©Unsplash
Massale AI-bonussen in Zuid-Korea wakkeren debat aan over verdeling van techrijkdom
Pyeongtaek, een havenstad op zo’n 50 kilometer ten zuiden van Seoul, is in korte tijd uitgegroeid tot het middelpunt van een hele grote vraag: wie profiteren er van de AI-boom en hoe wordt de nieuwe rijkdom verdeeld?
Aan de rand van de stad staat een megafabriek van Samsung; een campus zo groot dat hij bijna niet meer als één locatie voelt. De hele dag rijden bussen af en aan, achtbaanswegen slingeren langs de gebouwen en duizenden werknemers bewegen zich dagelijks door de fabriekshallen die draaien om één ding dat megaveel geld oplevert: chips voor kunstmatige intelligentie. Maar dat geld gaat niet terug naar de arbeiders, maar naar de elite van de techwereld, en dat is precies het probleem, vinden de werknemers.
Het conflict bij Samsung
Diezelfde fabriek kwam deze maand bijna stil te liggen. Werknemers dreigden met een staking die de mondiale toeleveringsketens had kunnen raken. De aanleiding is een fel conflict over beloningen. Het gaat in principe over de verdeling van de nieuwe techrijkdom. Samsung probeerde de rust te herstellen met een uitzonderlijke stap. Werknemers in de geheugendivisie kunnen bonussen krijgen tot 400.000 dollar, zo’n vier keer hun gemiddelde jaarsalaris. Daarmee wilde het bedrijf de spanning wegnemen en de productie veiligstellen. Maar de oplossing werkte maar half. Binnen Samsung ontstond juist een nieuwe breuklijn. Alleen medewerkers in de chipdivisie, zo’n 60 procent van het Koreaanse personeel, komen in aanmerking voor de hoogste uitkeringen. Werknemers in andere onderdelen krijgen ongeveer 4.000 dollar.
De reactie liet dan ook niet lang op zich wachten. Duizenden medewerkers verlieten hun vakbond tijdens de onderhandelingen. Anderen spreken over een groeiend gevoel van ongelijkheid binnen hetzelfde bedrijf. "Het haalt de motivatie weg", zegt een werknemer die anoniem wil blijven.
'AI-aristocraten' vs arbeiders
Zuid-Korea is een van de grote winnaars van de wereldwijde AI-race. Samsung en SK Hynix behoren tot de meest winstgevende chipbedrijven ter wereld. Tegelijkertijd ontstaat er een nieuw soort arbeidsverdeling: niet meer tussen sectoren, maar binnen bedrijven zelf. Economisten noemen het al een opkomende kloof tussen 'AI-aristocraten' en de rest van de werkvloer. Een elite die direct verbonden is aan de AI-productieketen tegenover werknemers die indirect of niet echt profiteren van de groei.
Er wordt nagedacht over een oplossing, maar concrete plannen zijn er niet
Voor de chipindustrie is de timing cruciaal. Samsung en SK Hynix worden samen gezien als motoren van de Zuid-Koreaanse economie, met miljardenwinsten en snel groeiende exportcijfers. Maar juist dat succes dwingt de overheid om na te denken over een fundamentele vraag: hoe verdeel je de opbrengsten van een technologie die steeds meer arbeid vervangt of ongelijk waardeert?
In Seoul wordt inmiddels gesproken over nieuwe vormen van herverdeling, van 'burgerdividend' tot een mogelijk staatsfonds dat de AI-winsten moet terugsluizen naar de samenleving. Concrete plannen zijn er echter nog niet, maar het debat versnelt.
Discussie voltrekt zich wereldwijd
Ook wereldwijd speelt dezelfde discussie. Bedrijven kondigen ontslagen aan om ruimte te maken voor AI. Topbestuurders spreken openlijk over het vervangen van arbeid door technologie. Tegelijkertijd worden voorstellen gedaan voor universeel inkomen of bredere winstdeling, al blijft de financiering daarvan onzeker. De discussie is nu verhit in Zuid-Korea, maar de vonk kan ook overslaan naar het westen.
Terug in Pyeongtaek blijft de fabriek draaien. Maar de vraag die door de gangen loopt is minder technisch dan economisch: wie hoort nog bij de winnaars van dit nieuwe tijdperk, en wie niet? Een medewerker van een partnerbedrijf vat het scherp samen terwijl hij na een lange dienst op vervoer wacht: “Voor hen is het een bonus. Voor ons is het gewoon werk dat doorgaat.”