Zijn zero-emissiezones voor ondernemers echt oneerlijk?

Daar is hij dan: de gevreesde envelop van de overheid op de mat. De brief die je vertelt dat je trouwe dieselbus, die al jaren probleemloos zijn kilometers wegtikt, binnenkort de binnenstad niet meer in mag. Op social media regent het reacties van gefrustreerde ondernemers. Ze voelen zich weggejaagd, onbegrepen en weggewuifd door dealers die zeggen: "Voor uw zware werk is een elektrische bus nog helemaal niet geschikt."

De conclusie in veel van die posts: ik word gedwongen mijn perfect werkende bus straks naar Polen te exporteren, waar hij nog dertig jaar rondrijdt. Wat schieten we daar in hemelsnaam mee op? Is dat nou echt oneerlijk, of zit er meer achter dit beleid?

De onzichtbare sluipmoordenaar

Het klopt dat de overheid hier ingrijpt in de keuzevrijheid van de ondernemer. Maar daar staat een collectief belang tegenover. We hebben in Nederland namelijk een onzichtbaar probleem dat enorme proporties aanneemt: luchtvervuiling.

Uit cijfers van onderzoeksinstituut TNO en het RIVM blijkt dat er in Nederland jaarlijks 11.000 mensen vroegtijdig overlijden door slechte luchtkwaliteit. Maar liefst 4 op de 5 keer is (ultra)fijnstof de boosdoener. Dit zijn piepkleine deeltjes die diep in je longblaasjes en zelfs in je bloedbaan doordringen. Ze veroorzaken astma, COPD, hart- en vaatziekten en longkanker. TNO becijfert de maatschappelijke kosten hiervan (verlies aan gezonde levensjaren) op 10 tot 15 miljard euro per jaar.

Dat jij al jaren probleemloos rondrijdt, is fijn voor de portemonnee, maar de prijs wordt door ons allemaal betaald in de vorm van gezondheidsschade. De overheid trekt nu een grens: het recht op een gezonde leefomgeving weegt zwaarder dan het recht om met fossiele brandstof de stad in te rijden.

De volgende verdieping is exclusief voor Bright++ abonnees:

De mythe van de verplaatste uitstoot

Maar hoe zit het dan met die bus die naar Polen of Bulgarije gaat? Verplaatsen we het probleem dan niet gewoon? Hier wordt vaak een cruciale denkfout gemaakt. Mensen verwarren klimaatverandering (CO2) met lokale luchtkwaliteit (fijnstof en NOx). CO2 verspreidt zich over de hele planeet. Voor de opwarming van de aarde maakt het inderdaad niet uit of die uitlaatpijp in Amsterdam of Warschau rookt. Fijnstof en stikstofoxiden zijn echter een lokaal probleem. Ze slaan neer in de directe omgeving.