Neveneffect van zelfrijdende auto’s is volgens onderzoek ramp voor het verkeer

Er werd lang gedacht dat de opkomst van zelfrijdende auto’s zou zorgen voor minder ongelukken en een betere doorstroming op de weg. Die verwachting leeft nog altijd, maar volgens nieuw onderzoek kleeft er ook een vervelend neveneffect aan die ontwikkeling. Autonome auto’s zouden het verkeer namelijk juist kunnen verslechteren.

Zo blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Texas in Arlington. Onderzoekers voerden daar een meta-analyse uit van meerdere eerdere studies naar het effect van zelfrijdende voertuigen op het verkeer. Hun conclusie is opvallend: als we niet meer zelf hoeven te rijden, pakken we vaker de auto.

Het totaal aantal gereden kilometers zou door autonome auto’s gemiddeld met 5,95 procent toenemen. Bij gedeelde zelfrijdende voertuigen ligt dat percentage op ongeveer 5,3 procent, terwijl niet-gedeelde autonome auto’s zelfs richting 6,9 procent gaan. Met andere woorden: door zelfrijdende auto’s wordt het juist drukker op de weg.

Het wordt door zelfrijdende auto’s drukker op de weg

Zelfrijdende auto’s worden vaak gepresenteerd als slimmer en efficiënter. Dat is ook positief, maar ze lokken tegelijkertijd bepaald gedrag uit. Zodra je zelf niet meer hoeft te sturen, voelt reistijd minder als verloren tijd. Je kunt onderweg werken, scrollen, filmpjes kijken of gewoon achteroverleunen. Daardoor wordt het aantrekkelijker om vaker de auto te pakken en ook langere ritten te maken.

In de VS heeft Tesla inmiddels zelfs al laten zien dat een auto zichzelf kan bezorgen:

Dat begint nu al, maar kan in de toekomst nog veel sterker toenemen. We zijn namelijk al op het punt dat zelfrijdende auto’s ook ritten maken zonder passagiers. Denk aan een auto die iemand afzet en daarna leeg terugrijdt, zichzelf elders parkeert of alvast onderweg gaat om de volgende inzittende op te halen. Al die extra kilometers tellen gewoon mee op de weg, zonder dat er iemand in zit. Juist dat soort lege ritten wordt door onderzoekers genoemd als een belangrijke reden waarom de verkeersdruk kan toenemen.

Kan de zelfrijdende auto zijn eigen probleem oplossen?

En om het vooruitzicht nog wat somberder te maken, gaan de onderzoekers nog een stap verder. Als reizen in een auto comfortabeler en makkelijker wordt, kan dat er ook voor zorgen dat mensen verder van hun werk of van de stad gaan wonen. Reistijd voelt opeens veel minder als verloren tijd, en dus hebben we er ineens ook een stuk minder moeite mee. Daardoor gaan mensen dus nog meer kilometers maken.

Mocht dit allemaal daadwerkelijk zo zijn, dan komen we op een interessant vraagstuk: kunnen zelfrijdende auto’s de nadelen die ze veroorzaken ook zelf oplossen? In theorie zou het verkeer namelijk een stuk soepeler lopen als we alles overlaten aan de computer. Zelfrijdende auto’s reageren sneller, zijn voorspelbaarder, slimmer en ook nog eens een stuk minder egoïstisch dan mensen, wat de doorstroming in theorie ten goede komt. Maar of dat genoeg is om die extra verkeersbewegingen te compenseren, is de grote vraag