Impact van datalekken vervliegt sneller dan je denkt

Datalekken bij grote namen als Odido en Basic-Fit zorgen veelal meteen voor een golf van verontwaardiging, angst en een flinke deuk in het vertrouwen. Maar hoe lang blijft die boosheid eigenlijk hangen? Onderzoek van de universiteit van Tilburg geeft daar antwoord op.

Dat laat namelijk zien dat we als gebruikers verrassend veerkrachtig (of misschien beter gezegd: vergeetachtig) zijn. De emotionele impact van een privacyschending ebt veel sneller weg dan je zou verwachten. Dat blijkt uit onderzoek van Florian Pethig, die samen met internationale collega’s in de nasleep van het beruchte Facebook–Cambridge Analytica-schandaal uit 2018 dook. Daar werden de gegevens van 87 miljoen mensen geoogst via een quizapp.

Gevoelens ebben weg

Het onderzoek laat een duidelijk patroon zien in hoe slachtoffers reageren. Aanvankelijk voelen ze zich verraden. Ze ervaren een sterk gevoel van onrecht, verliezen hun vertrouwen in het platform en hebben minder zin de app nog te gebruiken. Maar na zes maanden is het verschil tussen directe slachtoffers en niet-getroffen gebruikers vrijwel volledig verdwenen. De negatieve gevoelens zijn weggeëbd en het gedrag van de slachtoffers is hetzelfde als van voor zo’n lek.

Weinig mensen laten zo’n platform na een groot datalek achter zich. Bij Facebook, Instagram en WhatsApp zijn de vermeende overstappenkosten te hoog. Je wilt je privacy beschermen, maar je wil ook je sociale contacten niet verliezen. Om dit interne conflict op te lossen, passen gebruikers hun manier van denken aan. Ze gaan het gebruik van het platform voor zichzelf goedpraten of de risico’s bagatelliseren, zodat ze gewoon kunnen blijven rondhangen.