Nederland krijgt toch nog zeven grote datacenters, ondanks ophef

Nederland wil minder megadatacentra, maar krijgt er voorlopig juist meer bij. Minstens zeven zogenoemde hyperscales zijn al zo ver in het vergunningentraject dat ze niet meer te stoppen zijn. En dat wringt, zeker in een land waar het stroomnet vastloopt en een woningcrisis is.

Het gaat hier niet om een paar serverruimtes, meldt de NOS. Dit zijn industriële complexen van meerdere hectaren, met een stroomverbruik dat kan oplopen tot dat van zo’n 200.000 huishoudens per locatie.

Politieke frustratie

De timing is pijnlijk. De Tweede Kamer nam onlangs nog een motie aan om de bouw van dit soort megacentra juist af te remmen. Maar voor deze zeven projecten komt dat besluit te laat. De vergunningen liggen er al. Dit is daarom een klassiek voorbeeld van beleid dat achter de feiten aanloopt.

Dat leidt weer tot politieke frustratie. ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis zei kritisch: “Hoe is dit mogelijk? Dat huizen niet kunnen worden gebouwd en ondernemers niet kunnen verduurzamen, maar in Amsterdam wel een megagroot datacentrum verschijnt voor het Amerikaanse Microsoft?"

Lopen achter de feiten aan

Die vraag raakt een groter probleem. Datacentra zijn inmiddels goed voor zo’n 5 procent van het Nederlandse energieverbruik, en netbeheerders verwachten dat dit de komende jaren richting het dubbele gaat. Tegelijkertijd zitten bedrijven en nieuwbouwprojecten te wachten op een aansluiting die er simpelweg niet is.

Het kabinet probeerde al eerder grenzen te stellen. Onder Mark Rutte werden regels ingevoerd: hyperscales mochten maximaal 10 hectare beslaan en alleen nog gebouwd worden op een paar aangewezen plekken, zoals de Eemshaven en rond Schiphol. Maar opnieuw: voor een deel van de huidige projecten kwamen die regels te laat.

Ondertussen groeit het verzet lokaal. In gemeenten als Haarlemmermeer, waar al tientallen datacentra staan, zien bewoners nieuwe centra letterlijk in hun achtertuin verrijzen. Provincies en gemeenten trekken steeds vaker de rem: Utrecht wil ze helemaal niet meer, en steden als Leiden en Breda staan alleen nog onder strikte voorwaarden nieuwe datacentra toe.

Sector noemt de datacenters 'broodnodig'

De sector zelf ziet het probleem anders. Volgens de Dutch Datacentra Association zijn deze centra ‘broodnodig’. Niet alleen voor Big Tech, maar ook voor ziekenhuizen, universiteiten en de Belastingdienst. Minder afhankelijk worden van buitenlandse opslag klinkt logisch, maar ironisch genoeg zijn het juist Amerikaanse bedrijven die de grootste centra bouwen.

En dan is er nog het efficiëntie-argument: hoe groter het datacentrum, hoe efficiënter het zou zijn. Minder verspilling, minder ruimte per opgeslagen byte. Klinkt goed, maar wetenschappers betwijfelen of dat opweegt tegen de enorme druk op het stroomnet en de ruimte.

De kern van het probleem is simpel: Nederland wil tegelijk digitaliseren en verduurzamen, maar de infrastructuur kan dat tempo niet aan. Daarnaast willen we ook nog eens woningen bouwen, waar geen ruimte voor is.

Meer lezen over datacenters? Download dan onze app!