NASA stuurt reddingsmissie om neerstortende ruimtetelescoop tegen te houden

Een ruimtetelescoop van NASA die al meer dan twintig jaar in de ruimte opereert dreigt langzaam terug te vallen. Om dat te voorkomen wordt nu op korte termijn een onbemande reddingsmissie voorbereid.

Het gaat om de Swift-telescoop, die in 2004 werd gelanceerd om zogenoemde gammaflitsen vast te leggen: extreem krachtige explosies in het heelal. Hoewel het instrument technisch nog goed functioneert is de baan om de aarde door de jaren heen geleidelijk lager geworden, meldt NOS. Hij zakt dus langzaam naar beneden.

Daling vanaf 600 kilometer

Swift draait in een relatief lage baan op zo’n 400 kilometer hoogte, waar nog altijd minimale atmosferische weerstand aanwezig is. Door voortdurende botsingen met deeltjes in de bovenste atmosfeer is de telescoop in de loop der jaren gedaald vanaf ongeveer 600 kilometer. Volgens onderzoekers kan dat proces versnellen zodra de hoogte onder de 300 kilometer komt.

Daar komt bij dat verschillende zonnestormen in 2024 de daling hebben versneld. Het gevolg is dat het 840 kilo zware object mogelijk binnen enkele maanden oncontroleerbaar terugvalt richting de aarde.

Reddingsplan

NASA heeft daarom in korte tijd een reddingsplan ontwikkeld in samenwerking met het Amerikaanse bedrijf Katalyst Space. Omdat Swift zelf geen aandrijving heeft om zijn baan te corrigeren, wordt gewerkt aan een missie waarbij een apart ruimtevaartuig de telescoop fysiek moet opduwen naar een hogere baan.

Dat voertuig, genaamd Link, moet functioneren als een soort ‘ruimtesleepboot’. De operatie is technisch ingewikkeld: Swift is niet ontworpen voor onderhoud in de ruimte en beschikt niet over koppelingspunten. Link zal zich daarom met robotarmen moeten vastzetten aan de telescoop om hem gecontroleerd te kunnen verplaatsen.

Eerste missie ooit

Volgens NASA is de missie uitzonderlijk omdat een dergelijke reddingsoperatie nog nooit eerder is uitgevoerd. Toch wordt het project in hoog tempo voorbereid. NASA benadrukt dat er weinig te verliezen is, gezien de dreigende terugval van de telescoop.

Als alles volgens plan verloopt, kan de missie al volgende week starten. Link wordt niet vanaf een normaal lanceerplatform gelanceerd, maar met een Pegasus XL-raket die onder een vliegtuig wordt afgevuurd. Die methode moet het makkelijker maken om de baan van Swift te bereiken.

Duur van de reis

Het ruimtevaartuig doet vervolgens ongeveer twee weken over de reis naar de telescoop. In die tijd worden eerst beelden gemaakt om de staat van Swift te beoordelen voordat een eventuele koppeling wordt geprobeerd.

Bij slaging kan de telescoop nog jaren blijven

Als de koppeling slaagt, kan de telescoop weer naar een hogere baan worden gebracht en mogelijk nog jaren operationeel blijven. Op de langere termijn hoopt NASA dat dit soort missies vaker mogelijk wordt, niet alleen om satellieten te redden, maar ook om ze te repareren of bij te tanken. Volgens betrokken partijen moet dat een einde maken aan wat zij omschrijven als een ‘wegwerpcultuur’ in de ruimtevaart.

Meer lezen over ruimtevaart? Download dan onze app!