Waarom kost de stroom vanavond 5x meer dan normaal?

Vanavond tussen 19:00 en 21:00 uur betaal je op het piekmoment ruim €1,10 euro per kWh stroom. Dat is ongeveer vijf keer het normale tarief. Waarom? De eerste redenen zijn simpel achterhaald: de zon is onder en het waait niet. Maar dat verklaart slechts een deel van de prijspiek. Maar er is meer aan de hand.

Het probleem start aan het begin van de avond. Rond zeven uur komen veel mensen thuis van hun werk. De inductiekookplaat gaat aan, de wasmachine start en de airco draait overuren om de hitte van de dag uit de woning te verdrijven. De vraag naar stroom schiet omhoog. Precies op datzelfde moment gaat de zon onder. De massale productie van miljoenen zonnepanelen valt terug. In de energiewereld noemen we de grafiek die hierdoor ontstaat de 'duck curve': de vraag naar stroom van het net stijgt vlijmscherp op het moment dat het duurzame aanbod verdwijnt.

© Synergy

Net een eend, toch?

De duurste stroombron bepaalt de prijs

De Europese elektriciteitsmarkt werkt via het merit-order-systeem. Stroomproducenten bieden hun energie aan, en de markt schakelt bronnen in op volgorde van prijs: eerst de goedkoopste (zon, wind, kernenergie), daarna pas de duurdere (kolen, gas). De belangrijkste spelregel van dit systeem is dat de láátste centrale die nodig is om aan de totale vraag te voldoen, de prijs bepaalt voor álle stroom die op dat moment wordt geleverd. Omdat zon en wind vanavond tekortschieten, moet er een gascentrale worden opgestart. Die gascentrale trekt de prijs voor de hele markt mee omhoog.

De volgende verdieping is exclusief voor Bright++ abonnees:

Gascentrales moeten in minder uren kosten terugverdienen

Dat die gascentrale vanavond zo duur is, komt paradoxaal genoeg door de populariteit van zonne-energie. Omdat er overdag een overvloed is aan goedkope zonnestroom, staan gascentrales een groot deel van het jaar stand-by. De vaste kosten voor personeel, onderhoud en afschrijving lopen echter gewoon door. De exploitanten moeten die vaste lasten terugverdienen in de weinige uren dat de centrale wél mag draaien. Daardoor rekenen ze hoge marges op de momenten dat ze worden ingeschakeld. Tel daarbij op dat het opstarten van een koude centrale extra brandstof kost voor slechts een paar uur productie, en de prijs per kilowattuur stijgt hard.