IKEA snapt wat Silicon Valley vergeet: AI zorgt niet per se voor massa-ontslagen

We horen telkens dat AI onze banen gaat overnemen. Bij Meta lijkt het bijna zo ver: ontslaggolf aanstaande, medewerkers moeten verplicht hun AI-opvolger trainen. IKEA laat zien hoe het ook kan: door AI vervangen helpdeskpersoneel kreeg juist leuker werk.

Bij Meta weten bijna 8.000 mensen niet of ze volgende week woensdag nog een baan hebben. En wie er wél blijft, wordt inmiddels op de voet gevolgd door software die elke klik en toetsaanslag registreert – niet om fraude op te sporen, maar om AI te trainen die hun werk uiteindelijk overneemt. Wired sprak met meer dan een dozijn huidige en voormalige medewerkers. De conclusie: "Iedereen is ongelukkig".

Intussen sneed IKEA de saaie helft van het werk van 8.500 callcentermedewerkers weg, en draait die divisie nu 1,3 miljard euro omzet per jaar. Hoe dat kan? Door de medewerkers juist serieus te nemen.

Meta's strategie: mensen als trainingsdata

Wired beschrijft hoe Meta-personeel sinds kort verplicht software moet draaien op hun computers. Het programma, intern bekend als Model Capability Initiative (MCI), legt vast wat medewerkers typen en aanklikken – met als doel die data te gebruiken om AI-modellen taken te leren uitvoeren zoals een mens dat zou doen. Uitschakelen is geen optie.

De ironie is bijna niet te bevatten: medewerkers worden ingezet als gedwongen trainers voor de systemen die hen moeten vervangen. Toen medewerkers intern protesteerden, reageerde CTO Andrew Bosworth "klein en neerbuigend," aldus twee bronnen van Wired.

Ondertussen kondigde CEO Mark Zuckerberg aan dat projecten die vroeger maanden kostten en tientallen medewerkers vergden, nu door één of twee mensen in een week worden afgerond. Hij zei het alsof het goed nieuws was. Wat ook zo is, zolang je aandelen in Meta hebt, in de directie zit en sowieso niet snapt dat er mensen moeten werken bij een bedrijf dat in de kern draait om het verbinden van mensen.

De recordwinst in het moreel

De financiële context maakt het extra wrang. Meta boekte in het eerste kwartaal van 2026 bijna 27 miljard dollar winst, en Zuckerberg verhoogde zijn investering in datacenters al naar een bedrag tussen de 125 en 145 miljard dollar dit jaar. Tegelijkertijd daalde het gemiddelde totale salaris bij het bedrijf van 417.400 dollar in 2024 naar 388.200 dollar vorig jaar – terwijl de top-AI-onderzoekers contracten van 100 miljoen dollar per jaar tekenden.

Het resultaat is een bedrijf waar, zoals een medewerker van Instagram het verwoordt: "Iedereen zit te wachten op zijn eigen ontslag – doe het nu, godverdomme". Wie een goed salaris heeft en het zich kan permitteren, hoopt op zijn ontslagvergoeding: zestien weken loon plus achttien maanden doorbetaalde zorgverzekering. Dat klinkt overigens karig voor ons Nederlanders, maar in de VS is dat heel wat.

De volgende verdieping is exclusief voor Bright++ abonnees:

Wat IKEA anders deed

IKEA zit vreemd in elkaar: op papier is het Zweedse bedrijf Nederlands, met een hoofdkantoor in Delft. De grootste IKEA-franchisehouder ter wereld is de Ingka Group, vernoemd naar Ingvar Kamprad, oprichter van IKEA. Soort van IKEA dat IKEA betaalt, maar er zijn ook nog andere franchisenemers en het is natuurlijk vooral een manier om minder belasting te betalen. Hoe dan ook: