© Anthropic

© Anthropic

Je cellen zitten vol piepkleine tonnetjes en niemand weet waarom: nu zoekt AI mee

Praat mee!
Redacteur
Andrei schrijft over AI, energie, ruimte en tech, en wacht rustig op de technologische singulariteit.

Vrijwel al je lichaamscellen bevatten piepkleine, holle tonnetjes van eiwit. Wetenschappers weten al 40 jaar niet precies waarvoor ze dienen. Onderzoekers van AI-bedrijf Anthropic hebben met hun AI-model Claude nu de driedimensionale structuur bepaald van zo'n tonnetje.

De deeltjes heten ‘vaults’, naar de gewelven van een kathedraal waaraan hun ribbelige vorm de ontdekkers in 1986 deed denken. Een menselijke cel bevat naar schatting zo'n 10.000 vaults. Mogelijke functies zijn het transport van stoffen tussen verschillende delen van de cel en bescherming tegen gifstoffen, maar geen daarvan is overtuigend bewezen. Gist, fruitvliegjes en wormen, veelgebruikte proefdieren en modelorganismen in genetisch onderzoek, hebben opvallend genoeg geen vaults.

Daarom zocht Anthropic naar verwante eiwitten bij eenvoudigere, eencellige organismen. Claude doorzocht daarvoor een database met ongeveer 15 miljard voorspelde eiwitten en vond verre verwanten bij bacteriën en andere eencelligen. Een eiwit uit een bacterievirus, dat de onderzoekers L05 noemen, bleek in bacteriën van de soort E. coli in het lab vanzelf uit te groeien tot een gesloten tonnetje.

Duizenden foto’s

Om de vorm te achterhalen, vroren de onderzoekers de deeltjes razendsnel in en maakten ze beelden met een elektronenmicroscoop. Door beelden van heel veel afzonderlijke deeltjes te combineren, konden ze de driedimensionale structuur reconstrueren. Deze techniek heet cryo-elektronenmicroscopie, of cryo-EM.

Het tonnetje is ongeveer 54 nanometer lang en 45 nanometer breed. Een nanometer is een miljardste meter. Het bestaat uit 96 kopieën van hetzelfde eiwit. Bij menselijke vaults zijn dat er 78. De binnenruimte is ongeveer 25 procent groter dan die van de menselijke variant.

Claude ontwierp ook de bijbehorende DNA-constructen en verwerkte de microscoopbeelden. Het eerste driedimensionale model was er na 34 uur, terwijl zo'n analyse normaal gesproken weken kan duren. Volgens de auteurs schreef Claude alle benodigde code, terwijl mensen de analyses aanstuurden.

Raadsel blijft

In elk van de 96 eiwitkopieën zit een holte met een klein molecuul. Mogelijk gaat het om co-enzym A, een molecuul dat cellen gebruiken om moleculen over te dragen en dat enzymen helpt bij allerlei chemische reacties. De onderzoekers hebben de identiteit ervan nog niet bevestigd. Als het inderdaad om co-enzym A gaat, kan dat een aanwijzing opleveren over de functie van de vaults.

De onderzoekers maakten ook een groter tonnetje door extra bouwstenen aan het eiwit toe te voegen. Dat kan ooit nuttig zijn voor de ontwikkeling van capsules die enzymen vervoeren. Enzymen zijn eiwitten die chemische reacties versnellen. Door ze in zo'n capsule te verpakken, zouden onderzoekers ze mogelijk op een gecontroleerde manier kunnen afleveren.

Vault-ontdekker Leonard Rome, die Anthropic als betaald adviseur inhuurde, noemt het achterhalen van de functie nog altijd “enorm lastig”. Anthropic heeft de tonnetjes bovendien alleen in het laboratorium gemaakt met E. coli-bacteriën. De onderzoekers weten dus nog niet of de eiwitten ook in de bacteriën en virussen voorkomen waaruit ze van nature afkomstig zijn. Alle auteurs werken bij Anthropic en het bedrijf heeft een voorlopig patent aangevraagd.