'Hallucineren' is woord van het jaar: zo beïnvloedt tech onze taal

Woordenboek Van Dale heeft het woord 'hallucineren' uitgeroepen tot Woord van het Jaar in Nederland en België. Dankzij de snelle opkomst van AI heeft het woord er een nieuwe betekenis bij gekregen. En zo heeft technologie wel vaker een flinke invloed op onze taal, en andersom.

Van Dale omschrijft de nieuwe definitie van 'hallucineren' als volgt:

hallucineren (gezegd van ge­ne­ra­tie­ve taal­mo­del­len): in­for­ma­tie ver­strek­ken die niet op (be­trouw­ba­re) da­ta ge­ba­seerd is en die daar­om on­nauw­keu­rig of vol­strekt on­juist is

"Hallucineren is geen nieuw woord, maar kreeg er recentelijk deze betekenis bij", aldus Van Dale. "Die betekenis werd bovendien in 2025 gangbaar dankzij de brede inburgering van AI-toepassingen, zoals ChatGPT en Gemini, die gebruikmaken van generatieve taalmodellen. We kozen voor dit woord omdat het een belangrijke ontwikkeling in de samenleving én in de taal weerspiegelt. Immers, AI-toepassingen gebruiken ook zelf taal om gebruikersvragen te beantwoorden, ‘zeggen’ soms dingen die onjuist zijn en beïnvloeden zo onze woordenschat.

Amerikanen kiezen ook AI-term

Het kiezen van het woord van het jaar is een traditie onder makers van woordenboeken. Bij Amerikaanse Merriam-Webster was dit jaar voor 'slop' het winnende woord: digitale inhoud van lage kwaliteit die meestal in grote hoeveelheden wordt geproduceerd door middel van kunstmatige intelligentie. "Al die dingen gedumpt op onze schermen, vastgelegd in slechts vier letters: de Engelse taal doet het weer", aldus het woordenboek. 

Bij de Britten van het Oxford Dictionary won geen AI-term, maar wel een tech-woord, 'rage bait': online inhoud die opzettelijk is ontworpen om woede of verontwaardiging op te wekken door frustrerend, provocerend of beledigend te zijn, meestal gepost om het verkeer naar of de betrokkenheid bij een bepaalde webpagina of sociale media-account te vergroten.

Tech heeft al lang invloed op onze taal

Hoewel we als samenleving nu meer technisch onderlegd zijn dan ooit, heeft technologie al verrassend lang invloed op onze taal.