Elektriciteitsnet wordt een stuk kwetsbaarder door AI

Het elektriciteitsnet was al kwetsbaar voor cyberaanvallen door mensen, maar kunstmatige intelligentie maakt het probleem groter.

AI kan aanvallers helpen om sneller en complexere aanvallen uit te voeren op energie-infrastructuur. Cybersecurity-experts maken zich daarom voorlopig meer zorgen over kwaadwillenden die AI gebruiken dan over AI-systemen die volledig zelfstandig op hol slaan.

Energie-infrastructuur niet bestand tegen huidige technologieën

Veel energie-infrastructuur is bovendien helemaal niet ontworpen voor het internet. Elektriciteitscentrales en andere systemen zoals in het ziekenhuis kunnen tientallen jaren oud zijn. Bij de bouw ervan was geen rekening gehouden met de cyberdreigingen van nu. Toch werden veel van die systemen later met internet en andere netwerken verbonden. Daardoor ontstonden nieuwe kwetsbaarheden die lastig te repareren zijn. Sommige fabrikanten van oude apparatuur bestaan inmiddels niet meer, waardoor er soms niemand meer is om beveiligingsupdates voor te ontwikkelen.

En zelfs als een update wel beschikbaar is, kan die niet zomaar worden geïnstalleerd. Systemen die fysieke apparatuur in energiecentrales aansturen, worden veel minder vaak bijgewerkt dan gewone IT-systemen. Sommige zijn ontworpen om hooguit eens per kwartaal of zelfs per jaar updates te krijgen. Vooral kleinere energiebedrijven hebben daarnaast niet altijd genoeg personeel of middelen om hun systemen goed te beveiligen.

AI geeft hackers een flinke voorsprong

AI verandert daarnaast dus de snelheid waarmee aanvallers te werk kunnen gaan. Volgens Joshua Corman van het Institute for Security and Technology kunnen kwaadwillenden met generatieve AI veel meer dan vroeger. Een aanvaller hoeft bijvoorbeeld niet zelf alle technische kennis over industriële systemen te hebben. Een taalmodel kan informatie uit handleidingen gebruiken om te helpen begrijpen hoe alles werkt. Daarmee wordt een aanval die vroeger specialistische kennis vereiste toegankelijker voor een veel grotere groep aanvallers.

Dat betekent niet dat AI zelf het elektriciteitsnet hoeft aan te vallen. Bij recente incidenten waarbij AI-agents zelfstandig systemen binnendrongen, bleven de modellen vooral bezig met het uitvoeren van hun oorspronkelijke opdracht. Het grotere risico ontstaat volgens experts wanneer een mens een AI bewust inzet om energie-infrastructuur aan te vallen.

Een aanval hoeft niet door een superintelligentie te komen

Rob Denaburg van de American Public Power Association wijst erop dat een AI-agent die uit een testomgeving ontsnapt niet automatisch een gevaar vormt voor energiebedrijven. Het doel waarvoor de agent is getraind, blijft belangrijk.

Een kwaadwillende die een AI-model specifiek opdracht geeft om een elektriciteitsnetwerk aan te vallen, is een ander verhaal. Het model kan dan bijvoorbeeld zelfstandig kwetsbaarheden aan elkaar koppelen en delen van de aanval automatiseren.

Waar vroeger vooral landen met gespecialiseerde cyberteams als de grootste dreiging werden gezien, kunnen nu ook minder ervaren aanvallers krachtigere aanvallen uitvoeren met behulp van AI.

Verdediging moet juist simpeler worden

De oplossing hoeft volgens experts niet per se te bestaan uit nog meer AI. Energiebedrijven kunnen ook proberen systemen minder afhankelijk van internet en andere netwerken te maken.

Sommige systemen kunnen bijvoorbeeld zo worden ingericht dat ze bij een cyberaanval handmatig kunnen worden bediend. Ook kan het helpen om verbindingen tussen systemen waar mogelijk te beperken.

Dat laatste klinkt ouderwets, maar wordt volgens Corman juist belangrijker. Als een systeem niet goed kan worden beveiligd, kan het veiliger zijn om het simpelweg los te koppelen.

AI-bedrijven veroorzaken een deel van het probleem

Ook de makers van AI-modellen krijgen ondertussen een grotere verantwoordelijkheid. Volgens Sophie McDowall van de Foundation for Defense of Democracies bieden AI-bedrijven inmiddels hulp bij de beveiliging van energiebedrijven, terwijl hun technologie tegelijkertijd een deel van het nieuwe risico veroorzaakt.

OpenAI kondigde eerder deze maand aan 1 miljard dollar beschikbaar te stellen voor training en toegang tot nieuwe AI-modellen die moeten helpen bij het verdedigen van kritieke infrastructuur. Volgens het bedrijf zullen AI-aanvallen de komende maanden omvangrijker en geavanceerder worden.

Maar ook daar zit een risico. Corman waarschuwt dat het niet verstandig is om simpelweg AI-agents tegenover andere AI-agents te zetten in systemen die fysieke infrastructuur besturen. Daarom is het handiger om preventieve maatregelen te nemen, zoals dus het minder afhankelijk maken van systemen van het internet.