's Werelds eerste slimme boekwinkel

Het kan in 's werelds eerste slimme boekenwinkel in Almere dankzij RFID-tags. David nam een kijkje en liet het alarm afgaan.

Selexyz Scheltema ligt in het half afgebouwde winkelcentrum Citadel in het nieuwe stadshart van Almere. Met TomTom kom je er niet en op Google Earth vind je 'm ook niet. Zo nieuw is de smartstore, de eerste boekenwinkel ter wereld die haar complete assortiment heeft voorzien van RFID-tags om de in- en verkoop van boeken zo soepel mogelijk te laten verlopen. Je mag de boekwinkel dan niet zo makkelijk kunnen localiseren, het vinden van één van de 38 duizend boeken in de winkel is een fluitje van een cent. Tik op één van de drie computerzuilen in winkel een deel van een boektitel in en je weet onmiddelijk dat het boek in de rechter van drie kasten Kunst en Design staat. Het boek staat dan ook echt in die derde kast en 'sorry meneer, die heb ik zojuist verkocht' is er ook niet meer bij.

<font size="1">Selexyz Scheltema in Almere. Een gewone boekwinkel maar dan slimmer.</font>

Achter deze slimmigheid gaat een hoop onzichtbare techniek schuil. Als klant merk je er gelukkig niets van. Het is een gewone boekhandel maar dan slimmer. Achter op het boek vind je naast de ISBN-sticker nog een sticker met een barcode. Als je die sticker er af pelt dan komt de flinterdunne metaalfolie antenne van de RFID-tag tevoorschijn. In het midden daarvan zie je een speldeknopje. 'Dat is de RFID-chip waar het unieke nummer van het boek op staat', zegt Jan Vink, hoofd ICT van de Nederlandse boekhandelketen BNG. 'Het hele proces begint in het Centraal Boekhuis. Daar wordt elk boek voorzien van een RFID-tag. Het mooie is dat de boeken daar meteen op kastniveau worden ingepakt in de doos. Als de dozen met boeken bij ons in het magazijn aankomen gaan deze door een RFID-scanner. Binnen een paar tellen staan alle boeken in de doos op het computerscherm.'

De gegevens worden draadloos naar een centrale computer in de winkel overgeseind. De doos met boeken kan meteen naar de juiste etage en kast worden gebracht. 'De klant heeft nauwelijks last van het bevoorraden', zegt Vink. 'Het bespaart bovendien enorm veel geld en tijd. Dat geldt ook voor inventariseren.' Voorheen waren tien medewerkers een hele dag bezig om alle boeken in de winkel te inventariseren. Nu kunnen twee mensen de 800 planken in de 115 kasten met zo'n 38 duizend boeken in twee uur volledig scannen.

<font size="1">De RFID-chip.</font>

Als de boeken op hun plek staan, zwaait een medewerker een scanner langs de planken om de RFID tags van de boeken uit te lezen. Vanaf dat moment kan je als klant de lokatie van een specifiek boek terugvinden in de KIP, het klanteninformatiepunt. De winkel in Almere heeft drie KIPpen met Easyask zoeksoftware. 'De software is minstens zo belangrijk als de RFID-tags', zegt Vink. 'We wilden het nog makkelijker maken voor de klant dan bij Amazon.' Naast het lokaliseren van het boek in de winkel kan je bijvoorbeeld ook op budget kiezen. Je wilt bijvoorbeeld een kado kopen voor je voetbalgekke vriend en hebt niet meer dan 15 euro te besteden. Easyask komt met de beste suggestie mits het boek in de winkel aanwezig is. Zo niet dan kan je als klant het boek meteen bestellen. Naar wens stuurt het systeem je een SMS of een e-mail zodra het boek binnen is gekomen.

<font size="1">Eén digitale veeg en de winkel weet waar het boek staat.</font>

'In de nabije toekomst kan je die boeken ook via internet bestellen. Je kan dan eventueel aangeven in welke winkel je het boek wilt ophalen.' Volgens Vink bieden RFID-tags op de boeken nog veel meer mogelijkheden. 'Nu geven we aan in welke kast je het boek kan vinden. Dat zou tot op plankniveau kunnen. We hebben er echter voor gekozen omdat nu nog niet doen. Eén van de uitdagingen is om een begrijpbaar lokatiesysteem te bedenken. Kast 48A klinkt zo onpersoonlijk. Daarom zeggen we nu Psychologie, linkerkast of displaytafel naast kassa in het midden. Hier zijn we nog niet helemaal over uit. We moeten kijken hoe dat loopt.'

<font size="1">Doorzoek de KIP en gij zult vinden</font>

Privacy staat hoog op de agenda. 'Mensen maken zich zorgen over het gebruik van RFID-chips. Soms denken ze dat je ze bij wijze van spreken met een scanner buiten de winkel zou kunnen volgen. Wij gebruiken de meest recente generatie Gen 2 RFID-chips. Die zijn ongevoelig voor virussen en ongewenst uitlezen. Bovendien staat er alleen informatie van het boek in. Op het moment dat de klant heeft betaald, wordt de chip vernietigd. De klant loopt met het boek de winkel uit en de chip functioneert niet meer.' Dieven hebben ze ook zo te pakken. Dat ondervond ik aan den lijve toen ik met het boekje 'Innoveren met RFID' de winkel uit liep. Het alarm ging af. Een kadootje voor de aanwezige pers.