Edwin en Liesbeth ter Velde voor hun Solar Voyager. Beeld © Clean2Antarctica
Edwin en Liesbeth ter Velde voor hun Solar Voyager. Beeld © Clean2Antarctica
Nieuws

Over de Zuidpool in een zonnewagen van afvalplastic

19 november 2018 06:20

Een avontuur, een testrit, een statement, een wetenschappelijk experiment. Hoe omschrijf je een expeditie van 2400 kilometer over het ijs van Antarctica in een voertuig gemaakt van afvalplastic, dat niets uitstoot en rijdt op zonne-energie? Het wordt sowieso een roadtrip om nooit te vergeten.

Vandaag vertrekken Edwin en Liesbeth ter Velde naar de Zuidpool voor hun expeditie Clean2Antarctica. Op 10 of 11 december hopen ze op de geografische zuidpool aan te komen, na een rit van 1200 kilometer door de koude ijswoestijn. Doel: mensen inspireren hun gedrag aan te passen voor een schonere wereld.

Het idee ontstond drie jaar geleden, vertelt Liesbeth ter Velde. "We waren aan het koken en je kent het wel: als je klaar bent heb je een enorme berg verpakkingen die je weggooit. We keken elkaar aan en dachten: waar zijn we in godsnaam mee bezig."

Edwin en Liesbeth ter Velde.

Het kon niet, maar het kan wel

Dat moest anders, vonden ze. Vanaf dat moment namen ze zelf een bakje mee naar de slager, zagen ze plastic niet meer als afval. Het stel wilde 'zero waste at home' worden. "Toen dacht Edwin: ik wil iets maken van al dat afvalplastic. Een voertuig", vertelt Liesbeth.

"Hij zocht contact met de industrie en kreeg vaak te horen: het kan niet", zegt Liesbeth. "Maar dan heb je aan Edwin de verkeerde. Hij stelt net als kinderen continu de 'waarom dan niet'-vraag." En die konden veel bedrijven niet goed beantwoorden, dus Liesbeth en Edwin gingen door. Net zolang tot het wel kon. 

Langzaam maar zeker waren er bedrijven die een bijdrage wilde leveren. Soms met geld, soms met kennis en soms met materiaal. "We kregen dertig 3D-printers in bruikleen om de wagen te bouwen, bedrijven waren bereid om printdraad te leveren. Het kon niet, maar we staan nu toch op het punt om te vertrekken."

De Solar Voyager bij een testrit in IJsland.

Inspireren en aanzetten tot gedragsverandering

Maar waarom dan? Waarom is het nodig om 2400 kilometer over de Zuidpool te rijden? "We hadden het ook op de Zuidas kunnen doen, maar dan maak je geen statement. Het gaat ons niet om onze persoonlijke eer en glorie, maar we willen mensen inspireren en tot actie aanzetten", zegt Ter Velde.

"We moeten iets doen, want zo doorgaan kan niet", vervolgt ze. "Het is raar dat iets in een keer afval is. Zojuist zaten je champignons er nog in, waarom zou je het daarna weggooien? Het project gaat om het omarmen van ongemak en extra moeite doen, terwijl je wel het juiste doet. Tuurlijk is het ongemakkelijk om geen plastic meer te gebruiken. Maar je krijgt er wel veel plezier van", stelt Ter Velde.

Meerdere doelen

Ze benadrukt nog dat het stel met de Solar Voyager - zo heet het van plastic gemaakte voertuig dat rijdt op zonne-energie - niet zomaar een rondje gaat rijden over Antarctica. "Een cameraploeg volgt ons in auto's van Arctic Trucks, ene bedrijf dat hier al honderdduizenden kilometers heeft gereden. Zij zien ook dat wij geen brandstof gebruiken, terwijl zo'n bedrijf honderdduizenden euro's verstookt." 

Naast een milieustatement, hoopt het stel ook te helpen bij experimenteren met nieuwe vervoersmethodes. "Een vat diesel kost 40 dollar in Chili, als het eenmaal op de Zuidpool is kost het 4000 dollar. Organisaties die hier actief zijn kunnen ook profiteren van wat wij leren tijdens deze expeditie."

"Je kan op Antarctica bij -40 niet even in een skihut opwarmen."

Naast de logistieke en de materiële voorbereiding wordt het voor het echtpaar zelf ook nog een uitdagende tocht: op de Zuidpool kan het makkelijk -30 of -40 worden. "Ja, je kan niet effe in de skihut opwarmen", zegt Liesbeth lachend. "We denken dat de auto goed genoeg geïsoleerd is, maar dat weten we nog niet zeker." 

'Uren doorgebracht in vriescel' 

De hoop is dat het warm wordt als de zon op de ramen schijnt en dat de zwarte buitenkant van de wagen zorgt voor opwarming. "Maar het kan ook zijn dat het binnen net zo koud is als buiten. We zijn uitgegaan van het slechtste scenario en hebben daar onze kleding op gebaseerd." Ook de experts vinden het lastig inschatten, dit type voertuig heeft immers nooit op Antarctica gereden. 

Het stel neemt dus kleding mee die geschikt is voor -30 of -40 graden. "Daarnaast hebben we uren in vriescellen doorgebracht ter voorbereiding en zijn we begeleid door koude-experts van de Vrije Universiteit. Als iemand het snel koud heeft, ben ik het wel. Maar in de vriescel ging het goed", zegt Ter Velde. "En ja, als het echt te hard waait, dan moeten we in het voertuig blijven. Maar als het landschap vervelend is zullen we ook lopend vooruit moeten op de juiste weg te bepalen." 

De Solar Voyager bij een testrit in IJsland.

'Kijk wat voor puinzooi we ervan maken'

Ze heeft zin in het avontuur. "Op zes continenten zijn mensen de baas. Nou, kijk om je heen wat voor puinzooi we er van maken. Daar wordt een mens niet vrolijk van", concludeert ze. "Antarctica is zero-waste, dus we nemen ook alle rommel weer mee terug na de expeditie. Ook als we geëvacueerd moeten worden, daar verzeker je je zelfs voor." 

Voor het project heeft Edwin zijn eigen bedrijf, dat zich richtte op verandermanagement, 'on hold' gezet. Liesbeth heeft in juni haar functie bij een ziekenhuisapotheek opgezegd. "We worden wel gesponsord, maar er is een fors begrotingsgat. We investeren ook ons spaargeld in dit project."

Zoektocht naar donaties

De mensen die met Edwin en Liesbeth het team vormen werken voor een onkostenvergoeding. "We hebben in totaal ongeveer 1,3 miljoen euro aan kennis, producten en materiaal opgehaald", zegt Liesbeth. Dat is niet genoeg om de totale kosten te dekken, dus het team is continu op zoek naar donaties. "Het zou leuk zijn als dat begrotingsgat gedicht kan worden.

Als alles volgens de planning verloopt is het echtpaar 10 januari weer terug op Schiphol. Bang voor een zwart gat zijn ze niet. “Nee hoor”, zegt Liesbeth lachend. “Er staat al weer iets anders op de planning, dat heeft ook met consumentenafval te maken.”