AI maakte simpele aanpassingen aan vliegroutes. Dit is wat er gebeurde

Condensstrepen van vliegtuigen zijn eigenlijk kunstmatige wolken die warmte vasthouden en ze vormen het grootste niet-CO2-gerelateerde klimaateffect van de luchtvaart. Het goede nieuws: een test van American Airlines en Google laat zien dat je ze grotendeels kunt vermijden door vliegroutes met AI aan te passen en dat zonder extra brandstof te verbruiken.

Wanneer een vliegtuig door een koud en vochtig stuk atmosfeer vliegt, condenseert waterdamp op roetdeeltjes uit de uitlaat. Hierbij ontstaan ijskristallen die soms uren blijven hangen als sluierwolken. Vooral 's nachts is dat problematisch: de wolken houden dan warmte vast die anders de ruimte in zou ontsnappen. 

Slechts een handjevol vluchten zijn verantwoordelijk voor het merendeel van de problematische strepen. Als je die specifieke vluchten net iets hoger, lager of via een andere route laat vliegen, kun je veel schade voorkomen.

AI voorspelt ideale route

Google, American Airlines, vliegplansoftwarebedrijf Flightkeys en de non-profit Contrails.org hebben dit samen getest. Tussen januari en mei 2025 voerden ze een experiment uit op 28 vliegroutes van de VS naar Europa. Een AI-systeem van Google voorspelde waar condensstrepen zouden ontstaan. De voorspellingen werden automatisch ingeladen in de software die American Airlines-vluchten plant. Dispatchers kregen zowel een normaal vluchtplan als een 'contrail-vermijdend' alternatief voorgeschoteld.

Na 1.232 vluchten werden gemiddeld bijna 12 procent minder condensstrepen gevormd dan in de controlegroep. Maar de echte klapper zat bij de 112 vluchten die het aangepaste vluchtplan precies volgden: daar werden 62 procent minder condensstrepen waargenomen en de geschatte opwarming daalde met bijna 70 procent. Er werd tijdens de studie geen statistisch significant verschil in brandstofverbruik gemeten.

Waarom was het effect niet bij alle vluchten even groot? Simpelweg omdat deelname vrijwillig was. Dispatchers kozen er lang niet altijd voor om het aangepaste vluchtplan te gebruiken. Soms was dat omdat ze het te druk hadden, of omdat het alternatieve plan een onhandige daling en stijging midden in de vlucht voorstelde. In slechts 8 procent van de gevallen werd het plan daadwerkelijk gevlogen zoals gepland. Er is dus nog flink wat winst te rapen.