Onderzoek: leraren zien leerlingen dommer worden door AI

Veel dingen zijn door AI een stuk makkelijker geworden. Zo ook school. Leerlingen kunnen nu moeiteloos en zonder al te veel denkwerk werkstukken inleveren, maar daarmee schieten ze zichzelf mogelijk in de voet. Volgens duizenden docenten in Engeland zorgt AI ervoor dat leerlingen belangrijke vaardigheden verliezen.

Dat blijkt uit een grootschalige enquête onder zo’n 9.000 docenten. Twee op de drie leraren ziet dat leerlingen minder goed worden in denken, in de breedste zin van het woord. De oorzaak ligt volgens hen voor de hand: AI-tools nemen steeds vaker het werk over.

Omdat AI zo breed inzetbaar is, gaat het niet om één specifieke vaardigheid die achteruitgaat, maar om een breder patroon. Zo neemt het kritisch denken af, gaat de creativiteit achteruit, verslechtert de schrijfvaardigheid en wordt ook de communicatie zwakker.

Zelf nadenken is dankzij AI niet meer nodig

Op school leer je als het goed is niet alleen wat het juiste antwoord is, maar vooral hoe je daar komt. En juist dat verandert nu. Waar je vroeger moest puzzelen, rolt het antwoord er nu in seconden uit via tools als ChatGPT en andere AI-assistenten. Daarmee verschuift het leerproces fundamenteel: niet het eindresultaat, maar de weg ernaartoe verdwijnt, terwijl dat juist is waar je het meeste van leert.

Docenten zien dan ook steeds vaker dat leerlingen antwoorden overnemen zonder ze echt te begrijpen. Hierdoor begrijpen ze de stof minder goed en haken ze sneller af bij lastige opdrachten. Ook denken ze steeds minder diep na over vragen, omdat ze dit minder vaak hoeven te doen. AI neemt het denkwerk over. Dat is handig, maar niet als je echt iets wilt leren.

AI en onderwijs blijft een lastige puzzel

Dat betekent niet dat AI geen plek heeft in het onderwijs. Integendeel. Het probleem is vooral dat duidelijke regels ontbreken. Bijna de helft van de scholen in het onderzoek heeft nog geen AI-beleid en vaak zijn er ook geen afspraken over hoe leerlingen deze tools mogen gebruiken.

Die onzekerheid speelt ook bij docenten zelf. Veel van hen gebruiken AI inmiddels om lessen voor te bereiden, maar maken zich tegelijk zorgen over de rol van de technologie in het onderwijs. Zo vrezen ze dat AI wordt ingezet om kosten te besparen, dat het onderwijs onpersoonlijker wordt en dat leerlingen minder persoonlijke begeleiding krijgen. Juist voor leerlingen die extra hulp nodig hebben, blijft menselijk contact volgens hen essentieel.

Werk aan de winkel

Uiteindelijk draait de discussie dan ook niet om óf AI in het onderwijs thuishoort, maar hoe we ermee omgaan. Als hulpmiddel kan het leren juist versterken, maar als vervanger van denken ligt verschraling op de loer. Daar ligt een belangrijke uitdaging voor scholen én overheden: zorgen dat AI het onderwijs verbetert, zonder het leerproces uit te hollen. Misschien even aan AI vragen hoe we dat het beste kunnen doen.