Twee kinderen geconcentreerd aan het werk op een tablet. Beeld © ANP
Twee kinderen geconcentreerd aan het werk op een tablet. Beeld © ANP
RTL Nieuws

Kinderapps staan vol advertenties: 'Schadelijk voor hun ontwikkeling'

3 november 2018 19:46

Apps voor kinderen staan vol advertenties en een deel daarvan is ontwrichtend en manipulatief. Sommige reclames zijn niet van het spel te onderscheiden of worden aangeprezen door kindericonen als Barbie of Hello Kitty.

Dat schrijven Amerikaanse onderzoekers in het wetenschappelijke tijdschrift Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics, nadat ze 135 kinderapps uit de Google Play Store hadden bestudeerd. Uit de studie blijkt dat van de gratis apps voor kinderen onder de 5 jaar 100 procent reclame bevat. Bij de betaalde apps is dit 88 procent.

Negatieve effecten

Peter Nikken, deskundige op het gebied van jeugd, media en mediaopvoeding, vindt dit zorgwekkend. "Dat veel apps reclames bevatten, was bekend. Maar dat het om zulke hoge aantallen gaat, is nieuw. Die reclames kunnen negatieve effecten hebben. Zeker in educatieve apps. Als kinderen geconcentreerd iets proberen te leren, verstoren de advertenties het leerproces."

Daarnaast worden kinderen door de reclames verleid of misleid, stelt Nikken. "Het verschil met reclames op tv is dat ze in een app tussendoor komen. Op televisie komen ze na een programma. In een app verschijnen ze ineens beeldvullend. Je kunt er niet aan ontsnappen."

Kinderen zien soms gewelddadige advertenties

Als ouder heb je geen grip op welke reclame je kind ziet.

Onder de 8 jaar

Volgens Nikken hebben kinderen onder de 8 jaar veel moeite met reclames, omdat ze de advertenties niet als zodanig herkennen. "Oudere kinderen herkennen reclames wel, maar zijn desondanks toch ook nog makkelijk te verleiden. Ze willen bepaalde producten bijvoorbeeld hebben, omdat ze denken dat ze er gelukkiger van worden."

Nikken denkt dat reclames op apps mogelijk nog meer effect hebben dan advertenties die op televisie in blokken worden aangeboden. "Ze zien de reclames op het moment dat ze heel geconcentreerd zijn. Daardoor kijken ze ook op een andere manier naar die advertenties. Ze denken bijvoorbeeld dat het erbij hoort en verwerken het op een andere manier."

Zelfmoordpreventie

RTL Nieuws probeerde ook een aantal apps uit en zag dat sommige spelletjes ook advertenties bevatten die gericht zijn op volwassenen, waaronder een zelfmoordpreventielijn.

"Lang niet alle reclames die in apps voorkomen, zijn gericht op kinderen", zegt ook Nikken. "Zeker niet als een smartphone of tablet ook door ouders wordt gebruikt. Door middel van algoritmen wordt er gekeken naar wie er op zo'n tablet zit en daar worden advertenties op afgestemd."

Wat kun je als ouder doen?

"Het is heel belangrijk dat je als ouder in de buurt bent, als je kinderen media gebruiken", zegt Nikken. "Je moet zicht houden of een spel samen met ze spelen. En als er een reclame voorbijkomt, is het belangrijk te letten op hoe je kind hierop reageert en er uitleg bij te geven."

Ook zijn volgens Nikken betaalde apps vaak beter dan gratis spelletjes, omdat die eerste doorgaans minder reclame bevatten. En zijn er sites die vertellen welke apps wel en niet geschikt zijn voor kinderen, zoals Mediawijsheid, Media Smarties en Kennisnet.

Als er opmerkelijke reclames voorbijkomen, kunnen ouders dit melden bij de Reclame Code Commissie of het Commissariaat van de Media. Nikken: "Als veel ouders dit aan de kaak stellen, moeten ze er op een gegeven moment wel naar luisteren."

 

Reclame Code Commissie

Volgens Nikken moet de Reclame Code Commissie toezien op de advertenties, maar het lastige is dat het vaak om internationale producten gaat. Daarbij is het juridisch gezien complex wie de rechten heeft om ze te verbieden."

Fiona Vening van de Commissie zei in het programma Radar dat het voor kinderen duidelijk herkenbaar moet zijn of het om reclame gaat of niet. Ook mogen de uitlatingen geen morele of fysieke schade toebrengen.

Rechtszaak

In 2015 was er een zaak over reclames in de kinderspelletjes Ruzzle en ScoreHero. Daarin werd door middel van animaties van bloedige schietpartijen reclame gemaakt voor het spel The Walking Dead.

"In die zaak heeft de voorzitter geoordeeld dat het extreem gewelddadige karakter van het reclamefilmpje echt evident niet geschikt was voor minderjarig publiek dat ermee werd bereikt", aldus Vening tegen Radar. De ontwikkelaar heeft naar aanleiding van die uitspraak maatregelen getroffen om te voorkomen dat dit weer zou gebeuren.

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Steeds meer jonge kinderen op smartphone: 'Ze leren maar weinig van een scherm'