Socialmediaverbod in het VK stuit op kritiek: ‘Leidt tot meer dataverzameling’

Het Verenigd Koninkrijk treedt in de voetsporen van Australië met zijn verbod op sociale media voor kinderen onder de zestien, dat in de lente moet ingaan. Platforms zoals TikTok, Instagram, YouTube en X worden verplicht minderjarigen te weren op basis van hun leeftijd.

De Britse toezichthouder Ofcom onderzoekt momenteel welke systemen ze hiervoor kunnen inzetten; ze overwegen onder meer gezichtsherkenningstechnologie. Daarnaast introduceert de overheid restricties op verslavende features. Zo worden livestreaming en interactie met vreemden standaard geblokkeerd voor zestien- en zeventienjarigen.

Ook kijkt de overheid naar een avondklok voor het scrollen en wil het doemscrollen aanpakken voor minderjarigen. Verder moeten AI-chatbots met intieme of romantische functionaliteiten gecensureerd worden voor gebruikers onder de achtien jaar. Er is ook goed nieuws, want chatapps zoals WhatsApp en Signal vallen vooralsnog buiten deze regeling.

Veel kritiek op het plan

Uiteraard is er veel kritiek vanuit privacyorganisaties. Niet alleen op de uitvoerbaarheid, maar ook op de neveneffecten van de wetgeving. Critici waarschuwen dat leeftijdscontrole vaak leidt tot massale surveillance en ervoor zorgt dat bedrijven meer data verzamelen, omdat ook volwassenen vaker identiteitsgegevens moeten overdragen.

Bovendien stimuleert een algeheel verbod het gebruik van vpn’s om geografische en andere blokkades te omzeilen. Dit creëert ironisch genoeg meer cybersecurity- en privacyrisico's, aangezien malafide vpn-aanbieders de gevoelige browsegegevens van jongeren kunnen monetariseren. Kortom, hier is het laatste woord nog niet over gesproken.

Averechts effect?

Techreuzen zoals Meta en Google beweren tevens dat zo’n ban niet werkt. Die zou jongeren namelijk wegduwen uit gemodereerde en relatief veilige ecosystemen, en leiden naar het dark web of alternatieven zonder ouderlijke toezichtsfuncties. Goed, nu is de context hier dat zij hun gebruikersbasis zien slinken en dat willen ze natuurlijk koste wat het kost voorkomen.

Politieke tegenstanders wijzen er daarnaast op dat dit beleid eigenlijk een digitale ID via de achterdeur introduceert. Zij pleiten eerder voor safety by design, waarbij techbedrijven via de wet gedwongen worden hun algoritmes aan te passen. Ook het limiteren van de hardwarefuncties op smartphones van kinderen is wat hen betreft een optie.