Wiebe van den Ende Beeld © Eigen beeld
Wiebe van den Ende Beeld © Eigen beeld
Nieuws

Nederlandse filmmaker gaat voor VR: 'Gaaf, maar levert weinig op'

12 februari 2019 06:15

Nederlander Wiebe van den Ende ziet zijn eerste korte VR-film volgende maand in première gaan op het SXSW-festival in Austin, Texas. "Het is heel gaaf om te maken”, vertelt hij, maar rijk wordt hij er niet van. Gelukkig had hij hulp van een Franse raketgeleerde.

Voor de 39-jarige Van den Ende is de film Incitement een behoorlijke breuk met wat hij eerder heeft gedaan. Hij begon ooit als editor op de promoafdeling van MTV, heeft een hoop videoclips geregisseerd door de jaren heen en verdient zijn geld vooral met commercials en bedrijfsfilms.

Andere koek

Sinds 2011 maakt hij ook korte films, vertelt hij vanuit de auto richting zijn vakantieadres. Terwijl hij zijn vriendin achter het stuur de verkeerde richtingaanwijzingen lijkt te geven, spreekt RTL Z hem over zijn vak en vooral zijn nieuwste film, in virtual reality.

Dat is wel even andere koek dan een normale, platte film, blijkt al snel. "Het grootste verschil is dat je als kijker ergens aanwezig bent", zegt de filmmaker. Maar dat betekent ook dat zo'n film heel anders gemaakt moet worden. Want de kijker, is vrij om alle kanten op te kijken, en kan dus zomaar wat missen.

Zelf ontdekken

"Waar je in een gewone film kan focussen met een kader, heb je dat hier niet. Je bepaalt heel veel met waar je de camera neerzet, maar ik kan niet zo snel de camera verplaatsen als bij een gewone film. Dan wordt de kijker getikt. Je hebt dus veel minder controle over wat de kijker meekrijgt."

En dus moest Van den Ende, die zowel het script schreef als de regie voerde, andere trucs verzinnen om de kijker te laten zien wat hij wil dat de kijker ziet. "Dat is het leukste van het vak: iets verzinnen om te manipuleren wat de kijker binnenkrijgt, maar wel zo dat hij het idee heeft dat hij het zelf heeft ontdekt."

Anders acteren en anders filmen

Dat zorgt voor tal van uitdagingen, niet alleen technisch. Ook het script moet anders worden geschreven, legt Van den Ende uit. Kijkers moeten langer kunnen wennen aan ruimte, bijvoorbeeld, en er moet zelfs anders geacteerd worden.

"Bij een gewone film moet het kleiner dan realistisch: het samentrekken van een iris kan een verhaal op zich zijn." Dat werkt in VR natuurlijk niet. "Als je op straat een ruzie ziet ontstaan, dan zie je die iris niet samentrekken."

Heel erg duur

Toch zijn dat allemaal uitdagingen die een liefhebber van het vak als Van den Ende juist aantrekken. Het grote probleem met vr-films vooral dat het zo vreselijk duur is. Dat komt voor een groot deel doordat er een gigantische hoeveelheid data bij komt kijken.

Een 360-graden-camera met negen lenzen die allemaal in 6 tot 9K opnemen, dat levert een enorme berg aan data op. Het bewerken daarvan vergt een enorme hoeveelheid rekenkracht en dat kost dus veel geld.

Voor Incitement kreeg Van den Ende 10.000 euro steun van het filmfonds, daar betaalde hij de postproductie van. Maar de betrokken bedrijven deden het daarvoor haast als vriendendienst, geeft de filmaker toe. "Als iedereen normaal betaald zou zijn, kost het 150.000 euro", bij een gewone film van 10 minuten zou dat zo'n 40.000 euro zijn, schat hij.

Kost alleen maar geld

De hulp kwam dan ook van alle kanten. De acteurs Chiara Wilde en Durassie Kiangangu werkten voor niets mee en ook de producent vond het project belangrijker dan het geld. "Julie Perion is vier dagen per week rocket scientist bij ESA, en daarnaast helpt ze met dit", klinkt het met enige trots.

En dus wordt Van den Ende er niet rijk van. "Nee, het kost alleen maar heel veel geld", geeft de filmmaker zonder schaamte toe. "Ik verdien mijn geld met commercials en corporate video's, dat dient de kunst."

Durassie Kiangangu (l) en Chiara Wilde in een still uit de film.

Kosten houden groei tegen

Dat het maken van VR-films zo duur is, maakt het lastig voor het genre om groter te worden. "Het houdt enorm tegen. Er is een schreeuw om content, maar het is gewoon heel erg duur." Dat zorgt voor een lastig parket. Want de markt is door de hoge kosten nog maar klein, maar door de kleine markt blijven de kosten ook hoog.

Die kosten zullen de komende jaren wel omlaag gaan, maar Van den Ende denkt niet dat we binnenkort films standaard in VR bekijken. Hij vermoedt eerder dat bioscopen straks speciale zaaltjes hebben, waar bijvoorbeeld 20 brillen liggen. Voorlopig zal het toch nog een niche blijven.

Alleen nog maar films

Zijn plannen voor de toekomst zijn dan ook zeker niet om alleen nog maar VR-films te maken. Vanaf nu denkt Van den Ende vooral aan zijn eerste echte speelfilm. "Het wordt een internationale coproductie. We staan nog helemaal aan het begin, maar over een paar jaar wil ik wel alleen nog maar internationale films maken en daar mijn geld mee verdienen. Deze stappen moet je maken om er te komen."