Meta grote winnaar ondanks miljardenschikking: Instagram blijft verslavend en wat heeft Meta te verbergen?

Meta betaalt miljarden maar is stiekem grote winnaar. Amerikaanse staten wilden de social-reus verantwoordelijk stellen voor het bewust verslavende ontwerp van Instagram en Facebook. Meta ontloopt nu een veel hogere boete en trekt ook zijn concurrenten mee in een schikking, met als uitkomst dat het eigenlijk gewoon mag doorgaan. Je kan je afvragen: wat had Meta te verbergen, als het afkopen van de rechtszaak ze 18 miljard dollar waard is?

Meta komt mooi weg: was de rechtszaak doorgezet, zou het boetebedrag vermoedelijk nog veel hoger liggen. Dat moet wel, want anders schik je niet voor zo'n bedrag – de aanklagende staten waren volgens financieel tijdschrift Barron's onderweg naar een claim van maar liefst 1,4 biljoen dollar, bijna net zoveel als de complete beurswaarde van Meta. 

Bovendien ontwijkt Meta nu maanden van spotlights, waaronder de interne communicatie van het bedrijf openbaar gemaakt zou worden. Dan zouden we allemaal zwart op wit kunnen lezen wat we nu alleen kunnen vermoeden: Meta heeft Instagram en Facebook bewust zo verslavend gemaakt als een digitale sigaret. Het bedrijf wist wat het deed, en is daar mee doorgegaan totdat het zover als nu moest komen.

Achttien miljard, maar niet echt

Het bedrag klinkt indrukwekkend, tot je de kleine lettertjes leest. Van die 18 miljard gaat zo'n 12,7 miljard dollar naar de deelnemende staten, uitgesmeerd over tien jaarlijkse termijnen van 1,2 miljard. Op de schaal van Meta – vorig jaar goed voor 200 miljard dollar omzet en ruim 60 miljard dollar winst – is dat kleingeld, zeker in de latere jaren van de looptijd. Er komt nog een half miljard bij voor de Cambridge Analytica-zaak en 75 miljoen voor de proceskosten van de staten, maar dat verandert niets aan het totaalplaatje.

De resterende 5,3 miljard dollar wordt alleen uitgekeerd als concurrenten als TikTok en YouTube meedoen: zij moeten dezelfde tijdslimieten en leeftijdscontroles invoeren én zelf ook 5,3 miljard dollar ophoesten. Doet er maar één mee, dan betaalt Meta ook maar de helft. Het is een sluwe zet: Meta zet zijn eigen boete om in een stok om de rest van de industrie mee te slaan, terwijl het zelf al weet hoe de zaak afloopt.

De maatregelen: minder erg dan het klinkt

De aanpassingen die Meta belooft klinken op papier serieus: standaard een limiet van twee uur per dag voor tieners, geen meldingen meer tijdens schooluren, een avondklok tussen middernacht en zes uur 's ochtends, strengere leeftijdsverificatie en een onafhankelijke controleur die vijf jaar lang jaarlijks rapporteert. Ook verdwijnen like-tellers en cosmetische filters voor tieners.

Maar kijk goed naar wat er niet in staat. De eindeloze scroll, het kloppend hart van elk verslavend platform, blijft gewoon bestaan. Het verslavend algoritme, de hele troef van Meta, staat standaard gewoon nog aan: men kan straks 'kiezen' voor een feed zonder dat algoritme. Klinkt als de salade op het menu van de McDonald's.

Ouders kunnen bovendien de beperkingen weer versoepelen, wat meteen een van de grootste achterdeurtjes in de hele regeling is. Journalist Emily Cherkin verwoordt het scherp in de Free Press: technologiebedrijven hebben kinderen nodig, maar kinderen hebben technologiebedrijven niet nodig. Tijdslimieten en uitgeschakelde likes zorgen voor een beetje wrijving, maar houden niemand echt tegen.