's Avonds nog even je werkmail checken, voor het slapen gaan? Beeld © Getty
's Avonds nog even je werkmail checken, voor het slapen gaan? Beeld © Getty
Nieuws

Verplicht onbereikbaar zijn? Dat kan ook stress opleveren

23 oktober 2019 06:15

Een continue stroom aan werkgerelateerde berichtjes buiten werktijd bezorgt veel mensen stress. Verbieden dan maar, dat mailen na werktijd? Brits onderzoek werpt nieuw licht op de kwestie: ook verplicht onbereikbaar zijn kan stress opleveren.

Na het einde van je werkdag moet het afgelopen zijn: geen mailtjes, geen appjes, geen contact meer met je collega's of baas. Morgen weer een dag. De overtuiging dat continu bereikbaar zijn stress oplevert, nestelt zich in Nederland en de rest van Europa.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Ruim twee miljoen werknemers hebben last van informatie-overload

Dat blijkt bijvoorbeeld uit de nieuwe cao in de gehandicaptenzorg, die vorige maand werd gesloten. Daarin werd voor het eerst het recht op onbereikbaarheid opgenomen. Tijdens vrije uren mogen mail, appjes en telefoontjes – hoe dringend ook – onbeantwoord blijven. Hetzelfde geldt voor de nieuwe jeugdzorg-cao.

In de Tweede Kamer werken de linkse partijen aan een voorstel waarin dit voor alle werkenden bij wet geregeld wordt.

Verplicht 'uit staan' ook stressvol

Brits onderzoek schijnt nieuw licht op de kwestie. Zeker, constant 'aan staan' zorgt voor hogere werkdruk en kan leiden tot stress- en burn-outklachten. Maar niet voor iedereen. Sterker nog, verplicht 'uit staan' kan ook voor stress zorgen. 

Wetenschappers van de Universiteit van Sussex concluderen dat er meer maatwerk nodig is in de strijd tegen werkstress, ondanks alle goede bedoelingen van bedrijven en beleidsmakers.

Mensen zijn nu eenmaal niet allemaal hetzelfde. Waar de een mailtjes na werktijd ziet als een inbreuk op zijn of haar privéleven, is het voor een ander een manier om ambitie te tonen, of om efficiënter te werken.  

"Om werknemers het gevoel te geven dat ze adequaat met hun werkdruk kunnen omgaan moeten zij zelf kunnen bepalen hoe zij met hun e-mail omgaan, op een manier die past bij hun persoonlijkheid en ambitie", zegt hoofdonderzoeker Emma Russel tegen de BBC.

Om werknemers het gevoel te geven dat ze adequaat met hun werkdruk kunnen omgaan moeten zij zelf kunnen bepalen hoe zij met hun e-mail omgaan, op een manier die past bij hun persoonlijkheid en ambitie

Een voorbeeld van een bedrijf dat werkstress probeert tegen te gaan door onbereikbaarheid te garanderen voor zijn werknemers, is het Duitse Volkswagen. Daar worden e-mails die na kantooruren binnenkomen tegengehouden en pas de volgende ochtend bezorgd. 

Maar juist bij werknemers die gevoelig zijn voor stress kan het tegenhouden van e-mails een gevoel van controleverlies geven, blijkt uit het Britse onderzoek. Dat leidt dan juist tot meer problemen.

Werkgeversorganisaties reageerden eerder al kritisch op de plannen voor een Nederlandse wet die het recht op onbereikbaarheid regelt. "Alleen een wettelijk recht op onbereikbaarheid is een te enge benadering van een veel breder probleem en lost dat probleem dus ook niet op", zei VNO-NCW eerder

Je eigen werktijd (deels) kunnen indelen werkt wel stressverminderend, blijkt uit andere onderzoeken. "Werknemers die meer vrijheid, steun en ruimte voor ontwikkeling ervaren, hebben meer plezier in hun werk en vallen minder snel uit", concludeerde de branchevereniging van loopbaandeskundigen OVAL vorig jaar tijdens de week van de werkstress.

Bedrijven en overheden op de bres tegen stress

Naast Volkswagen zijn er meer bedrijven die regels over werkmail hebben opgelegd aan hun personeel. Supermarktketen Lidl doet iets vergelijkbaars, voor haar Belgische werknemers. Tussen 18.00 uur 's avonds en 07.00 uur 's morgens komen er geen mailtjes aan bij collega's. 

Autofabrikant Daimler biedt werknemers de optie om binnenkomende mailtjes automatisch te laten weggooien als ze op vakantie zijn. En in Frankrijk is het sinds 2017 in de wet opgenomen dat je het recht hebt om buiten werktijd onbereikbaar te zijn, zoals onder meer de PvdA in ons land beoogt.