Brussel wil deze verslavende Instagram-functies aan banden leggen

Even snel één filmpje op Instagram bekijken en een halfuur later nog steeds door Reels swipen: het overkomt de meesten van ons weleens. Dat ligt deels aan ons eigen gebrek aan zelfbeheersing, maar volgens de Europese Commissie zeker niet alleen. Brussel vindt dat Instagram en Facebook nog altijd te verslavend zijn ontworpen en wil onder meer autoplay en eindeloos scrollen aanpakken.

De Europese Commissie concludeert voorlopig dat Meta met het ontwerp van Instagram en Facebook de Europese Digital Services Act overtreedt. Beide apps zouden door hun verslavende werking een risico kunnen vormen voor het fysieke en mentale welzijn van gebruikers. Vooral minderjarigen en kwetsbare volwassenen zouden gevaar lopen.

De Commissie wijst daarbij onder meer op autoplay en de oneindige tijdlijn. Video’s beginnen daardoor vanzelf en gebruikers kunnen blijven scrollen zonder ooit een natuurlijk eindpunt tegen te komen. Dat maakt het makkelijker om gedachteloos in de app te blijven hangen. De maatregelen die Meta heeft genomen om overmatig gebruik tegen te gaan, werken volgens Brussel bovendien niet goed genoeg.

Brussel wil meer dan alleen schermtijdmeldingen

Het is niet de eerste keer dat er kritiek klinkt op het verslavende karakter van Instagram en Facebook. Meta heeft de afgelopen jaren daarom verschillende functies ingevoerd om overmatig gebruik tegen te gaan. Denk aan schermtijdmeldingen, ouderlijk toezicht en speciale tieneraccounts. Volgens de Europese Commissie schieten die maatregelen echter tekort. Waarschuwingen zijn makkelijk weg te klikken, terwijl het instellen van ouderlijk toezicht relatief veel tijd en technische kennis vraagt.

Meta legt de verantwoordelijkheid daarmee volgens Brussel nog te veel bij gebruikers en ouders. De Europese Commissie vindt dat het bedrijf ook het ontwerp van zijn apps moet aanpassen. Als mogelijke maatregelen noemt Brussel het standaard uitschakelen van autoplay en eindeloos scrollen, effectievere schermpauzes en aanbevelingsalgoritmes die minder sterk zijn gericht op het zo lang mogelijk vasthouden van gebruikers.

Miljardenboete dreigt voor Meta

Dit voorlopige oordeel betekent niet dat Instagram en Facebook direct gaan veranderen. Meta krijgt eerst de kans om op de bevindingen van de Europese Commissie te reageren. Daarna kan Brussel een definitief besluit nemen en het bedrijf verplichten zijn apps aan te passen. Als Meta de zorgen niet weet weg te nemen of opgelegde maatregelen niet uitvoert, kan bovendien een flinke boete volgen. Onder de Digital Services Act kan die oplopen tot 6 procent van de wereldwijde jaaromzet van het bedrijf.