Wetenschappers waarschuwen: we gaan allemaal hetzelfde schrijven, praten en denken door AI

Chatbots zoals ChatGPT en Claude zorgen ervoor dat we eenheidsworst produceren en ook op dezelfde manier gaan denken. Dat stellen informatici en psychologen in een nieuw onderzoek. 

Meer dan een miljard mensen wereldwijd gebruiken intussen dagelijks dezelfde handvol AI-tools om e-mails op te stellen, teksten te verbeteren, ideeën te brainstormen, problemen op te lossen, code te schrijven en filmpjes te maken. Onze teksten, onze redeneringen en zelfs onze meningen beginnen daardoor steeds meer op elkaar te lijken. Onderzoekers van de University of Southern California noemen dat in een nieuwe studie 'cognitieve homogenisering’.

Waarom chatbots allemaal hetzelfde klinken

Een chatbot is getraind op onvoorstelbare hoeveelheden tekst van het internet en ingescande materialen. Uit al die tekst leert het model welk taalgebruik en redeneerpatronen het vaakst voorkomen en spuugt die weer uit. Zo krijg je een soort van statistische middelmaat in de vorm van zielloze teksten die correct en netjes klinken.

Wanneer jij je e-mail laat herschrijven door een chatbot, verdwijnt daardoor jouw persoonlijke stijl. In de plaats krijg je een gepolijste maar generieke versie terug. Doe dat met miljoenen mensen tegelijk en iedereen begint hetzelfde te klinken. Scroll gewoon eens op LinkedIn vandaag de dag om dat zelf te zien. Het gevaar, aldus de onderzoekers, is dat we variatie verliezen in taal en logica, omdat alles en iedereen hetzelfde beginnen te zeggen.

Meer dan schrijfstijl

Chatbots beïnvloeden ook effectief wat we denken. Uit eerdere studies blijkt dat mensen na interacties met een chatbot met een bepaald standpunt hun eigen mening onbewust aanpassen in die richting. 

Ook sturen chatbots onze logica. Elke LLM-tekst die je leest, is op dezelfde stapsgewijze manier opgebouwd. Dat is echter lang niet altijd de beste aanpak. Soms kom je met creatief denken juist sneller tot een goed antwoord.

Groepsdenken op wereldschaal

De trainingsdata van chatbots zijn bovendien niet representatief voor de hele wereld. Engels en westers gedachtegoed zijn sterk oververtegenwoordigd. Dat betekent dat de 'standaard' waar chatbots naartoe duwen, vooral westerse normen en waarden weerspiegelt en dat gaat ten koste van andere culturele perspectieven.

En zelfs als je zelf geen chatbot gebruikt, ontkom je er niet aan. Als iedereen om je heen dezelfde AI-gepolijste taal en ideeën begint te gebruiken, voel je sociale druk om je daaraan aan te passen, zo stellen de onderzoekers.