AI-persoonlijkheden zijn niet echt, maar hebben wel effect op jou (dit merk je)

Hoewel een AI geen mens is met een eigen bewustzijn of verleden, kan het toch zijn dat de technologie gedragspatronen vertoont die we als een soort persoonlijkheid zien. Dat komt door de manier waarop ze geprogrammeerd zijn en soms coherent en emotioneel overkomen.

Dat heeft te maken met de instructies die de makers van AI-chatbots meegeven. Zo lijkt de ene AI bedachtzaam of voorzichtig, terwijl de andere zich brutaal of informeel ‘gedraagt’. Testers geven ook menselijke feedback, waarbij specifiek gedrag – zoals vriendelijkheid of directheid – beloond wordt. Die feedback vormt dan de basis voor een vermeende persoonlijkheid.

Je persoonlijke waarneming heeft hier eveneens een aandeel in. Want wat voor de maker neutraal kan zijn, kan voor jou gevoeliger liggen. Een behulpzame toon klinkt al snel als wellicht overdreven vleiend. Het gaat soms zelfs zo ver dat de ‘AI-persoonlijkheid’ een productkenmerk wordt, helemaal als zo’n systeem bedoeld is als (een vervanging van) gezelschap. Je kunt er zelfs een emotionele band mee opbouwen; de AI kan zich dan naar jou wensen aanpassen.

Invloed van ‘AI-persoonlijkheden’

Zo’n ‘AI-persoonlijkheid’ kan vervolgens invloed hebben op je kritische blik en oordeelsvermogen. Mensen zijn dan geneigd het advies van een AI blindelings op te volgen, zo blijkt uit onderzoek, omdat de toon dan overtuigend of prettig is. Omdat modellen getraind zijn vleiend en meegaand te zijn, praten ze je vaak naar de mond. Dit versterkt je overtuigingen en haalt de weerstand weg die je nodig hebt om zelfstandig en kritisch te blijven nadenken.

De impact gaat in sommige gevallen zelfs zo ver dat die je fysieke gesteldheid kan beïnvloeden. Zo kunnen je stressniveau en hartslag stijgen wanneer je zelfstandig ergens een besluit over moet maken. Aangezien veel bedrijven nog altijd blijven inzetten op deze technologie, en ze dankzij avatars en levensechte stemmen steeds ‘echter’ worden, zal de beïnvloeding in de toekomst mogelijk alleen maar groter worden – helemaal zonder duidelijke begeleiding.