afgedrukt. Ook kun je binnen Respectance foto's bewerken en bovendien videoclips maken. Als je deze wilt downloaden wordt er ook een klein bedrag gevraagd. Er zijn legio mogelijkheden.'

Waarom zit je in San Francisco?
'Onze thuismarkt is de VS. Daar is in het begin heel bewust voor gekozen. Volgens ons is schaalbaarheid heel belangrijk. Het is een commerciële beslissing geweest. Maar uiteindelijk kan de hele wereld het natuurlijk gebruiken. Trouwens, San Francisco is ook een hele positieve stad. Velen willen iets bereiken en er wordt snel contact gelegd met elkaar. Heel interessant en bemoedigend.'

Gaan Amerikanen anders met rouwen online om dan Nederlanders?
'Met rouwen niet echt. Dat is internationaal. Wel is het zo dat in Nederland alles verzekerd is van tevoren bij de meeste mensen. In de VS wordt hier pas op het laatste moment over nagedacht. Waarschijnlijk wordt er daarom ook zoveel meer per begrafenis uitgegeven. In Californië heb je ook al hele parken waar de rijken zich laten begraven. Door deze parken kun je met een soort chip readers wandelen en zo van alles zien over wie waar is en wat zij voorstelden. Het heeft niets meer weg van een begraafplaats. Het zal niet de eerste trend zijn, die in Nederland achterlijk wordt gevonden en tien jaar later omarmd wordt.'

Condoleance.nl is enorm populair in Nederland, begrijp jij waarom?
'Ja. Mensen willen delen en ook hun emoties uiten. Maar ik kocht vroeger ook langspeelplaten en nu download ik muziek. De behoefte blijft gelijk, het medium en de manier veranderen.'

Hoe proberen jullie misbruik tegen te gaan?
'Het geloof is dat de community dit gaat regelen. In het begin waren we hier hele bang voor. Maar toen realiseerden we ons snel dat angst geen goede drijfveer is en hebben ons geconcentreerd op de mogelijkheden. We gaan echt mensen helpen en blij maken.'