Unsplash
Zo gaat de overheid meer rekening houden met technologie
Technologie wordt soms pas laat in het proces van wetgeven meegenomen, waardoor het risico bestaat dat het onvoldoende doordacht is. Dat is waarschijnlijk de reden dat de Commissie Digitale Zaken van de Tweede Kamer een digitale ict-toets in het leven heeft geroepen. Hiermee krijgen regeringsleden een beter beeld van de technische gevolgen van de wetten die ze maken.
Wanneer er wetten worden gemaakt, leunen die regelmatig op ict-systemen en deze toets helpt beleidsmakers om daar rekening mee te houden. Het moet helpen om een breder plaatje te schetsen van wat er gebeurt op technologisch gebied wanneer een bepaalde wet wordt ingevoerd. Zo
Barbara Kathmann van GroenLinks-PvdA en Jesse Six Dijkstra van NSC hebben de Digitale Toets meer uitleg gegeven in een nieuw rapport. Zo schrijven ze: “Wetgeving wordt steeds vaker uitgevoerd met behulp van ICT-systemen. Om de digitale uitvoering van wetten mogelijk te maken, moet de (menselijke) taal van wetten omgezet worden naar gedetailleerde beslisregels en vervolgens naar computercode (als…dan-regels). In dat proces moeten soms ingrijpende keuzes worden gemaakt. De Staten-Generaal kan die keuzes vaak niet beoordelen, democratisch legitimeren of desgewenst veranderen. Tijd dus voor meer parlementaire grip op de digitale uitvoeringspraktijk van wetgeving.”
De ICT Toets: 10 vragen voor beleidsmakers
Het gaat om tien vragen die mensen kunnen gebruiken als ze nieuwe wetten maken en ict er een belangrijk onderdeel van is. Het is geen verplichting, maar alleen een hulpmiddel om het proces in goede banen te leiden en te zorgen dat er over bepaalde dingen vooraf goed is nagedacht. De toets bestaat uit 10 vragen:
- Hoe beoordelen de uitvoeringsorganisaties de kansen en risico’s van de digitale uitvoering van dit wetsvoorstel?
- Heeft bij de voorbereiding van het wetsvoorstel al een vertaling van wet naar beslisregels plaatsgevonden (dus naar als…dan-regels)? En is vervolgens de vertaling van deze beslisregels naar computercode getest?
- Is er in de wet- en regelgeving beoordelingsruimte overgelaten aan de uitvoerder (oftewel: kent de wet open normen)? Zo ja, is geborgd dat de vertaling naar beslisregels voor concrete situaties door uitvoeringsorganisaties transparant en herleidbaar is?
- Is duidelijk welke gegevens mogen worden gebruikt en is de kwaliteit van deze gegevens altijd in orde? Let bijvoorbeeld op risico’s bij hergebruik.
- Is de openbaarheid en toegankelijkheid van de code afgesproken? Hebben ambtenaren toegang tot de code en hebben zij voldoende begrip van de werking ervan?
- Is voorzien in niet-digitale contactmogelijkheden voor burgers met de overheid?
- Zijn risico’s in beeld voor (kwetsbare) burgers als digitale systemen falen (bijv. storingen of fouten
- Gaan er alarmbellen af op het juiste moment bij de juiste mensen wanneer de ict-systemen niet goed functioneren of onbedoelde uitkomsten genereren? Is er de mogelijkheid om fouten in het proces te herstellen, of om de ict-systemen los te laten zodat maatwerk geboden kan worden?
- Beschikken toezichthouders over voldoende toezichts- en handhavingsinstrumenten en capaciteit, over de benodigde ict-infrastructuur en voldoende technische kennis?
- Is vastgelegd wanneer de digitale uitvoering van de wet geëvalueerd wordt?
Sowieso moeten beleidsmakers beter worden in de digitale vertaling van de wet, want dit wordt nu vaak neergelegd bij de makers van de technologie.
Blijf op de hoogte met de Bright-nieuwsbrief.