ESA: botsingen in de ruimte dreigen uit de hand te lopen door megaconstellaties

Botsingen rond de aarde dreigen uit de hand te lopen door de opmars van netwerken van duizenden satellieten. Daarvoor waarschuwt de Europese ruimtevaartorganisatie ESA in haar jaarlijkse rapport over de toestand in de ruimte. Volgens ESA is de impact van onze ruimteactiviteiten op lange termijn in één jaar tijd tien keer slechter geworden.

Vorig jaar werden er ruim 4.000 nieuwe satellieten gelanceerd. Volgens satellietdatabank CelesTrak draaien er nu zo'n 17.000 actieve satellieten rond onze planeet, tegenover ongeveer 1.000 in 2013. Bijna twee op de drie daarvan zijn van Starlink, het internetnetwerk van SpaceX.

Hoe drukker het wordt, hoe groter de kans op botsingen. ESA waarschuwt voor een kettingreactie: elke botsing levert brokstukken op, die weer nieuwe botsingen veroorzaken, tot bepaalde banen onbruikbaar worden. Dat heet het Kesslersyndroom. 

In de modellen van ESA wordt dat effect veel eerder zichtbaar dan vorig jaar, hoewel de sector meer moeite doet om puin te beperken. Plannen voor datacenters in de ruimte, die honderdduizenden satellieten kunnen tellen, zitten nog niet in die berekeningen.

Wie merkt dit?

De drukte verschilt per hoogte. Onder 600 kilometer vliegen vooral satellieten die kunnen bijsturen en elkaar zo uit de weg gaan. Tussen 600 en 1.100 kilometer is het gevaarlijker, omdat daar nog veel puin hangt van tientallen jaren ruimtevaart.

Uitwijken is inmiddels de norm. Starlink voerde van december 2025 tot mei 2026 bijna 35.000 ontwijkmanoeuvres per maand uit, gemiddeld één elke 75 seconden. Dat blijkt uit meldingen aan de Amerikaanse telecomtoezichthouder FCC. Niet elk manoeuvre wijst op een bijna-botsing. SpaceX stuurt al bij vanaf een botsingskans van 3 op 10 miljoen. Dat is veel voorzichtiger dan de NASA-norm van 1 op 10.000. Toch kost al dat uitwijken brandstof, personeel en geld.

Voor het eerst berekent ESA ook hoe groot de kans is dat brokstukken die de terugkeer in de dampkring overleven iemand op aarde raken. Die kans is klein, maar neemt toe door het drukkere verkeer.

ESA wil dat er actief puin uit de ruimte wordt gehaald, omdat het aantal objecten anders blijft toenemen. De organisatie pleit ook voor meer openheid over geplande constellaties en voor verkeersregels in de ruimte. Satellieten die gecontroleerd terugkeren of volledig opbranden in de dampkring, maken de kans op slachtoffers op de grond kleiner.