Archieffoto. Beeld © ANP
Archieffoto. Beeld © ANP
Nieuws

Oud-bankovervaller Toine: 'Enkelband niet meer dan horloge om je enkel'

24 januari 2020 15:56

Met man en macht wordt gezocht naar de spoorloos verdwenen 'tattookiller' Cor Pijnen. De van moord verdachte Schiedammer ontsnapte dinsdagavond door zijn enkelband door te knippen. Hoe werkt zo'n enkelband eigenlijk, en hoe makkelijk is die te saboteren? We vroegen het aan Toine Bakermans, die zelf een enkelband droeg.

"Fysiek merk je er vrij weinig van", zegt Toine. Na een periode van meerdere gevangenisstraffen kreeg hij een enkelband. "Je voelt en ziet het amper. De band is eigenlijk niet meer dan een horloge om je enkel." De consequenties voelde hij wel. "Je leven wordt echt in een klein kader gezet. Alles wordt strak geregisseerd, je wereld is klein."  

De enkelband hielp Bakermans om op het rechte pad te blijven. "Dankzij de enkelband kon ik terugkeren in de maatschappij. Ik had een rijk verleden met gevangenisstraffen, telkens weer dezelfde fouten. De structuur en het ritme die de enkelband mij gaf, werkte heel goed."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Tattookiller' Cor P., tegen wie levenslang is geëist, is ontsnapt

Mensen met een gebiedsverbod, of mensen die voorwaardelijk vrij zijn gekomen na een celstraf zoals Toine, worden via de band op last van de rechter door de reclassering in de gaten gehouden.

Twee soorten

Er zijn twee soorten enkelbanden: de een maakt via radiogolven (RFID) verbinding met de meldkamer van de reclassering, en de ander via GPS. 

De meldkamer krijgt een seintje als iemand buiten een afgesproken gebied komt, of juist een verboden locatie betreedt. De opsporingsinstanties rukken uit wanneer de enkelbanddrager de telefoon niet opneemt als hij of zij zich niet aan de afspraak houdt.

Met de GPS-enkelband kan de drager 24 uur per dag worden gecontroleerd. Zo'n band wordt vooral gebruikt bij gebiedsverboden. 

De RFID-enkelband wordt gebruikt om te controleren of drager zich op tijd op de afgesproken plaats bevindt. Een vorm van huisarrest dus. Bakermans had deze variant voor vier maanden om zijn enkel. "In mijn huis werd een ontvangerskastje geplaatst. Als ik binnen bepaalde afstand van dat kastje was, wist de controlekamer dat ik thuis was. Als ik niet op de afgesproken momenten thuis was, had ik wat uit te leggen." 

'Kwetsbaar'

De enkelband is geen wondermiddel, vindt Bakermans. "Als je niet van plan bent op een goede manier terug te keren in de maatschappij, dan heeft een enkelband geen zin. Het is heel kwetsbaar. Als je echt wil, kan je hem doorknippen."

Dat moet ook kunnen, want de band moet in bijvoorbeeld medische noodsituaties snel verwijderd kunnen worden. Het materiaal van de enkelband bestaat uit rubber of uit glasvezel. De reclassering kijkt naar de mogelijkheid om staaldraad in de banden te gebruiken.

Enkelbanden in cijfers

In 2018:

  • droegen ongeveer 4000 verschillende mensen een enkelband.
  • waren er gemiddeld 700 enkelbanddragers per dag.
  • was de draagtijd gemiddeld 80 dagen.
  • bleef de band in 97,5 procent van de gevallen om de enkel.
  • knipten 101 personen de enkelband door. Twee personen deden dit zelfs twee keer.
  • bleven 4 van hen uit handen van justitie.

In 2017 was dat: 

  • ongeveer 3.500 mensen met een enkelband.
  • 67 gevallen waarbij de band werd doorgeknipt.

(Bron: DJI)

'Tattookiller' Cor Pijnen (36) verwijderde zijn enkelband. Hem hangt een levenslange celstraf boven het hoofd voor het martelen en doden van Onno Kuut in 2009. Dat zou hij met drie andere verdachten hebben gedaan. Vanwege een gebrek aan bewijs, en vijf nieuwe getuigen, is er nog altijd geen uitspraak gedaan in deze zaak. 

Eerdere straf

Voor een eerder misdrijf, de poging tot liquidatie van Marlon D., had Pijnen al een celstraf gekregen. Omdat hij het grootste deel daarvan inmiddels had uitgezeten, was de Schiedammer voorwaardelijk vrijgelaten met een enkelband. Die knipte hij deze week dus door, waarna Pijnen tot op heden spoorloos is verdwenen.

Cor Pijnen is niet de enige

In 2017 nam ook Cetin G. de benen nadat hij zichzelf verloste van zijn enkelband. Hij is nog altijd spoorloos.

Bakermans kan de beslissing van de rechter volgen, maar snapt niet dat de 'tattookiller' zijn enkelband verwijderde. "Twee derde van zijn straf zat erop, en waarschijnlijk vanwege goed gedrag binnen de gevangenismuren kreeg hij vervroegde invrijheidstelling. Met de enkelband mocht hij de zitting van die andere zaak afwachten. Levenslang is natuurlijk geen kattenpis, maar ik betwijfel of hij hier goed aan doet."

Verkeerd besluit?

Het OM vindt het 'makkelijk praten' om nu te zeggen dat die beoordeling verkeerd was. "Ten tijde van de beoordeling was er onvoldoende grond om P. in hechtenis te houden", reageert een woordvoerder. "Dus werd gekozen voor voorwaardelijke vrijlating met een enkelband. Met de kennis van nu is het makkelijk om te stellen dat het een verkeerd besluit was."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Politie verspreidt opsporingsbericht voor spoorloze 'tattookiller' Cor P.