Airco's jagen de stroomprijs op: zomerpiek net zo belangrijk als de winterpiek

Warmtepompen zorgen tijdens de koudere dagen van het jaar voor een piek in stroomverbruik, wat je terugziet in de dynamische stroomprijs. Het groeiende aantal airco's in ons land doet nu hetzelfde tijdens hete dagen, en dat blijft waarschijnlijk ook zo.

De stroomprijs schoot afgelopen week naar het hoogste niveau in jaren– en dat heb je gemerkt als je een dynamisch energiecontract hebt. Op woensdag 23 juni piekte de groothandelsprijs in Nederland tot 902,47 euro per megawattuur, met een dynamisch tarief van 1,20 euro per kWh tijdens het kwartier rond 20.45 uur. 

De oorzaak is een combinatie van extreme hitte, massaal airco-gebruik en wegvallende zon- en windstroom in de avonduren, terwijl gascentrales moeten bijspringen om de vraag op te vangen. Volgens Hans van Cleef, Managing Director en Head of Research bij EqoLibrium, is dit geen incident. "Dit is een structurele ontwikkeling waar het energiesysteem zich op zal moeten aanpassen", Van Cleef tegenover Solar365.

Niet alleen de airco is de boosdoener

Tijdens warme dagen draait de elektriciteitsvraag overuren: airco's gaan aan, auto's worden opgeladen en huishoudens koken elektrisch. Juist op het moment dat de zon ondergaat en zonnepanelen geen stroom meer leveren, ontstaat de piek. Van Cleef wijst erop dat airco's wel een belangrijke versterkende factor zijn, maar niet de enige reden voor de hoge prijzen. Overdag compenseert zonnestroom het extra verbruik nog grotendeels, maar zodra die productie in de avond wegvalt terwijl de airco's blijven draaien, moeten gascentrales inspringen – en dat zie je direct terug in de prijs.

Dat patroon was deze maand in heel Europa zichtbaar. In Frankrijk bereikten de stroomprijzen het hoogste niveau sinds 2022, in Duitsland liepen de prijzen op tot meer dan 545 euro per MWh en in België werd een nieuw record genoteerd van 1.038,25 euro per MWh. Groot-Brittannië betaalde zelfs ongeveer zes keer de gemiddelde juniprijs van vorig jaar voor geïmporteerde stroom.

De zomerpiek wordt net zo belangrijk als de winterpiek

Volgens Van Cleef past dit in een bredere trend: Europa elektrificeert in hoog tempo, en niet alleen koelen maar ook verwarmen verschuift steeds verder richting elektriciteit. Hij ziet de afgelopen jaren een explosieve groei van airco's en lucht-luchtwarmtepompen – een ontwikkeling die volgens hem niet stopt, waardoor de elektriciteitsvraag structureel toeneemt. 

Waar we vroeger vooral naar de winterpiek keken vanwege de warmtevraag, loopt de zomer daar nu op vooruit: niemand koelt zijn huis met aardgas, dus die vraag is volledig elektrisch. België en Frankrijk laten volgens hem nu al zien waar Nederland naartoe beweegt, omdat daar al langer veel elektrisch wordt verwarmd.

Isoleren eerst, batterij erna

De eerste oplossing ligt volgens Van Cleef niet bij techniek, maar bij de woning zelf: isoleren houdt in de winter warmte binnen en in de zomer juist buiten, en zonwering of rolluiken beperken hoeveel hitte er sowieso naar binnen komt. Daarna wordt slimme sturing belangrijk – airco's, warmtepompen en laadpalen die automatisch reageren op lage stroomprijzen – en wordt ook een thuisbatterij een steeds logischere stap. Want hoe groter de prijsverschillen tussen dag en avond, hoe logischer het is om daar naar te gaan handelen.

Van Cleef verwacht dan ook dat niet duurzaamheid, maar vooral de portemonnee het gedrag van consumenten gaat veranderen, net zoals dat na de energiecrisis van 2022 gebeurde. Hij ziet ook een rol voor de overheid, die volgens hem vaker achter de feiten aanloopt: meer inzetten op isolatie, opslag en slimme sturing is volgens hem effectiever dan alleen maar nieuwe elektrische apparatuur op het net aansluiten. Nu zie je dat besparing en efficiënt stroomverbruik een relatief dure hobby kan zijn, voor huishoudens die een elektrische auto, laadpaal, zonnepanelen en een thuisbatterij kunnen betalen, en dan ook nog eens een warmtepomp een airco. 

De conclusie van Van Cleef is helder: hittegolven en de opmars van airco's veranderen de elektriciteitsmarkt fundamenteel, en de zomerpiek hoort er voortaan gewoon bij.