Onderzoek onthult stille invloed van AI op je socialmediaposts

Even je Instagram-tekstje of LinkedIn-post door AI halen om hem net wat strakker te maken. Veel mensen doen het inmiddels zonder er al te lang over na te denken. Dat voelt onschuldig, maar AI-tools maken volgens nieuw onderzoek teksten niet alleen netter of duidelijker. Ze kunnen ook ongemerkt de mening in zo’n bericht verschuiven.

Dat blijkt uit onderzoek van het Oxford Internet Institute en het Hasso Plattner Institute. De onderzoekers keken naar grote taalmodellen die menselijke teksten omzetten in verbeterde socialmediaposts. De modellen kregen de opdracht om de oorspronkelijke betekenis te behouden, maar deden dat volgens de onderzoekers niet altijd.

Het ging daarbij vooral om berichten over gevoelige en omstreden onderwerpen, zoals abortus, klimaatverandering, wapenbezit, religie, feminisme en de doodstraf. Daaruit blijkt dat bij deze onderwerpen sommige standpunten vaker werden versterkt of positiever geformuleerd, terwijl andere juist werden afgezwakt of anders werden ingekleurd.

Niet elk AI-model stuurt dezelfde kant op

Het is gelukkig niet zo dat je door AI opeens een extreme mening op de socials gooit. Volgens de onderzoekers gaat het vaak om kleine aanpassingen die misschien niet direct opvallen. Toch zijn die juist relevant. Als miljoenen gebruikers hun berichten laten herschrijven, samenvatten of uitleggen door AI, kunnen zulke subtiele verschuivingen zich namelijk opstapelen en uiteindelijk invloed hebben op hoe een onderwerp online wordt besproken.

Wat ook opvalt, zijn de verschillen tussen de gebruikte AI-modellen. Volgens de onderzoekers bewogen meerdere modellen in vergelijkbare richtingen, bijvoorbeeld vaker richting wapencontrole, legalisering van cannabis en feminisme, en juist weg van atheïsme en de doodstraf. Maar dat gold niet voor allemaal. Niet geheel verrassend nam Grok op sommige punten juist een andere afslag. Bij berichten over abortus gaf die AI in de test bijvoorbeeld vaker steunende context bij pro-life berichten dan bij pro-choice berichten.

Waarom kleine AI-aanpassingen toch kunnen uitmaken

Dat laatste gebeurde binnen de functie “Explain this post” van X. Volgens de onderzoekers is dat deels te verklaren door de instructies die Grok meekrijgt. De onderzoekers doken dieper in de functie en ontdekten dat de AI de opdracht krijgt om “mainstream narratives” waar nodig uit te dagen. De AI-tool die je gebruikt, kan dus niet alleen invloed hebben op wat je ziet, maar mogelijk ook op hoe je eigen berichten worden bijgestuurd.

Daarmee is het onderzoek vooral een waarschuwing voor iets dat steeds normaler wordt. AI zit niet meer alleen in losse chatbots, maar ook in de knoppen waarmee mensen berichten schrijven, verbeteren, samenvatten of van context voorzien. Dat voelt vaak onschuldig, maar is niet altijd zonder gevolgen. Zonder dat je het misschien doorhebt, kunnen jouw woorden en die van anderen soms net een andere draai krijgen. En als dat op grote schaal gebeurt, kan zo’n kleine verschuiving wel degelijk invloed hebben.