Bedenker van het wereldwijde web gaf het gratis weg, heeft nu een beetje spijt

Het is een van de meest impactvolle beslissingen in de geschiedenis van technologie: Tim Berners-Lee die in 1993 zijn uitvinding, het World Wide Web, gratis beschikbaar stelde aan de wereld. Geen patenten, geen licenties, geen abonnementen – gewoon open en vrij voor iedereen. Drie decennia later blikt de Britse computerwetenschapper terug, met zowel trots als een vleugje spijt.

Berners-Lee vertelt in The Guardian dat hij destijds nooit heeft overwogen om geld te verdienen met zijn vinding. "Om een web met alles erop te hebben, zou iedereen het moeten kunnen gebruiken, en dat ook willen doen. Dit was al veel gevraagd", schrijft Berners-Lee. "Ik kon niet ook nog eens om geld vragen voor elke zoekopdracht of upload die ze hebben gemaakt. Om te slagen zou het daarom gratis en vrij moeten zijn."

Toch knaagt er iets. Berners-Lee noemt het een gemiste kans dat hij geen duurzaam verdienmodel koppelde aan het web. Niet om zichzelf rijk te maken, maar om een fonds op te bouwen waarmee de publieke waarden van het internet beter beschermd hadden kunnen worden. Denk aan bestrijding van desinformatie, bescherming van privacy en het stimuleren van open standaarden. Nu ligt die macht grotendeels in handen van een paar Big Tech-bedrijven, die volgens hem te veel controle hebben over wat mensen online zien en doen. "Het verhandelen van persoonlijke gegevens in ruil voor gebruik past zeker niet bij mijn visie op een gratis web."

'Verkeerde weg ingeslagen'

Zijn reflectie is actueler dan ooit. Terwijl het web in 2025 steeds meer wordt gedomineerd door algoritmes, betaalmuren en AI-gegenereerde content, hamert Berners-Lee nog steeds op zijn oorspronkelijke visie: een open, gedecentraliseerd en inclusief netwerk. Met zijn huidige project Solid probeert hij dat ideaal opnieuw vorm te geven. Daarbij krijgen gebruikers meer controle over hun eigen data, los van de silo’s van Facebook, Google of TikTok.

"Ergens tussen mijn oorspronkelijke visie voor web 1.0 en de opkomst van sociale media als onderdeel van web 2.0, zijn we de verkeerde weg ingeslagen", aldus de wetenschapper. "We staan nu op een nieuw kruispunt, waar we moeten beslissen of AI zal worden gebruikt voor de verbetering of ten koste van de samenleving. Hoe kunnen we leren van de fouten uit het verleden?"

Het blijft een fascinerende paradox: juist door het web gratis weg te geven, heeft Berners-Lee de basis gelegd voor de digitale wereld waarin we nu leven. Een wereld die ongekend veel innovatie en democratisering bracht, maar ook nieuwe ongelijkheid en afhankelijkheid. Toch blijft hij positief: "Ik heb het world wide web gratis weggegeven omdat ik dacht dat het alleen zou werken als het voor iedereen zou werken. Nu denk ik meer dan ooit dat dat waar is."

Meer internet-nieuws en mis niets met onze Bright-app.

Lees ook: Terug in de tijd: toen internet nog van ons was - en valt het web nog te redden?