Frankrijk schopt omstreden softwarebedrijf Palantir eruit – en heeft gewoon gelijk

Frankrijk gaat een eigen alternatief ontwikkelen voor het steeds omstredenere Palantir. Heel verstandig: weer zo'n Amerikaans bedrijf dat te weinig mensen kennen, met een te grote invloed.

Frankrijk gooit het roer om als het gaat om AI voor de overheid. Premier Sébastien Lecornu maakte dinsdag bekend dat de Franse inlichtingendienst DGSI zijn contract met het Amerikaanse databedrijf Palantir beëindigt – ten gunste van het Franse techbedrijf ChapsVision. Tegelijk kondigt hij een investering van 655 miljoen euro aan in eigen AI-infrastructuur, inclusief een gedeelde chatbot voor alle overheidsdiensten en een gezondheids-AI voor de staatsverzekering Ameli.

"We kunnen óf worden meegesleurd in deze revolutie, óf we leiden haar," zei Lecornu in een video op X. En dan, met de nadruk: "We kunnen niet vertrouwen op tools die zijn ontwikkeld door buitenlandse mogendheden. Frankrijk moet zijn eigen tools hebben."

Palantir: spy-tech met een reputatieprobleem

Om te begrijpen waarom dit nieuws is, moet je even weten wie – en wat – Palantir is. Het bedrijf werd opgericht door miljardair Peter Thiel, met vroege financiering van de CIA via haar investeringsarm In-Q-Tel. Jarenlang waren de Amerikaanse militaire en inlichtingendiensten vrijwel de enige klanten.

Palantir verkoopt militaire AI-databeheertools aan overheden en bedrijven. Dat klinkt neutraal, maar de kritiek is er niet zomaar. Critici noemen het surveillancetechnologie die het recht op privacy ondermijnt, zeker zonder dat het toezicht fatsoenlijk geregeld is: een gevaarlijke combinatie die doet denken aan de Snowden-onthullingen. 

Palantir ligt ook onder vuur vanwege de inzet van zijn systemen in het Israëlisch-Palestijnse conflict, en vanwege de politieke connecties van Thiel – een prominente Trump-aanhanger die nauwe banden onderhoudt met het Witte Huis en zich afzet tegen de democratie. Thiel ziet liever dat de techbro's aan het roer staan.

De stap van de DGSI is dan ook een weerspiegeling van de groeiende terughoudendheid van Europese overheden ten aanzien van afhankelijkheid van Amerikaanse techplatforms, en van Palantir specifiek.

Nederland wil er ook van af

Frankrijk staat er niet alleen in. Twee weken geleden maakte staatssecretaris Derk Boswijk van het Nederlandse ministerie van Defensie in de Tweede Kamer bekend dat Nederland binnen twee jaar van Palantir af wil, meldde onder meer NU.nl. Aanleiding was berichtgeving van Follow the Money, waaruit bleek dat Palantir toegang heeft tot gevoelige informatie tijdens operaties.

D66-Kamerlid Michelle Jagtenberg noemde het een direct risico voor de nationale veiligheid, omdat buitenlandse overheden zo toegang kunnen hebben tot geheime informatie. Boswijk erkende de afhankelijkheid zorgelijk te vinden, maar zei ook dat direct stoppen geen optie is. Als alternatief kondigt Defensie aan als eerste overheidsorganisatie in Nederland over te stappen op een staatsgeheime cloud, te bouwen door KPN en Thales.

Op het gebied van specifieke militaire AI bestaan op dit moment geen Europese alternatieven van gelijkwaardig niveau, erkende Boswijk. De afbouw is dus een kwestie van de lange adem. Maar wie weet kan het Franse initiatief uiteindelijk EU-breed worden opgepakt.

De volgende verdieping is exclusief voor Bright++ abonnees:

Waarom dit zo verstandig is van Frankrijk

De beslissing van de DGSI is niet alleen symbolisch – het is strategisch, en wel om meerdere redenen.