De EU en het kabinet willen voorkomen dat geld wordt witgewassen met crypotovaluta zoals de bitcoin. Beeld © ANP
De EU en het kabinet willen voorkomen dat geld wordt witgewassen met crypotovaluta zoals de bitcoin. Beeld © ANP
Nieuws

Nederlandse cryptosector fel gekant tegen strenger toezicht

3 december 2019 17:37

Nederlandse cryptoaanbieders liggen in de clinch met het ministerie van Financiën over strengere toezichtregels. Door nieuwe wetgeving moeten zij zich vanaf volgend jaar verplicht registeren bij De Nederlandsche Bank (DNB). Bovendien moeten de aanbieders zelf betalen voor het toezicht.

Net als alle andere lidstaten van de Europese Unie moet Nederland vóór 10 januari 2020 voldoen aan de vijfde Europese anti-witwasrichtlijn (AMLD5). Hierin is bepaald dat wisselkantoren voor cryptovaluta's en aanbieders van 'wallets' worden aangemerkt als financiële instellingen.

Hoe EU-lidstaten de richtlijn implementeren, is aan de landen zelf. In Nederland gebeurt dit via een aanpassing van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). Dit betekent dat de cryptobedrijven onder permanent toezicht komen te staan van DNB, wat hoge kosten met zich meebrengt.

Anoniem karakter

De aanpassing van de Wwft is volgens het kabinet nodig omdat cryptocurrencies zoals de bitcoin gepaard gaan met 'een hoge mate van anonimiteit om transacties te verbergen'. "Het anonieme karakter van virtuele valuta maakt de kans groot dat zij worden gebruikt voor witwassen of terrorismefinanciering."

Schending van de Wwft kan duur uitpakken. Zo schikte ING vorig jaar voor 775 miljoen euro omdat de bank jarenlang te weinig deed om witwassen door klanten te voorkomen. Concurrent ABN Amro wordt op dit moment ook door justitie onderzocht. Alleen al bij ING lopen ruim 3000 mensen rond om witwassen tegen te gaan.

Braafste jongetje

De Nederlandse aanpak gaat de aanbieders van cryptovaluta echter veel te ver, stelt de Verenigde Bitcoinbedrijven Nederland (VBNL) in een reactie. Volgens de branchevereniging is Nederland het braafste jongetje van de klas door strengere nationale wetgeving in te voeren dan de Europese richtlijn voorschrijft.

Een van haar leden, bitcoin-wisselkantoor Bitonic, liet het Amsterdamse Hart Advocaten onderzoek doen naar de gevolgen van de richtlijn. Het kantoor, gespecialiseerd in financiële markten, komt tot de conclusie dat minister van Financiën Wopke Hoekstra 'een onjuiste voorstelling van zaken' geeft doordat hij stelt niet af te wijken van de richtlijn.

Hoge kosten

Eerder al floot de Raad van State minister Hoekstra terug. De hoogste bestuursrechter van Nederland oordeelde afgelopen zomer dat het voorgestelde verplichte vergunningenstelsel bij DNB niet door de beugel kon. Daarop werd de vergunningsplicht vervangen door een registratieplicht. Wel bleef De Nederlandsche Bank de aangewezen toezichthouder.

De aanbieders van cryptowisseldiensten zijn niet tegen verplicht toezicht, benadrukken ze, maar vrezen door de hoge kosten uit de markt te worden gedrukt door grote, internationale spelers. Volgens hen volstaat het Bureau Financieel Toezicht (BFT), een toezichthouder die onder meer notarissen en accountants controleert op naleving van de Wwft.

Financiële instellingen die onder controle van DNB vallen, zijn wettelijk verplicht om financiële criminaliteit te bestrijden. Niet alleen moeten zij onderzoek doen naar (potentiële) klanten, ook moeten ze verdachte situaties melden en overtredende klanten de deur wijzen. Voor die 'poortwachtersfunctie' zijn veel mensen en dus geld nodig.

Tweede Kamerdebat

Vanavond vergadert de Tweede Kamer over de implementatie van de vijfde anti-witwasrichtlijn. De verenigde cryptobedrijven roepen de parlementariërs op tegen de aanpassingen van de wet te stemmen. De kans dat Nederlandse politici hier gehoor aan zullen geven, lijkt echter niet heel groot.

VVD-Kamerlid Roald van der Linde begrijpt de zorgen van de cryptoaanbieders heel goed, maar volgens hem behoort het toezicht op de bitcoinaanbieders thuis bij DNB. "Een eigen toezichthouder kiezen behoort niet tot de mogelijkheden."

Het debat in de plenaire zaal is vanaf 19:00 uur live te volgen via de livestream van de Tweede Kamer.